Współrzędne: 53°54'28″N 14°14'51″E / 53.90778, 14.2475

Świnoujście
Panorama miasta
Widok z przeprawy promowej na centrum miasta
Herb Flaga
Herb Świnoujścia Flaga Świnoujścia
Województwo zachodniopomorskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
• rodzaj		 Świnoujście
miejska
Założono XII wiek
Prawa miejskie 1765
Prezydent miasta Janusz Żmurkiewicz
Powierzchnia 197,23 km²
Położenie (punkt) 53° 54' 28 '' N
14° 14' 51 '' E
Wysokość 5 m n.p.m.
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja
40 829[1]
207,4 os./km²
szczecińska
Strefa numeracyjna
 0 91
Kod pocztowy 72-600 do 72-612
Tablice rejestracyjne ZSW
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Świnoujście"
Świnoujście
TERC
(TERYT)		 3263011
SIMC 0979722
Miasta partnerskie Heringsdorf, Nordenham, Powiat Wschodnie Przedpomorze, Swietłyj, Ystad
Hasło promocyjne: Świnoujście – kraina 44 wysp
Urząd miejski
ul. Wojska Polskiego 1/5 72-600 Świnoujście
tel. 0 91 321 27 80; faks 0 91 321 59 95
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Świnoujście (kaszb. Swina[2], niem. Swinemünde[3][4]) – miasto na prawach powiatu, port morski, uzdrowisko w północno-zachodnim krańcu województwa zachodniopomorskiego, położone u ujścia Świny do Morza Bałtyckiego, jedyne w Polsce miasto położone na 3 dużych wyspach: Uznam, Wolin, Karsibór oraz na kilkudziesięciu (łącznie 44) małych, niezamieszkanych wysepkach. Według danych z 2008 r. miasto zamieszkiwało 40 829 osób, co lokuje miasto na 5. pozycji w województwie pod względem ludności[5]. Granice Świnoujścia obejmują powierzchnię 197,23 km² (2. miejsce w województwie i 8. w kraju).

Spis treści

[edytuj] Położenie

Świna
Mapa okolic Świnoujścia

Miasto położone jest nad cieśniną Świną, która w północnej jego części uchodzi do Morza Bałtyckiego, leży na trzech zamieszkanych wyspach: Uznam (ok. 36 tys. mieszkańców[6]), Wolin (ok. 4 tys. mieszkańców[6]), Karsibór (ok. 700 mieszkańców[6]) oraz na 41 mniejszych niezamieszkanych wyspach.

Świnoujście graniczy z gminami:

Dzielnice i osiedla wchodzące w skład Świnoujścia:

Między wyspami Uznam i Wolin istnieje stałe i bezpłatne połączenie promowe, a wyspy Wolin i Karsibór są połączone Mostem Piastowskim.

[edytuj] Środowisko naturalne

Wydma nadmorska w Świnoujściu

Świnoujście obejmuje trzy zamieszkane wyspy: Uznam, Wolin, Karsibór oraz 41 mniejszych niezamieszkanych wysp, w tym m.in.: Chełminka, Gęsia Kępa, Karsiborska Kępa, Koński Smug, Mały Krzek, Mielino, Warnie Kępy, Wielki Krzek, Wiszowa Kępa i Wydrza Kępa.

Granice gminy miejskiej obejmują powierzchnię 197,23 km²[8] w tym obszar zurbanizowany 16,11 km² (8,2%)[9]. Co roku powierzchnia miasta powiększa się poprzez nanoszenie piasku na plaży przez prądy morskie[10].

[edytuj] Przyroda

Polską część wyspy Uznam porasta w większości Świdny Las[11], mieszany z przewagą sosny, rozciąga się od południowo-wschodniego krańca wyspy nad Zalewem Szczecińskim (rezerwat przyrody Karsiborskie Paprocie), po zachodnie osiedla miasta i drogę krajową nr 93 na wschodzie oraz granicę polsko-niemiecką na zachodzie. Brzegiem lasu a ulicą Wojska Polskiego biegnie ścieżka rowerowa prowadząca od centrum miasta do granicy państwowej. Obok ścieżki, u zbiegu ulic Wojska Polskiego i 11 Listopada stacja kolejowa Świnoujście Centrum. Na terenie Świdnego Lasu leśnictwo Świnoujście (Wydrzany).

[edytuj] Drzewa pomnikowe i pomniki przyrody

[edytuj] Toponimika nazwy miasta

Nazwa miasta powstała poprzez złączenie słów charakterystycznych dla tego miejsca – miasto znajduje się w miejscu ujścia Świny do Bałtyku. Podaje się także, że polska nazwa została dosłownie przetłumaczona z niemieckiego Swinemünde.

[edytuj] Historia

Tablica Pamiątkowa "50 lat Polskiego Świnoujścia"

Pierwsze osady ludzkie, na terenach, gdzie obecnie leży Świnoujście pojawiły się już przed 5 tysiącami lat, co potwierdzają znaleziska archeologiczne[14]. Przed tysiącem lat Tereny ujścia Świny wchodziły w skład plemiennego państwa Wolinian, które Mieszko I włączył do swego państwa. W wiekach późniejszych władali tu książęta pomorscy, którzy po obu stronach rzeki wznosili grody warowne, kilkakrotnie niszczone przez duńskie najazdy w XII w. W 1170 i 1173 na obu brzegach Świny założono gródki strażnicze zniszczone najazdem duńskim w 1177 i odbudowane w latach 1181-1182. W latach 1185-1227 Świnoujście z całym Pomorzem Zachodnim stało się lennem Danii.

