1938

rok 1938 / MCMXXXVIII XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1936 « 1937 « 1938 » 1939 » 1940

Spis treści

1 Wydarzenia w Polsce
2 Wydarzenia na świecie
3 Urodzili się
4 Zmarli
5 Nagrody Nobla
6 Zobacz też
7 Święta ruchome

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

7 stycznia – do Krakowa przyjechał generał Józef Haller, który przeprowadził rozmowy z miejscowymi działaczami Stronnictwa Pracy.
10 stycznia
- ze stanowiska szefa Obozu Zjednoczenia Narodowego ustąpił płk Adam Koc. Jego miejsce zajął gen. Stanisław Skwarczyński.
- przed sądem okręgowym w Krakowie toczyła się rozprawa o konfiskatę powieści „Motory” Emila Zegadłowicza, zajętej 20 listopada 1937 r. przez Starostwo Grodzkie. Skład sędziowski zatwierdził konfiskatę.
15 stycznia – wodowanie ORP Orzeł.
26 stycznia – gen. Tadeusz Kutrzeba w przedstawionych marszałkowi Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu założeniach planu wojny z Niemcami określił przewagę militarną Niemiec jako trzykrotną.
17 marca – ogłoszenie polskiego ultimatum wobec Litwy.
8 kwietnia – Sejm przyjął ustawę o ochronie imienia Józefa Piłsudskiego.
kwiecień – Katolicki Uniwersytet Lubelski uzyskał prawa państwowej szkoły wyższej.
30 kwietnia – wprowadzenie w Polsce nowego planu mobilizacyjnego "W".
9 lipca – w krakowskim kościele dominikanów odnaleziono szczątki Leszka Czarnego, brata Władysława Łokietka.
15 lipca – sprowadzenie do kraju prochów ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
lipiec – uruchomienie regionalnej rozgłośni radiowej w Baranowiczach (dziewiąta rozgłośnia radiowa w kraju).
16 sierpnia – Komunistyczna Partia Polski rozwiązana przez Komintern w ramach wielkiej czystki w ZSRR.
28 sierpnia – w Stoczni Gdyńskiej położono stępkę pod drobnicowiec SS Olza; pierwszy statek pełnomorski budowany w II RP w Gdyni.
13 września – rozwiązanie Sejmu i Senatu.
21 września – rząd RP wysunął żądanie wobec Czechosłowacji oddania części Zaolzia.
2 października – wojska polskie wkroczyły na czechosłowackie Zaolzie.
12 października – powstanie miasta Stalowa Wola, jednego z najmłodszych miast w Polsce, oraz klubu sportowego ZKS Stal Stalowa Wola.
24 października – przedstawienie przez Joachima von Ribbentropa, niemieckiego ministra spraw zagranicznych, w rozmowie z Józefem Lipskim, propozycji niemieckich wobec Polski, m.in. eksterytorialnego korytarza do Prus Wschodnich.
6 listopada – wybory do Sejmu.
13 listopada – wybory do Senatu.
2 grudnia – Eugeniusz Kwiatkowski ogłosił 15-letni plan gospodarczy.
grudzień – pierwszy Kongres Polskich Techników.
30 grudnia – rząd zatwierdził statut wewnętrzny Kościoła prawosławnego w Polsce.
31 grudnia – w Polsce znajdowało się 151 miast powyżej 10 tys. mieszkańców, w tym: 83 w przedziale 10-20 tys. i 46 w przedziale 20-50 tys. mieszkańców.
na Polanie Chochołowskiej usiłowano pobić światowy rekord wysokości lotu balonem „Gwiazda Polski” (niestety uniemożliwił to silny wiatr, a powłoka już częściowo wypełniona wodorem wybuchła).

