Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: osada Bydgoszcz w woj. pomorskim.

Współrzędne: 53°07'N 18°00'E / 53.117, 18

Bydgoszcz
Panorama miasta
Bydgoski rynek (strona wschodnia)
Herb Flaga
Herb Bydgoszczy Flaga Bydgoszczy
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
• rodzaj		 Bydgoszcz
miejska
Założono 1038 (gród)
Prawa miejskie 19 kwietnia 1346
Prezydent Bydgoszczy Konstanty Dombrowicz
Powierzchnia 174,57[1] km²
Położenie (punkt) 53° 07' N
18° 00' E
Wysokość 28-97 m n.p.m.
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja
358 928[1][2]
2 063,0[1] os./km²
460 608[3]
Strefa numeracyjna
 (+48) 52
Kod pocztowy od 85-001 do 85-915
Tablice rejestracyjne CB
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Bydgoszcz"
Bydgoszcz
TERC
(TERYT)		 0461011
SIMC 0928363
Urząd miejski
ul. Jezuicka 1 85-102 Bydgoszcz
tel. (+48) 52 58-58-913
Informacja (+48) 52 58-58-348 lub 0 800-800-404; faks (+48) 52 58-58-623
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Bydgoszcz

Bydgoszcz (niem. Bromberg, łac. Bidgostia) – miasto w Polsce, położone nad rzeką Brdą, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba wojewody kujawsko-pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego[4].

Bydgoszcz jest jednym z największych miast w Polsce (8. według liczby ludności, 358 928 mieszkańców; 10. według powierzchni, 174,57 km²)[1]. Stanowi ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy: na terenie Bydgoszczy znajdują się Uniwersytet Kazimierza Wielkiego i Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. J.J. Śniadeckich oraz Akademia Muzyczna i kilka niepublicznych szkół wyższych, działa także Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Miasto stanowi siedzibę starosty powiatu bydgoskiego, a także powiatu grodzkiego. W Bydgoszczy znajduje się również Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki. Od 2004 stanowi stolicę diecezji bydgoskiej. Jest także siedzibą wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Bydgoszcz jest członkiem Unii Metropolii Polskich i Związku Miast Polskich.

Spis treści

[edytuj] Środowisko naturalne

 Osobny artykuł: warunki naturalne w Bydgoszczy.

[edytuj] Położenie

Bydgoszcz leży na styku krain geograficznych: Kotliny Toruńskiej (rozciąga się od Nieszawy do Nakła nad Notecią), Doliny Fordońskiej, Doliny Noteci, Doliny Brdy, Wysoczyzny Świeckiej, Pojezierza Krajeńskiego i Pojezierza Chełmińskiego. Region ten nazywany jest Kujawy Północne. Historycznie była związana z Wielkopolską.

[edytuj] Rzeki

Przez Bydgoszcz, na odcinku 28 km, przepływa Brda, która uchodzi do Wisły w Brdyujściu, wschodnia granica miasta (w dzielnicach Fordon i Brdyujście) przebiega na Wiśle (na odcinku 14 km), a za pomocą Kanału Bydgoskiego dotrzeć można do Noteci. Jest też malutka rzeczka Flis, przecinająca ulicę Grunwaldzką. Na zboczu górek fordońskich znajduje się źródełko "Mieczysław", które zasila krótki strumyk wypływający z gór i wpadający po kilkuset metrach do kanalizacji miejskiej.

[edytuj] Przyroda

 Osobny artykuł: ochrona przyrody w Bydgoszczy.

Bydgoszcz jest otoczona ze wszystkich stron lasami. Dominują bory sosnowe, ale na północnych wysoczyznach są enklawy lasów liściastych, np. w okolicy Miedzynia, Osowej Góry, Opławca, Rynkowa, Fordonu. Na zboczu lasy są zróżnicowane gatunkowo. Z kolei w dolinie Wisły i Brdy spotkać można las łęgowy. W Rynkowie i lasach Osowej Góry znajdują się duże połacie borowin.

[edytuj] Parki i tereny leśne

 Osobny artykuł: parki i tereny leśne w Bydgoszczy.

Bydgoszcz należy do miast o największej liczbie i powierzchni parków w Polsce (874 ha, drugie miejsce po Warszawie). W Bydgoszczy znajduje się największy park miejski w Polsce - Myślęcinek - o powierzchni 830 ha.