W 1628 wojska cesarskie opanowały ujście Świny i wybudowały umocnienia broniące dostępu na Świnę od strony morza.

24 czerwca 1630 na wyspie Uznam wylądowały wojska szwedzkie. Król Szwecji Gustaw II Adolf pięć dni spędził w Karsiborze. Kończący wojnę trzydziestoletnią (1618-48) pokój westfalski pozostawił miasto wraz z całym Pomorzem Zachodnim Szwecji do 1720, kiedy to Prusy odkupiły wyspy Wolin i Uznam za sumę 10 mln talarów w złocie.

W latach 1738-40 wobec konieczności wnoszenia wysokich opłat za przepływanie cieśniną Peenestrom (ten akwen razem z Wolgast należał do Szwecji do 1815) rząd pruski postanowił umożliwić żeglugę Świną do Szczecina i rozpoczął pogłębianie jej głównego koryta. W 1743 na północ od wioski Swine powstało osiedle o nazwie Swinemünde, oficjalnie ogłoszone portem morskim w 1747 roku. Świnoujście uzyskało prawa miejskie od Fryderyka Wielkiego w 1765. XIX wiek przyniósł znaczną rozbudowę portu, wybudowane zostało drewniane molo, pogłębiono tor wodny i miało miejsce wzniesienie latarni morskiej, wówczas znacznie poprawiły się warunki bezpieczeństwa żeglugi. Uruchomiona została regularna żegluga pasażerska a pod koniec tegoż wieku, miasto uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem. To wszystko wpłynęło korzystnie na rozwój miasta.

Ujście Świny ujęto w latach 1818-23 w dwa kamienne falochrony a w latach 1875-1890 w celu usprawnienia żeglugi pomiędzy Szczecinem a Bałtykiem w południowo-wschodniej części wyspy Uznam przekopano Kanał Piastowski.

W 1824 miasto stało się kurortem, a w 1895, po odkryciu źródeł solanki i borowiny – uzdrowiskiem. W końcu XIX wieku w szybkim tempie powstała dzielnica uzdrowiskowa, oddzielona od centrum miasta parkiem. W drugiej połowie XIX wieku uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem (zniszczone w 1945 stacje Świnoujście Główne, Świnoujście Nieradków i Świnoujście Port).

W czasie II wojny światowej funkcjonowała mała stocznia, port przeładunkowy oraz baza zaopatrzenia floty wojennej (okręty podwodne, kutry). Miasto i port zostały zniszczone głównie podczas nalotów alianckich 12 marca i 16 kwietnia 1945. Liczba ofiar przekroczyła 23 tysiące. Miasto poddało się Armii Czerwonej 5 maja 1945. Po zakończeniu II wojny światowej, na mocy układu poczdamskiego Świnoujście zostało najbardziej na zachód położonym polskim portem.

Zimą 1945/1946 na skutek spiętrzenia kry na Świnie zerwane zostało jedyne drogowe połączenie lądowe z resztą Polski. Wówczas też w mieście doszło do mordów pozostałej na miejscu niemieckiej ludności cywilnej. IPN ocenia liczbę ofiar na ponad 40. Zdarzyły się też gwałty, pobicia i kaleczenia. Sprawcami tych zajść byli młodzi funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa i MO[15].

W 1948 r. rozpoczęto odbudowę i przebudowę portu Świnoujście z wojennego na handlowo – rybacki. Rozpoczęto też budowę wielkiego kombinatu rybnego, zbudowano olbrzymi basen i budynki przemysłowe, a 3 lata później przekazano do eksploatacji Bazę Rybacką[16]. Na przełomie lat 40. i 50. powstało PPDiUR "Odra". Część uzdrowiskowa miasta zajmowana była przez wojska radzieckie do 1957, a do przełomu 80. i lat 90. w Świnoujściu istniała baza radzieckich okrętów wojennych wraz z zapleczem. Do 1972 r. miasto należało do powiatu wolińskiego.

W latach 60. i 70. XX wieku powstał port morski, który wraz ze szczecińskim utworzył Zespół Portowy Szczecin–Świnoujście[17].

W grudniu 2006 podjęto decyzję o budowie w Świnoujściu na wyspie Wolin portowego terminalu LNG mającego podnieść bezpieczeństwo energetyczne Polski.

[edytuj] Architektura

Odrestaurowana wieża dawnego kościoła z 1905 z punktem widokowym na szczycie
Deptak
Przeprawa promowa "Centrum" nocą
Kapitanat Portu

Miasto posiada specyficzną zabudowę wynikająca z morskiego charakteru miasta. Znajdują się tu zabytkowe budowle portowe, ale także i kamienice, liczne pensjonaty, hotele. Ukształtował się tutaj także drugi układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej położonej pomiędzy świnoujską promenadą a oddzielającym ją od śródmieścia pasem zieleni, przede wszystkim zabytkowym Parkiem Zdrojowym.