[edytuj] Wydarzenia na świecie

1 stycznia – weszła w życie Konstytucja Estonii.
19 stycznia – hiszpańska wojna domowa: bombardowanie Barcelony przez wojska generała Francisco Franco.
4 lutego – niemiecki minister wojny Werner von Blomberg i naczelny dowódca wojsk lądowych Werner von Fritsch zostali zdymisjonowani. Adolf Hitler został naczelnym dowódcą Wehrmachtu i mianował dowódcą sił powietrznych czyli Luftwaffe Hermanna Göringa, a Walthera von Brauchitscha naczelnym dowódcą wojsk lądowych. W miejsce Ministerstwa Spraw Wojskowych powołano Naczelne Dowództwo Sił Zbrojnych (Oberkommando der Wehrmacht).
12 lutego – Adolf Hitler w spotkaniu z kanclerzem Austrii Kurtem von Schuschniggiem zażądał zgody na Anschluss Austrii.
14 lutego – brytyjska baza morska w Singapurze rozpoczęła swą działalność operacyjną.
26 lutego – rozpoczęcie produkcji Volkswagena Typ 1 w Niemczech.
3 marca – odkrycie złóż ropy naftowej w Arabii Saudyjskiej.
6 marca
- w Berlinie, na I Kongresie Polaków w Niemczech uchwalono Pięć prawd Polaka.
- hiszpańska wojna domowa: stoczono bitwę koło przylądka Palos.
13 marca – wejście wojsk niemieckich na terytorium Austrii i wcielenie jej do Rzeszy (anschluss Austrii).
18 marca – Meksyk znacjonalizował przemysł naftowy.
24 kwietnia – Konstantin Päts prezydentem Estonii.
5 czerwca – w pierwszym występie na piłkarskich Mistrzostwach Świata Polska przegrała po dogrywce z Brazylią 6:5. Cztery bramki dla Polski zdobył Ernest Wilimowski, trzy dla Brazylii – Leônidas.
28 czerwca – na wysokości 20 km wybuchł w powietrzu, ważący ok. 450 ton meteoryt (w pobliżu miejscowości Chicora w stanie Pensylwania, USA).
12 września – Neville Chamberlain, premier Wielkiej Brytanii, na spotkaniu w willi Hitlera w Obersalzbergu omówił sprawę niemieckich roszczeń terytorialnych wobec części Czechosłowacji, zwanej Krajem Sudetów (niem. Sudetenland).
15 września – rozmowy Chamberlaina, premiera Wielkiej Brytanii, z Hitlerem w Bad Godesberg nt. roszczeń Rzeszy wobec Czechosłowacji.
21 września – przygotowania ZSRR do wkroczenia do Czechosłowacji; rząd czechosłowacki nie przyjął pomocy.
23 września – powszechna mobilizacja w Czechosłowacji.
26 września – częściowa mobilizacja we Francji i Wielka Brytanii.
28 września – spotkanie szefów rządów Niemiec, Włoch, Wielkiej Brytanii i Francji w Monachium zorganizowane z inicjatywy Benito Mussoliniego, aby doprowadzić do rozwiązania problemu czechosłowackiego (układ monachijski).
30 września – zawarcie przez Niemcy, Włochy, Wielką Brytanię i Francję układu monachijskiego. Upoważniał Niemcy do aneksji części Czechosłowacji (początek tzw. "upadku Czechosłowacji").
październik – Węgry zajęły południową część Czechosłowacji (dalszy ciąg tzw. "upadku Czechosłowacji").
1 października – oddziały niemieckie wkroczyły do Czechosłowacji i zajęły Kraj Sudecki (Sudentenland).
2 października – polskie wojska rozpoczęły zajmowanie Śląska Cieszyńskiego.
30 października – słuchowisko radiowe wg "Wojny światów" H.G. Wellsa wywołało panikę w całych Stanach Zjednoczonych.
9/10 listopada – wielki pogrom Żydów w Niemczech i Austrii ("kryształowa noc").
grudzień – Niemcy ustaliły tzw. program Z (10-letni plan rozbudowy floty wojennej).
22 grudnia – odkrycie pierwszej żywej latimerii
28 grudnia – Irak zerwał stosunki dyplomatyczne z Francją.
Odkrycie penicyliny przez Alexandra Fleminga.