Andrzej Wajda

Andrzej Wajda – Warszawa, 22 kwietnia 2008
Data i miejsce urodzenia 6 marca 1926
Polska Suwałki
Aktywność od 1951
Zawód reżyser, scenarzysta
Nagrody
Nagroda na FPFF
1986: nagroda krytyków za film Danton
1979: Nagroda Specjalna Jury za film Panny z Wilka
1978: Złote Lwy za film Bez znieczulenia
1977: nagroda krytyków za film Człowiek z marmuru
1976: Srebrne Lwy za film Smuga cienia
1975: Złote Lwy za film Ziemia obiecana
Oscar
2000: honorowy Oscar za Całokształt Twórczości
Orzeł
2008: najlepszy film za Katyń
2000 Osiągnięcia Życia
BAFTA
1984: najlepszy film obcojęzyczny za film Danton
Cezar
1983: najlepszy reżyser za film Danton
Nagroda na MFF w Cannes
1981: Złota Palma i Nagroda Jury Ekumenicznego za film Człowiek z żelaza
1979: Nagroda Jury Ekumenicznego za film Bez znieczulenia
1978: Nagroda FIPRESCI za film Człowiek z marmuru
1957: Nagroda Specjalna Jury za film Kanał
Nagroda na MFF w Wenecji
1998: Honorowa Złoty Lew
Nagroda na MFF w Berlinie
2009: Nagroda im. Alfreda Bauera za film Tatarak
2006: Honorowy Złoty Niedźwiedź
1996: Srebrny Niedźwiedź za wkład w sztukę filmową
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Strona domowa
Profil na IMDb
Profil na Filmpolski.pl
Profil na Filmweb.pl
Profil na Stopklatka.pl
Andrzej Wajda na tarasie Centrum Manggha w Krakowie, sierpień 2004

Andrzej Wajda (ur. 6 marca 1926 w Suwałkach) – polski reżyser filmowy i teatralny, współtwórca polskiej szkoły filmowej, laureat honorowego Oscara, senator I kadencji w latach 1989-1991.

Spis treści

Życiorys

Pochodzenie

Pochodzi z rodziny zawodowego wojskowego – Jakuba, syna Kazimierza Waydy oraz Anieli z Białowąsów, nauczycielki. Dzieciństwo spędził w miastach, w których stacjonował jego ojciec: Suwałkach i Radomiu. Ojciec, w stopniu kapitana, brał udział w kampanii wrześniowej, trafił do niewoli radzieckiej i padł ofiarą zbrodni katyńskiej.

Wykształcenie

Latem 1939 Andrzej Wajda bez powodzenia zdawał do Korpusu Kadetów we Lwowie. W czasie wojny uczęszczał w Radomiu na tajne komplety, a także rozpoczął naukę malarstwa. Według własnych wspomnień wojnę spędził w domu braci ojca w Krakowie, gdzie też przez pewien czas pobierał nauki malarstwa[1]. Po zakończeniu wojny, w latach 1946-1950 studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, a następnie reżyserię w Szkole Filmowej w Łodzi. Studia ukończył w 1953, a dyplom otrzymał w 1960.

Działalność zawodowa i społeczna

W zawodzie debiutował u boku Aleksandra Forda przy filmie Piątka z ulicy Barskiej. Jego pierwszym samodzielnym filmem było Pokolenie z 1954. Cztery lata później wyreżyserował swój pierwszy spektakl teatralny – Kapelusz pełen deszczu Michaela Gazzo w Teatrze Wybrzeże. W latach 1972-1983 zajmował stanowisko kierownika zespołu filmowego "X", a od 1978 do 1983 był prezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich. W latach 1989-1990 był dyrektorem artystycznym Teatru Powszechnego w Warszawie. Od 1989 wchodzi w skład Komitetu Kinematografii. Jest również członkiem Akademii Filmowej przyznającej Felixy. W 1994 ufundował Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej "Manggha" w Krakowie. Od 1997 jest członkiem zagranicznym Institut de France – Académie des Beaux-Arts. W 2002 założył w Warszawie Mistrzowską Szkołę Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy.

Od 2001 zasiada w radzie Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, a od 2006 zasiada w radzie programowej Fundacji Centrum Twórczości Narodowej.

Działalność polityczna

Na początku lat 80. zaangażował się w działalność polityczną. 30 sierpnia 1980 pojawił się w Stoczni Gdańskiej, był członkiem komitetu doradczego "Solidarności", a w 1989 Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie.

Z ramienia KO w latach 1989-1991 sprawował mandat senatora I kadencji z województwa suwalskiego[2]. W trakcie kadencji przeszedł z OKP do Unii Demokratycznej.

Twórczość

Jest uważany za czołowego przedstawiciela kina polskiego oraz jednego z twórców polskiej szkoły filmowej. Twórczość artystyczna Andrzeja Wajdy ma charakter kina autorskiego o dużej różnorodności, która czerpie z malarstwa i literatury polskiej oraz polskiej i europejskiej tradycji kulturowej. Stworzył on wiele filmowych adaptacji dzieł literackich i obrazów o tematyce współczesnej, jak również kameralnych dramatów psychologicznych.