[edytuj] Zabytki

Zabytki chronione prawnie w Świnoujściu:

  • układy urbanistyczne z XVIII-XIX w.[18], układ urbanistyczny śródmieścia wybudowany w latach 20. XVIII w. oraz układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej z lat 40. XIX w.,
  • wieża garnizonowego kościoła luterańskiego pw. Marcina Lutra z 1904 r., zniszczonym pod koniec II wojny światowej, obecnie pełni funkcję wieży widokowej (ul. Paderewskiego 7)
  • zespół fortów twierdzy Świnoujście nad rzeką Świną, wybudowanych w latach 1848-63 i 1877-1900:
  • Park Zdrojowy, z XIX wieku,
  • kamienica przy ul. Armii Krajowej 13, z ok. 1904,
  • kamienica przy ul. Bolesława Chrobrego 21 z 1908 r.,
  • zabytkowe kamienice przy ul. Hołdu Pruskiego[19]
  • pensjonat „Posejdon” przy ul. Kasprowicza 15, z końca XIX,
  • willa ryglowa przy ul. Konopnickiej 2, z 1920 r.,
  • gimnazjum przy ul. Narutowicza 10, z lat 1922-27, obecnie Szkoła Podstawowa nr 1,
  • gmach poczty przy ul. Piłsudskiego 1, budynek z czerwonej cegły, z 1878, przebudowany w 1900,
  • dawny ratusz, z 1805, obecnie Muzeum Rybołówstwa Morskiego na Placu Rybaka, ze zbiorami z historii rybołówstwa, dziejów miasta i regionu, zabytkowymi przyrządami nawigacyjnymi, okazami fauny morskiej, miejsce wielu wystaw.
  • wille przy ul. Sienkiewicza 3, 4,
  • kamienica z dwiema oficynami na Placu Słowiańskim, z 1906,
  • dawny szpital miejski przy ul. Wyspiańskiego 34a, z lat 1914-19 i 1927-29, zespół z budynkami głównym, oddziału zakaźnego oraz park leśny
  • pensjonat, ul. Żeromskiego 14, z 1905,
  • willa drewniana przy ul. Żeromskiego 28, wybudowana po 1920,
  • zespół rzeźni przy ul. Kościuszki 15 z 1911, obejmujący kotłownię z maszynownią, halę uboju zwierząt, wieżę ciśnień, budynek administracyjny (obecnie mieszkalny) przy ul. Kościuszki 13,
  • dawna stocznia z lat 1897-1903 przy Wybrzeżu Władysława IV (Basen Północny), obejmujące 2 budynki administracyjne, halę warsztatową (później magazyn), 3 magazyny , wieżyczkę wodowskazową, nabrzeża Basenu Północnego z urządzeniem dźwigowym oraz kolejową wieżę ciśnień, zbudowaną w 1898 z czerwonej cegły i czerwonego granitu, znacznie uszkodzona podczas bombardowań portu w 1945.

Zabytki w dzielnicach Świnoujścia:

[edytuj] Obiekty historyczne

  • basen U-bootów – położony jest na wyspie Karsibór. Powstał w 1944 roku, jako stała baza promów wojskowych i miejsce postoju U-Bootów 4 szkolnej flotylli Kriegsmarine ze Szczecina. Obok basenu stoi jeszcze ruina hali warsztatowej, w której obsługiwano zawijające tu okręty. Dziś z basenu korzystają głównie wędkarze.
  • falochrony:
    • Falochron Zachodni ze Stawą Młyny – o długości ok. 350 m, wybudowany w latach 1818-1923, na końcu plaży na wyspie Uznam przy ujściu Świny do Bałtyku. Stawa Młyny jest symbolem Świnoujścia.
    • Falochron Wschodni – budowany w latach 1818-1923, na prawobrzeżnej części miasta na wyspie Wolin przy ujściu Świny o długości przeszło 1400 metrów w głąb morza (najdłuższy falochron kamienny w Europie).
Kościół pw. Chrystusa Króla
  • kościoły:
    • kościół Chrystusa Króla zbudowany w latach 1788-1792, wzniesiony na miejscu gotyckiej świątyni w centrum miasta przy Placu Kościelnym (Słowiańskim). W nawie głównej zwisa ze stropu drewniany model korwety żaglowej. Znajdują się tu także zabytkowe organy. Od połowy maja do połowy września w sobotnie wieczory odbywają się tutaj Świnoujskie Wieczory Organowe.
    • neogotycki kościół NMP "Stella Maris" z końca XIX wieku.
  • Kapitanat Portu z 1870, wybudowany wówczas szybkiego rozwoju i rozbudowy portu. W okolicy ulokowana jest zabytkowa kotwica.
  • dawny ratusz, obecnie muzeum.

[edytuj] Pomniki i miejsca pamięci narodowej

Pomnik wystawiony "Tym, którzy nie powrócili z Morza"
  • Tablica Pamiątkowa "50 lat Polskiego Świnoujścia",
  • Pomnik wystawiony "Tym, którzy nie powrócili z Morza",
  • Tablica ku czci prześladowanych, zmarłych, pomordowanych ofiar komunizmu w Polsce w latach 1939-1989
  • pomnik poświęcony lotnikom RAF-u zestrzelonym w kwietniu 1945 podczas nalotu dywanowego na port.
  • schron – "Miasto wczoraj i dziś". Historia miasta na zdjęciach i wiele innych eksponatów związanych z miastem – ul. Wyspiańskiego 51.
  • Tablica pamiątkowa w kościele "Stella Maris" która upamiętnia śmierć świnoujścian w Grenoble podczas tragedii autokaru.

[edytuj] Zieleń miejska

Zieleń miejska obejmuje 3 parki i zieleń przy promenadzie nadmorskiej.

[edytuj] Turystyka

Uzdrowisko Świnoujście SA. Zakład Przyrodoleczniczy "Rusałka"
Plaża
Stateczek białej floty wpływający do portu

W Świnoujściu funkcjonują całoroczne punkty informacji turystycznej, jeden z nich znajduję się na Wybrzeżu Władysława IV (przy miejskiej przeprawie promowej), drugi zaś przy byłym przejściu granicznym Świnoujście-Ahlbeck. Sezonowy punkt informacji turystycznej działa przy marinie żeglarskiej. Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin – Szczecin – Bałtyk.

