Benin (do 1975 pod nazwą Dahomej) – państwo w Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Burkina Faso, Nigrem, Nigerią i Togo, członek Unii Afrykańskiej.
| République du Bénin Republika Beninu |
|||
|
|||
| Dewiza: (fr.) Fraternité, Justice, Travail (Braterstwo, Sprawiedliwość, Praca) |
|||
| Hymn: L'Aube Nouvelle | |||
 |
|||
| Język urzędowy | francuski | ||
| Stolica | Porto-Novo | ||
| Ustrój polityczny | republika | ||
| Głowa państwa | prezydent Yayi Boni |
||
| Szef rządu | prezydent Yayi Boni |
||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
99. na świecie 112 620 km² 2000 km² (1,78%) |
||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
91. na świecie 8 295 000▲ 74 osób/km² |
||
| Jednostka monetarna | frank CFA (XOF) | ||
| Niepodległość | od Francji 1 sierpnia 1960 |
||
| Strefa czasowa | UTC +1 | ||
| Kod ISO 3166 | BJ | ||
| Domena internetowa | .bj | ||
| Kod samochodowy | DY | ||
| Kod telefoniczny | +229 | ||
 |
|||
| 1 Siedziba władz to Kotonu 2 Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en) 3 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en) |
|||
Spis treści |
[edytuj] Historia
Królestwo Dahomeju powstało na bazie kilku grup etnicznych zamieszkujących tereny wokół miasta Abomey. Plemię Adżów zamieszkiwało we wczesnym średniowieczu pogranicze dzisiejszego Beninu i Togo. Zgodnie z tradycją Adżowie przybyli do południowego Beninu w XII-XIII wieku i - wymieszawszy się z lokalną ludnością - stworzyli nowy lud Fonów, zwanych też "Dahomejami". Gangnihessou, (władca z dynastii Adża) założył stolicę w Abomeyu, jak również miasta Allada i Porto Novo), stając się pierwszym królem niewielkiego państwa.
Jak nakazywała wielowiekowa tradycja dahomejscy chłopcy byli często oddawani na naukę starym, doświadczonym wojownikom, od których uczyli się władania bronią i poznawali zwyczaje wojenne aż do momentu, kiedy byli na tyle dojrzali, by sami mogli zostać wojownikami. Dahomej był znany z posiadania elitarnego oddziału kobiet-wojowniczek zwanych Ahosi (pol. nasze matki), a przez Europejczyków nazywanych dahomejskimi Amazonkami. Przykładanie wielkiej wagi do wyszkolenia wojskowego spowodowało, że XIX-wieczni podróżnicy, jak Richard Francis Burton, okrzyknęli Dahomej czarną Spartą.
Jakkolwiek władcy Dahomeju byli początkowo przeciwni handlowi niewolników, był on uprawianu w całym regionie przez blisko 300 lat, przyczyniając się do powstania nazwy "Wybrzeże Niewolnicze". Obyczaj, nakazujący ścinanie części jeńców branych w licznych wojnach, przyczyniał się do ograniczania niewolników sprzedawanych handlarzom, dzięki czemu liczba zmniejszyła się z około 20 tysięcy rocznie na początku XVII wieku, do 12 tysięcy w dwieście lat później. Inną przyczyną zmniejszenia się obrotów w handlu niewolniczym był zakaz eksportu żywego towaru przez Atlantyk wprowadzony przez Wielką Brytanię i inne kraje europejskie. Handel ustał całkowicie w roku 1885, kiedy to ostatni portugalski statek z niewolnikami opuścił wybrzeże dzisiejszego Beninu.
Od połowy XIX wieku Dahomej zaczął tracić znaczenie jako regionalna potęga militarna. To zachęciło w roku 1892 Francuzów do zajęcia tych terytoriów. Po dwuletnich walkach kolonizatorzy opanowali sytuację, a w 1899 tzw. Dahomej Francuski został włączony do Francuskiej Afryki Zachodniej.
W roku 1958, Francja przyznała Republice Dahomeju autonomię, a 1 sierpnia 1960 roku kraj odzyskał niepodległość. Człowiekiem, który poprowadził nową republikę ku niepodległości, był Hubert Maga.
Przez następne 12 lat krajem wstrząsały niepokoje etniczne. Doszło do kilku zamachów stanu i zmian reżimów, przy czym dominującymi politykami byli - Sourou Apithy, Hubert Maga i Justin Ahomadegbé - każdy reprezentujący inną część kraju i inne grupy etniczne. po zamieszkach, jakie zakłóciły wybory roku 1970, ci trzej politycy postanowili stworzyć prezydencki triumwirat i rządzić krajem kolektywnie.