Zajmuje się także reżyserią teatralną, pozostaje związany z krakowskim Starym Teatrem i warszawskim Teatrem Powszechnym. Jest reżyserem 38 przedstawień teatralnych w teatrach Warszawy, Krakowa, Moskwy, Sofii, Berlina, Zurychu, Tel Awiwu, Tokio, Budapesztu. Reżyserował przedstawienia oparte na prozie Fiodora Dostojewskiego (Biesy, Zbrodnia i kara, Nastasja Filipowna czyli wersja Idioty). Jest autorem także takich spektakli, jak Dwoje na huśtawce, Kapelusz pełen deszczu, Noc listopadowa, Wesele, Sprawa Dantona, Emigranci, Play Strindberg, Gdy rozum śpi, Z biegiem lat, z biegiem dni, Dybuk czy Antygona.

Nagrody, wyróżnienia i odznaczenia

Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd

Jest doktorem honoris causa kilku uczelni wyższych (m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Warszawskiego, Gdańskiego i Łódzkiego) oraz kawalerem orderu Legii Honorowej. W 1981 otrzymał Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes, w 1982 nagrodę Césara, w 1987 nagrodę Kyoto[3], a w 1990 Felixa. Od 1997 należy do "Grona Nieśmiertelnych" francuskiej Akademii Sztuk Pięknych (fr. Académie des Beaux-Arts)[4].

W 2000 za całokształt twórczości został uhonorowany Oscarem. Nominację do tej nagrody otrzymał także wyreżyserowany przez niego film Katyń. 15 lutego 2006 również za całokształt twórczości otrzymał na 56. Międzynarodowym Festiwalu Filmów w Berlinie nagrodę Złotego Niedźwiedzia.

W latach PRL odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy (w 1975 z okazji 30-lecia kinematografii w PRL) oraz najwyższym odznaczeniem – Orderem Budowniczych Polski Ludowej. Nagrodzony Krzyżem Oficerskim oraz Wielkim (2005) Orderu Odrodzenia Polski, bułgarskim Orderem Cyryla i Metodego (1978), japońskim Orderem Wschodzącego Słońca (1995), Krzyżem Oficerskim (1982) i Komandorskim (2001) Legii Honorowej Republiki Francuskiej, Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (2001), Krzyżem Komandorskim (Średnim) z Gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (2006), a w 2008 estońskim odznaczeniem dla obcokrajowców, Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej (Terra Mariana).

W 2007 redakcja "Gazety Wyborczej" wyróżniła go tytułem "Człowieka Roku". Laudację na cześć laureata wygłosił Janusz Tazbir.

Życie prywatne

Andrzej Wajda był czterokrotnie żonaty, w tym z aktorką Beatą Tyszkiewicz, z którą ma córkę Karolinę. Obecnie jest mężem Krystyny Zachwatowicz, scenografa teatralnego i filmowego, projektantki kostiumów i również aktorki.

Filmografia

Obchody 80-lecia urodzin reżysera w siedzibie "Gazety Wyborczej", Warszawa, 6 marca 2006

Reżyser

Scenarzysta

Scenograf

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Andrzej Wajda – kalendarium na stronie wajda.pl
  2. ↑ Informacje na stronie Senatu
  3. ↑ (en) The Inamori Foundation
  4. ↑ (en • fr) Membres Associés Etrangers

Źródła

Linki zewnętrzne

Informacje w siostrzanych projektach:
 Grafiki i media  na Wikimedia Commons
 Cytaty  w Wikicytatach


p • d • e
Honorowi obywatele Radomia
p • d • e
Honorowi obywatele Wrocławia
Arthur Johnson Hobrecht (1872) • Heinrich Robert Göppert (1875) • Ernst W. Wachler (1875) • Max von Forckenbeck (1878) • Carl Friedrich Eduard Bartsch (1878) • Wilhelm von Tümpling (1880) • Adolph Menzel (1885) • Helmut Karl Bernhard von Moltke (1890) • Gustav Dickhuth (1892) • Otto Theodor von Seydewitz (1894) • Ferdinand Julius Cohn (1897) • Wilhelm Salomon Freud (1901) • Maximilian von Ysselstein (1902) • Hermann von Hatzfeld-Trachenberg (1903) • Otto Muehl (1907) • Robert von Zedlitz-Trützschler (1909) • Georg Bender (1912) • Georg Kopp (1912) • Wiktor II Amadeusz von Ratibor (1913) • Remus von Woyrsch (1919) • Gerhart Hauptmann (1922) • Alfred von Scholtz (1924) • Paul von Hindenburg (1927) • Adolf Hitler (1933) • Helmuth Brückner (1933) • Hermann Göring (1935) • Friedrich Hofmann (1936) • Wilhelm Frick (1937) • Josef Wagner (1938) • Joseph Goebbels (1938) • Władysław Gomułka (1946) • Stanisław Piaskowski (1946) • Stanisław Popławski (1947) • Konstanty Rokossowski (1949) • Ryszard Malinowski (1963) • Mirosław Hermaszewski (1978) • Romesh Chandra (1979) • Alfred Jahn (1993) • Tadeusz Różewicz (1994) • Henryk Tomaszewski (1995) • Henryk Gulbinowicz (1996) • Jan Paweł II (1997) • Jerzy Grotowski (1998) • Wojciech Dzieduszycki (1999) • Jan Nowak-Jeziorański (2000) • Václav Havel (2001) • Norman Davies (2002) • Andrzej Wajda (2003) • Władysław Bartoszewski (2004) • Lech Wałęsa (2005) • Sylwester Chęciński (2006) • Kurt Masur (2007) • Dalajlama XIV (2008)
 Herb Wrocławia