[edytuj] Uzdrowisko Świnoujście

W 1824 Świnoujście zostało ogłoszone kąpieliskiem morskim. W 1897 zostały odkryte na terenie miasta źródła leczniczej solanki, wówczas zbudowane tutaj zostały odpowiednie urządzenia przyrodolecznicze. Współcześnie Uzdrowisko Świnoujście SA to jedno z największych i najbardziej znaczących uzdrowisk w kraju i za granicą. Znajduję się tutaj najnowocześniejsza baza zabiegowa. Wykorzystywane są określone właściwości lecznicze surowców naturalnych, borowiny nizinnej oraz solanki bromkowo-jodkowo-sodkowej. Zatrudniona tutaj jest wysoko wykwalifikowana kadra lekarska, jak również specjaliści w dziedzinie rehabilitacji. Uzdrowisko specjalizuję się w leczeniu schorzeń: kardiologicznych, narządów ruchu, endokrynologicznych, pulmonologicznych, reumatologicznych, laryngologicznych, dermatologicznych jak i: rehabilitacją po mastektomii, wczesną rehabilitacją kardiologiczną, leczeniem otyłości. Wykonywane są również zabiegi z zakresu balneoterapii, hydroterapii, kinezyterapii, elektroterapii, fototerapii[20].

[edytuj] Plaża

Jedną z atrakcji Świnoujścia jest plaża, która ciągnie się na przestrzeni dziesięciu kilometrów (3,7 km z wyspie Uznam oraz 6 km na wyspie Wolin). Miejscami jej szerokość dochodzi do 130 metrów[21] i co roku powiększa się wskutek cofania się morza. Dzięki temu zjawisku świnoujskie kąpieliska są płytkie.

Latem wody Bałtyku w rejonie Świnoujścia są najcieplejsze na polskim wybrzeżu[22]. Oprócz zażywania kąpieli morskich i słonecznych można również korzystać z wodnych zjeżdżalni, trampolin, motorówek z pontonem, a także wypożyczyć skuter wodny. Możliwa jest również podróż na moto- lub paralotni startującej z plaży.

Świnoujska plaża na wyspie Uznam corocznie (w 2006[flaga 1][23], 2007[flaga 2][24], 2008[flaga 3][25] oraz 2009[flaga 4][26]) otrzymuje certyfikat "Błękitnej Flagi". Jest ona przyznawana kąpieliskom, które spełniają wysokie wymogi jakości i bezpieczeństwa plaży.

Świnoujście jest jedynym miastem które uhonorowane zostało w ten sposób cztery razy pod rząd.

[edytuj] Flaga

  1. ↑ W roku 2006 oprócz Świnoujścia flaga zawisła jedynie na plaży w Gdańsku-Brzeźnie.
  2. ↑ W roku 2007 oprócz Świnoujścia uhonorowane zostały kąpieliska w Krynicy Morskiej, Ustroniu Morskim, Sztutowie, Kątach Rybackich, Mrzeżynie, Pogorzelicy i Pobierowie.
  3. ↑ W roku 2008 oprócz Świnoujścia flaga zawisła jedynie na plaży w Pobierowie i Pogorzelicy.
  4. ↑ W tym roku uhonorowano także plaże w Pobierowie, Pogorzelicy, Mrzeżynie, Kołobrzegu oraz marinę w Szczecinie i dwie w Trójmieście. W Świnoujściu niebieskie flagi powiewają zarówno na plaży, jak i marinie żeglarskiej.
Promenada nadmorska
Fontanna na promenadzie, charakteryzująca się zmiennością barwy świateł

[edytuj] Promenada

Promenada nadmorska w Świnoujściu to przedwojenny bulwar graniczący z dzielnicą uzdrowiskową. Wzdłuż promenady znajdują się punkty gastronomiczne, kawiarnie, bary, ogródki piwne oraz znajduje się tu muszla koncertowa. Na świnoujskiej promenadzie udostępniony jest internet bezprzewodowy[27]. Jesienią 2009 r. ruszy budowa nowej promenady. Nowa promenada będzie traktem transgranicznym łączącym Świnoujście z niemieckimi nadmorskimi miejscowościami[28]. Obiekt będzie się nazywał Salon kurortu[29] i będzie miał kształt amplitudy, fali, w poziomie i w pionie. Do tego znajdować się tam będą muszle koncertowe, kawiarnie, bary i wyjątkowa zieleń.

[edytuj] Rejsy

Jedną z możliwości spędzenia wolnego czasu jest rejs statkami białej floty. Latem można skorzystać z rejsów po porcie, Bałtyku i do pobliskich niemieckich miejscowości letniskowych: Ahlbecku, Heringsdorfu i Bansinu, a od 2004 roku także do Międzyzdrojów. Katamaranem można popłynąć na wyspę Rugia, a wodolotem do i ze Szczecina.

[edytuj] Szlaki turystyczne

Szlaki rowerowe:

  • Szlak czerwony: biegnie przez Świdny Las, następnie w dół wyspy Uznam, na terenie szlaku znajduje się rezerwat paproci, zaś część jego trasy biegnie wzdłuż Kanału Piastowskiego.
  • Szlak żółty: szlak ten prowadzi dookoła wyspy Karsibór, trzeciej co do wielkości w archipelagu. Na terenie szlaku znajdują się m.in.: Basen U-bootów, ruiny warsztatów, falochron w wejścia do kanału Piastowskiego, Zajęcze Łęgi – plantacja trzciny cukrowej.
  • Szlak niebieski: szlak łączący Świnoujście z Wolinem.