W dwa lata później doszło do wojskowego zamachu stanu pod przywództwem Mathieu Kérékou. Kérékou zaprowadził ustrój socjalistyczny i powołał rząd kontrolowany przez Wojskową Radę Rewolucyjną (CNR). W 1975 roku przemianował kraj na Ludową Republikę Beninu. W roku 1979 CNR została rozwiązana i rozpisano demokratyczne wybory. Pod koniec lat osiemdziesiących Kérékou - wobec zapaści gospodarczej kraju - zdecydował się zrezygnować z socjalizmu i skierować Benin na drogę demokracji parlamentarnej i gospodarki rynkowej.
W wyborach roku 1991 przegrał z Nicéphore Soglo i stał się pierwszym afrykańskim prezydentem, który dobrowolnie ustąpił ze stanowiska. Kérékou wrócił do władzy wygrawszy wybory w roku 1996. W 2001, z niewielką przewagą nad przeciwnikiem, Kérékou wygrał raz jeszcze, ale opozycja zarzucała mu nieczystą grę.
Ani Kérékou ani Soglo nie startowali w wyborach w roku 2006, jako, że obu zabraniała tego konstytucja ze względu na wiek lub dopuszczalną liczbę kadencji. Prezydent Kérékou jest powszechnie chwalony za to, że - inaczej niż większość afrykańskich przywódców - nie usiłował zmienić konstytucji, by pozostać dłużej na urzędzie.
Wybory w dniu 5 marca 2006 roku zostały uznane za wolne i demokratyczne. W ich rezultacie (w drugiej turze, która miała miejsca 19 marca) prezydentem został Yayi Boni, który objął urzędowanie w dniu 6 kwietnia. Sukces demokratycznych, wielopartyjnych wyborów w Beninie, został z aprobatą przyjęty na całym świecie. Benin uznano powszechnie za model demokracji w Afryce.
[edytuj] Podział administracyjny
Kraj podzielony jest na 12 departamentów. Do 1999 było ich 6.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Beninu
[edytuj] Geografia
Północną część kraju pokrywa sawanna z akacjami i baobabami, natomiast na wybrzeżu rosną namorzyny. Wewnątrz kraju występują lasy suche, okresowo zrzucające liście. Zdarzają się również enklawy wilgotnych, wiecznie zielonych lasów. Tutejsze parki narodowe, tj. Pendjari i W du Niger, rezerwaty dzikich zwierząt reprezentowane przez takie gatunki jak m.in. lamparty, antylopy, słonie, hieny i wiele gatunków małp, stanowią dużą atrakcję turystyczną.
[edytuj] Miasta
10 największych miast kraju:
- Kotonu - 680 000
- Abomey-Calavi - 359 500
- Porto-Novo - 230 100
- Djougou - 195 500
- Natitingou - 178 350
- Parakou - 158 500
- Bohicon - 120 900
- Kandi - 105 900
- Lokossa - 83 700
- Ouidah - 81 700
[edytuj] Religia
- tradycyjne religie etniczne - 47,7%
- katolicyzm - 20,74%
- islam - 20,03%
- protestantyzm - 8,64%:
- zielonoświątkowcy - 2,69%
- metodyzm - 2,46%
- Świadkowie Jehowy - 0,49%
- bahaizm - 0,2%
[edytuj] Gospodarka
Benin to kraj rolniczy z przewagą gospodarstw karłowatych. Uprawy dające produkty eksportowe - olej palmowy i kakao - prowadzi się w wilgotniejszej, gęściej zaludnionej części południowej państwa. Miasto Kotonu jest portem i ośrodkiem przemysłowym.
ludność: Fan, Adża, Joniba
[edytuj] Kultura
Paolo Valente, Opowieści szeptane przez wiatr, [4], Wydawnictwo WAM, Kraków 2008
[edytuj] Święta państwowe
| Data | Polska nazwa | Oryginalna nazwa |
| 1 stycznia | Nowy Rok | - |
| 10 stycznia | Dzień Suwerenności Państwowej | - |
| 2 lutego | - | Eid-ul-Adha |
| 12 kwietnia | Poniedziałek Wielkanocny | - |
| 2 maja | Urodziny Proroka | Eid-Milad Nnabi |
| 20 maja | Wniebowstąpienie | - |
| 1 sierpnia | Dzień Niepodległości | - |
| 15 sierpnia | Wniebowzięcie | - |
| 26 października | Dzień Sił Zbrojnych | - |
| 1 listopada | Wszystkich Świętych | - |
| 14 listopada | - | Koniec Ramadanu |
| 25 grudnia | Boże Narodzenie | - |
Zobacz też: Afryka, cywilizacja afrykańska
|
|||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