Przez Świnoujście biegnie również międzynarodowy szlak R10, od granicy z Niemcami do Międzyzdrojów. Na terenie świnoujskich kompleksów leśnych są również wytyczone ścieżki, m.in.: trasa prowadząca przez forty.

Szlaki piesze[30]:

  • Międzynarodowy nadmorski szlak pieszy E-9 – przebiega przez miasto i jego okolice. W Świnoujściu i okolicach nie ma jednolitego charakteru – jego szlak biegnie częściowo przez samo miasto nad morzem, spore jego odcinki wiodą też nad zalewem i przez las.
  • Fortyfikacyjna ścieżka dydaktyczna (Szlak fortyfikacyjny) – szlak wokół świnoujskich fortyfikacji
  • Ścieżka dydaktyczna "Karsiborskie paprocie"

Szlaki kajakowe:

  • Szlak kajakowy "44 wysp" – szlak wokół świnoujskich wysp i kanałów delty Świny, szlak jest oznakowany i przeznaczony dla turystów obeznanych z wiosłowaniem.
  • Szlak kajakowy wzdłuż brzegów wyspy Wolin

[edytuj] Kultura

Muszla koncertowa
 Osobny artykuł: imprezy cykliczne w Świnoujściu.

Głównym ośrodkiem kulturalnym jest Miejski Dom Kultury, w którym organizowane są także różnego typu wystawy i przedstawienia teatralne. Przy MDK-u istnieje Kino "Pegaz". Działa tutaj również Uniwersytet III wieku, pod honorowym patronatem Prezydenta Świnoujścia. MDK posiada także salę teatralną oraz salę kameralną. Instytucja ma również swoją filię w Przytorze, na Warszowie oraz w Karsiborze.

Istotnymi obiektami kulturalnymi są amfiteatr i muszla koncertowa przy promenadzie w dzielnicy nadmorskiej nieopodal plaży. Odbywają się tam koncerty, festyny i letni festiwal studencki FAMA.

Na placu Rybaka, w dawnym ratuszu, z lat 1805-09, Muzeum Rybołówstwa Morskiego.

Miejskie galerie sztuki: Galeria "ART", Galeria "Słowianin" oraz Galeria 99, będąca studiem sztuki współczesnej.

[edytuj] Lokalne media

W Świnoujściu wydawane są trzy gazety lokalne: Nowy Wyspiarz, Kurier nad Morzem, będący bezpłatnym dwutygodnikiem oraz Wyspiarz Niebieski, będący tygodnikiem ukazujący się w Świnoujściu, ale także w Międzyzdrojach i w Wolinie. W mieście działa także oddział Głosu Szczecińskiego, którym składany jest cotygodniowy dodatek ukazujący się z w piątki "Głos nad Morzem".

W mieście działają dwie lokalne telewizje: "Słowianin" (nadaje również w Międzyzdrojach i Wolinie) oraz Telewizja Świnoujście. Znajduje się tu także oddział Polskiego Radia Szczecin.

[edytuj] Sport

 Osobny artykuł: Sport w Świnoujściu.

W Świnoujściu znajduje się stadion należący do klubu piłkarskiego MKS Flota Świnoujście. Świnoujście ma także 1 halę sportową[31] do koszykówki i siatkówki, lodowisko, 4 korty tenisowe, 5 siłowni, fitness club, kryty basen oraz skatepark dla fanów deskorolki i łyżworolek. W Basenie Północnym znajduje się marina jachtowa. Dużą rolę odgrywa Ośrodek Sportu i Rekreacji "Wyspiarz", do którego należą obiekty sportowe i rekreacyjne.

[edytuj] Edukacja

 Osobny artykuł: lista szkół w Świnoujściu.

W mieście znajduje się jeden żłobek miejski, sześć przedszkoli, osiem szkół podstawowych i cztery gimnazja publiczne, liczne szkoły średnie a także szkoły artystyczne i policealne. W mieście działają również filie wyższych uczelni oraz samodzielny Wydział Przedsiębiorczości ZPSB.

Stub sekcji Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] Religia

 Zobacz też: kościół Niepokalanego Poczęcia NMP w Świnoujściu.
 Zobacz też: synagoga w Świnoujściu.

[edytuj] Gospodarka

Budynek Polskiej Żeglugi Bałtyckiej
Drogi wjazdowe na Terminal Promowy

Rozwój gospodarczy Świnoujścia uwarunkowany jest z jego położeniem geograficznym. gospodarka morska i turystyka wraz z funkcją uzdrowiskową oraz handel to dziedziny, na których opiera się rozwój miasta. Bardzo ważnym czynnikiem miastotwórczym jest baza Marynarki Wojennej[32].

Według danych z 2007 roku w mieście działało 6540 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 5478 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W 2007 r. spośród 283 spółek handlowych, 119 z nich miało udział kapitału zagranicznego[8].

Świnoujście należy także do grona najbogatszych miast w Polsce, dochód na 1 mieszkańca wynosi 4817,54 zł, co stawia miasto na 2. miejscu wśród miast na prawach powiatu pod względem dochodów w kraju[33]. W końcu października 2008 liczba bezrobotnych w Świnoujściu obejmowała ok. 1,1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 7,3% do aktywnych zawodowo[34].

Dochody w budżecie Urzędu Miasta Świnoujście w złotych na 1 mieszkańca[8]:

Struktura demograficzna mieszkańców Świnoujścia wg danych z 31 grudnia 2007[8]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 40 871 100 21 055 51,52 19 816 48,48
wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 6 746 16,51 3 324 8,13 3 422 8,37
wiek produkcyjny (18–65 lat) 27 484 67,25 13 208 32,32 14 276 34,93
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 6 641 16,25 4 523 11,07 2 118 5,18

[edytuj] Gospodarka morska

Port handlowy

Główny ciężar działalności gospodarczej w Świnoujściu, skupia się w prawobrzeżnej, silnie zindustrializowanej części miasta w dzielnicy Warszów, gdzie zlokalizowane są główne świnoujskie przedsiębiorstwa, nie tylko związane z branżą morską.

Głównymi przedsiębiorstwami gospodarki morskiej w mieście są[35]:

[edytuj] Handel i usługi

Miasto ma rozwiniętą bazę handlową, wykorzystywaną również przez mieszkańców okolicznych miejscowości, w tym miast po niemieckiej części wyspy Uznam[potrzebne źródło].

W mieście znajdują się 3 duże centra handlowe[37] oraz 2 pasaże handlowe[38] oraz wiele dyskontów spożywczych i sklepów.

[edytuj] Komunikacja

Jeden z promów pływających do Skandynawii
Prom Karsibór III na przeprawie przez Świnę w ciągu DK93
Autobus komunikacji miejskiej
Przystań miejskiej przeprawy promowej w centrum Świnoujścia
Perony na stacji Świnoujście
Stacja Świnoujście Centrum

Świnoujście od Berlina dzieli 160 km, od Danii 150 km, a od wybrzeży Szwecji 175 km[39]. Do Świnoujścia dotrzeć można między innymi samochodem, drogą krajową nr 3, która prowadzi z Jakuszyc z południa Polski, koleją, oraz – w sezonie letnim – wodolotem[40]. Promy łączą miasto ze Skandynawią.

[edytuj] Komunikacja wodna

Droga wodna prowadzi przez kanał Piastowski, Odrę, Kanał Haweli i łączy Świnoujście z południem Polski. Dostęp do Morza Bałtyckiego i na cały świat zapewnia port handlowy, jak również nowoczesny terminal promów morskich i pasażersko-towarowych z rejsami do Skandynawii.

[edytuj] Transport morski

W Świnoujściu znajduje się Terminal Promowy Świnoujście który jest największym[41] i najnowocześniejszym[42] terminalem promowym w Polsce. Regularnie kursuje stąd 9 promów morskich do Szwecji (Trelleborg i Ystad) i Danii (Kopenhaga oraz latem Rønne na Bornholmie). Połączenia te realizowane są przez Polferries oraz Unity Line.

Do Świnoujścia zawijają również statki białej floty umożliwiające rejsy do okolicznych miejscowości w Polsce i w Niemczech. Rejsy te organizuje głównie niemiecki armator Adler-Schiffe. Od kwietnia 2008 ze Świnoujścia do Szczecina i z powrotem kursuje wodolot[40].

[edytuj] Transport drogowy

Świnoujście leży na początku drogi krajowej nr 3 (planowanej drogi ekspresowej S3), która jest częścią trasy europejskiej E65, wiodącej z północy na południe Europy – od Malmö do miejscowości Chaniá na Krecie.

Łunowo z byłym przejściem granicznym Świnoujście-Garz łączy droga krajowa nr 93 w ciągu której od wielu lat planowane jest wybudowanie tunelu drogowego pod Świną. Istniało także drugie przejście graniczne, do Seebad Ahlbeck, oba dnia 21 grudnia 2007 zostały zlikwidowane na mocy Układu z Schengen.

Dworzec autobusów regionalnych jak i dalekobieżnych znajduje się w naprzeciw dworca kolejowego Świnoujście.

[edytuj] Komunikacja miejska

 Z tym tematem związana jest kategoria: Komunikacja miejska w Świnoujściu.

Obsługiwana jest poprzez Komunikację Autobusową Sp. z o.o. Komunikacja miejska realizuje przewozy na terenie miasta Świnoujścia, zarówno na wyspie Uznam, Wolin jak i Karsibór, oraz na terenie Międzyzdrojów. Od 2004 w mieście uruchomiono autobusową Linię Europejską (obsługiwaną wraz z Ostseebus) łączącą Świnoujście z niemieckimi kurortami Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin.

Komunikację pomiędzy wyspami Uznam i Wolin zapewniają promy Bielik kursujące pomiędzy centrum i Warszowem przez całą dobę, które zabierają pieszych, pojazdy jednośladowe oraz samochody osobowe mieszkańców miasta oraz prowadzących na jego terenie działalność gospodarczą. Drugą przeprawę promową stanowią promy Karsibór pływające pomiędzy Ognicą i południową częścią wyspy Uznam, promy te zabierają pieszych oraz wszystkie pojazdy.

[edytuj] Transport kolejowy

Na wyspie Wolin znajduje się dworzec kolejowy Świnoujście oraz przystanki: Świnoujście Odra, Świnoujście Przytór i Świnoujście Port. Obsługiwane są przez PKP. Z miasta kursują pociągi regionalne do Szczecina jak również pociągi dalekobieżne (pospieszne, ekspresowe, InterCity oraz TLK) do różnych miast m.in. do Krakowa, Warszawy, Wrocławia, Poznania, Katowic, Kielc czy Lublina. W sezonie letnim PKP znacznie zwiększa liczbę połączeń[43].

Na wyspie Uznam znajduje się tylko jedna stacja Świnoujście Centrum, z której od 20 września 2008 kursują pociągi Usedomer Bäderbahn (Uznamskiej Kolei Nadmorskiej) do Heringsdorf, Wolgast, Züssow oraz Stralsund, a w sezonie także do Berlina.

W sprawie powrotu kolei do miasta na wyspie Uznam, w listopadzie 2005 został podpisany list intencyjny między prezydentem miasta a Uznamską Koleją Nadmorską, a 24 lipca 2006 przekazano w 30-letnią dzierżawę grunt pod inwestycję, dzięki czemu na początku 2008 Niemcy przedłużyli o ok. 1,5 km linię UBB do centrum Świnoujścia i została wybudowana stacja Świnoujście Centrum (ok. 300 m od miejsca gdzie znajdowała się nieistniejąca stacja Świnoujście Nieradków (niem. Swinemünde Bad).

Dalsza rozbudowa planowana jest etapami. Pierwszy ma obejmować budowę linii do portu lotniczego Heringsdorf i ma być wykonany do 2012[44], a drugi budowę linii do Ducherow, gdzie linia połączy się z siecią kolei niemieckich Deutsche Bahn, etap ten ma być zrealizowany do 2015[44]. Po zakończeniu inwestycji podróż do Berlina ma zajmować ok. 2 godzin[44].

[edytuj] Transport lotniczy

W odległości 13 km od centrum miasta po niemieckiej stronie granicy znajduje się port lotniczy Heringsdorf, który obsługuje sezonowe letnie połączenia z 6 miastami w Niemczech (Brema, Dortmund, Düsseldorf, Kolonia/Bonn, Monachium, Frankfurt nad Menem) oraz od 2009 r. także do Zürichu w Szwajcarii.

W granicach Polski, port lotniczy Szczecin-Goleniów znajduje się ok. 80 km od Świnoujścia i obecnie obsługuje całoroczne rejsowe połączenia z Dublinem, Londynem, Rygge k. Oslo i Warszawą.

[edytuj] Administracja

Granice Świnoujścia

Świnoujście ma status powiatu grodzkiego. Mieszkańcy Świnoujścia wybierają do swojej Rady Miasta 21 radnych. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedzibą władz miasta jest Urząd Miasta przy ul. Wojska Polskiego.

Miasto posiada 3 jednostki pomocnicze gminy. Są to sołectwo Karsibór oraz 2 osiedla Przytór-Łunowo oraz Warszów. Osiedla takie wyłaniają rady osiedlowe, a te z kolei zarząd osiedla.

Prezydenci Świnoujścia:

Świnoujście jest członkiem Związku Miast Polskich, Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu Pomerania, Zwiazku Miast i Gmin Morskich, Związku Powiatów Polskich, Związku Portów i Przystani Morskich Województwa Zachodniopomorskiego.

W Świnoujściu znajdują się 4 biura poselskie: Joachim Brudziński (PiS), Longin Komołowski (niezależny), Arkadiusz Litwiński (PO), Masłowska Mirosława (PiS). Parlamentarzyści zostali wybrani z okręgu wyborczego Szczecin.

[edytuj] Współpraca zagraniczna

Miasto należy do euroregionu Pomerania. Dzięki swemu nadmorskiemu położeniu nad Bałtykiem gospodarka i kultura jest trwale związana jest z państwami nadbałtyckimi. Przykładem takiej współpracy jest program "Cztery Zakątki" promujący wzajemną turystykę, oraz dający możliwość wymiany kulturalnej i młodzieżowej pomiędzy Południową Skanią w Szwecji, duńską wyspą Bornholm, niemiecką Rugią i Świnoujściem[45].

Jednostka administracyjna Kraj Data podpisania umowy
 Heringsdorf Niemcy 3 wrzesień 2007
 Nordenham Niemcy 13 sierpnia 1992
 Powiat Wschodnie Przedpomorze (Ostvorpommern) / Niemcy 29 październik 1998
 Swietłyj (Светлый) Rosja 14 maja 1993
 Ystad Szwecja 25 stycznia 1990

[edytuj] Europejskie wyróżnienia dla miasta

27 czerwca 2002 w Pałacu Europy w Strasburgu miasto otrzymało Dyplom Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, za promocję idei europejskich, wkład w rozwój Euroregionu Pomerania oraz za współpracę z miastami partnerskimi[potrzebne źródło]. Kolejnym ważnym dla miasta wyróżnieniem jest Flaga Honorowa Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, przyznana w kwietniu 2005. Flagę wręczył podczas uroczystej sesji miasta Wilfried Böhm, członek honorowy Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.

[edytuj] Urodzeni w Świnoujściu

Lista osób urodzonych w Świnoujściu, które mają biogram na stronach Wikipedii:

[edytuj] Osoby związane ze Świnoujściem

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani ze Świnoujściem.

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym
  2. ↑ Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego – Stefan Ramułt; Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi wyd. 2006
  3. ↑ Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Wrocław: Ossolineum, 1984, s. 392. ISBN 83-04-01090-9. 
  4. ↑ W labiryncie wód „Kurier Szczeciński”. Nr 1 z dn. 7-8 października 1945, s. 2 (1945) . 
  5. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym(Stan w dniu 30 VI 2008 r.). (GUS), [1]
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 http://www.swinoujscie.pl/download.php?id=2722
  7. ↑ 7,0 7,1 poprzez Zalew Szczeciński
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Bank Danych Regionalnych Głównego Urzędu Statystycznego
  9. ↑ http://www.swinoujscie.pl/download.php?id=2720
  10. ↑ Urząd Miasta Świnoujście: O mieście . Strona miasta Świnoujście. [dostęp 17 sierpnia 2008].
  11. ↑ Wyspa Wolin, Woliński Park Narodowy, mapa turystyczna w skali 1:50 000. Warszawa: ExpressMap, 2006. ISBN 83-60120-54-4. 
  12. ↑ http://www.szczecin.uw.gov.pl/prawo/du/20071/108-2007.pdf [dostęp=2009-03-11]
  13. ↑ Jerzy M. Kosacki. zbiór drzew pomnikowych i pomników przyrody z własnymi nazwami rosnących na terenie województwa zachodniopomorskiego „Wędrowiec Zachodniopomorski”. 22/2007 (2007). Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK w Szczecinie. ISSN 1642-8455 (polski). 
  14. ↑ Historia miasta na uznam.com.pl
  15. ↑ Adam Zadworny: "Zabijali Niemców z zemsty" . Gazeta Wyborcza, 2008-01-18. [dostęp 22 lipca 2008].
  16. ↑ Historia Świnoujścia na muzeum-swinoujscie.pl
  17. ↑ Informacja o historii miasta na portalu plaze.onet.pl
  18. ↑ zachodniopomorski WKZ, nr rej. A-1177 z 8.03.1991
  19. ↑ ul. Hołdu Pruskiego 4-11,11a,12-14,
  20. ↑ http://www.uzdrowisko.pl/zabiegi.html
  21. ↑ onet.pl: Plaża – Świnoujście. [dostęp 20 lutego 2009].
  22. ↑ Pracownia Dynamiki Morza
  23. ↑ Wrota Pomorza: Plaże z "Błękitną Flagą". [dostęp 14 lutego 2009].
  24. ↑ fajnewczasy.pl: Błękitna plaża 2007 przyznana!. [dostęp 14 lutego 2009].
  25. ↑ portalmorski.pl: Trójka pod błękitną flagą. [dostęp 14 lutego 2009].
  26. ↑ Hanna Lachowska: Świnoujście: Aż dwie Błękitne Flagi uroczyście wciągnięto na maszty. W: Głos Szczeciński [on-line]. [dostęp 3 lipca 2009].
  27. ↑ promenada.swinoujscie.pl
  28. ↑ Nowa promenada w Świnoujściu
  29. ↑ Fakty rmf.fm
  30. ↑ Informacje Świnoujskiej Organizacji Turystycznej (ŚOT)
  31. ↑ Przy ul. Piłsudskiego
  32. ↑ Towarzystwo Przyjaciół Wyspy Uznam, zajmujące się ochroną i rozwojem regionu wyd. POMERANIA
  33. ↑ Rzecznik Prezydenta Miasta: Najbogatsze polskie samorządy 2007 . iswinoujscie.pl, 2008-07-24. [dostęp 14 września 2008].
  34. ↑ Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (stan w końcu października 2008 r.) . Główny Urząd Statystyczny, 2008-11-27. [dostęp 2008-12-14].
  35. ↑ http://www.swinoujscie.pl/172/
  36. ↑ Morska Stocznia Remontowa . [dostęp 2009-03-09].
  37. ↑ Mahattan, Rondo, Uznam
  38. ↑ Centrum, Żeglarska
  39. ↑ Świnoujście – województwo zachodniopomorskie. Vaan Chanum – Agencja Filmowo-Promocyjna; Film zrealizowany na zlecenie Urzędu Miasta Świnoujście
  40. ↑ 40,0 40,1 tylko w okresie kwiecień – październik
  41. ↑ http://www.sft.pl/pl/index1.htm
  42. ↑ http://www.polskieterminale.pl/index1.htm
  43. ↑ http://rozklad-pkp.pl/bin/stboard.exe/pn?input=5100059&boardType=dep&time=00:00&start=yes&maxJourneys=9999
  44. ↑ 44,0 44,1 44,2 http://www.berlinonline.de/berliner-zeitung/archiv/.bin/dump.fcgi/2007/0514/lokales/0024/index.html [język niemiecki] [dostęp 2009-03-11]
  45. ↑ Miasta partnerskie . UM w Świnoujściu. [dostęp 2009-02-11].

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Świnoujście
Wikinews
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Świnoujście
p • d • e
Województwo zachodniopomorskie
Stolica: Szczecin
Miasta na prawach powiatu
Koszalin • Szczecin • Świnoujście
 herb województwa zachodniopomorskiego
Powiaty
p • d • e
Miasta województwa zachodniopomorskiego
Miasta powiatowe

Białogard • Choszczno • Drawsko Pomorskie • Goleniów • Gryfice • Gryfino • Kamień Pomorski • Kołobrzeg • Koszalin • Łobez • Myślibórz • Police • Pyrzyce • Sławno • Stargard Szczeciński • Szczecin • Szczecinek • Świdwin • Świnoujście • Wałcz 

 Herb województwa zachodniopomorskiego
Miasta gminne

Barlinek • Barwice • Biały Bór • Bobolice • Borne Sulinowo • Cedynia • Chociwel • Chojna • Czaplinek • Człopa • Darłowo • Dębno • Dobra Nowogardzka • Dobrzany • Drawno • Dziwnów • Golczewo • Ińsko • Kalisz Pomorski • Karlino • Lipiany • Maszewo • Mieszkowice • Międzyzdroje • Mirosławiec • Moryń • Nowe Warpno • Nowogard • Pełczyce • Płoty • Polanów • Połczyn-Zdrój • Recz • Resko • Sianów • Suchań • Trzcińsko-Zdrój • Trzebiatów • Tuczno • Węgorzyno • Wolin • Złocieniec