[edytuj] Demografia

Bydgoszcz liczy 350 315 mieszkańców: (dane z sierpnia 2008 r.) – dane te obejmują wyłącznie osoby zameldowane na pobyt stały. Oficjalne dane o ludności miasta na koniec grudnia 2007 r. (GUS) podają liczbę 361 222 osób (w tym 191 983 kobiety). Ludność w wieku produkcyjnym to 235 572 osoby, w wieku przedprodukcyjnym 61 118 osób,a w wieku poprodukcyjnym 64 532 osoby. W 2007 r. odnotowano niewielki, ujemny przyrost naturalny (-102 osoby) wynikający z nadwyżki zgonów (3 588) nad urodzeniami (3 486).

W ostatnich kilkunastu latach występuje stała tendencja wyludniania się miasta, spowodowana starzejącym się społeczeństwem i wyprowadzaniem się poza miasto do gmin ościennych (Osielsko, Białe Błota, Kruszyn, Trzciniec, Osówiec)oraz poza region. Znaczną liczbę migracji mieszkańców stanowi emigracja zarobkowa do Wielkiej Brytanii i Irlandii.[10]

[edytuj] Osiedla i dzielnice

 Osobne artykuły: podział administracyjny Bydgoszczy, Śródmieście (Bydgoszcz).
Pomnik Walki i Męczeństwa na Starym Rynku

Specyficzne położenie Bydgoszczy, nad dwiema rzekami, Brdą i Wisłą czy też Kanałem Bydgoskim oraz na dwóch wysoczyznach, skarpie północnej i południowej oraz niecce pomiędzy nimi, sprawia, iż jednoznaczny podział na dzielnice pozostał do dziś nierozstrzygnięty. Stan ten ma miejsce również ze względu na ogromną różnorodność i zawiłą historię bydgoskich osiedli, mających swe korzenie w istniejących na ich terenie folwarkach, majątkach itp.

Do początku XIX w. Bydgoszcz obejmowała miasto lokacyjne w obrębie murów miejskich oraz 3 przedmieścia: Gdańskie, Kujawskie i Poznańskie. Od czasów Księstwa Warszawskiego (pocz. XIX w.) zaludniło się kolejne przedmieście: Okole, gdzie zbudowano Kanał Bydgoski.

W kolejnych latach przyłączano kolejne osiedla wokół historycznego Starego Miasta. Ówczesne pod bydgoskie tereny żywiołowo rozwijały się, aż do 1920, kiedy to nastąpiło 8-krotne zwiększenie powierzchni miasta. Przyłączono wreszcie tereny i tak od dawna związane z miastem, gdzie znajdowała się większość bydgoskich przedsiębiorstw przemysłowych i mieszkała większość pracowników.

W 1973 przyłączono do Bydgoszczy pobliskie miasteczko Fordon położone nad Wisłą, a 4 lata później większość terenów łączących macierzysty rdzeń miasta z Fordonem. Fordon z ok. 8-tysięcznego miasteczka rozwinął się w ciągu 35 lat w prawie 70-tysięczną dzielnicę mieszkaniową o specyficznym klimacie, położoną wśród lasów.

Tradycyjnie Bydgoszcz podzielić można na tzw. Górny i Dolny Taras (nazwy biorą się od osiedli położonych na południowej skarpie i tych położonych poniżej), zespół osiedli willowych położonych wzdłuż Kanału Bydgoskiego (zachód) i rzeki Brdy (północny zachód) oraz Wschodnią Dzielnicę opartą o Fordon. Dodatkowo można wyróżnić Północny Pas Rekreacyjny z prawie 1000 ha Leśnym Parkiem Kultury i Wypoczynku "Myślęcinek" oraz teren Zakładów Chemicznych "Zachem" w południowo-wschodniej części miasta z własną siecią dróg i linii autobusowych dla pracowników. Zakłady wykorzystują część terenu, pozostałą porasta las i znajdują się tam pozostałości niemieckiej fabryki dynamitu z czasów wojny.

[edytuj] Rozwój demograficzny miasta

  • Wykres liczby ludności miasta Bydgoszcz na przestrzeni 4 ostatnich stuleci

Największą populację Bydgoszcz odnotowała w 1998 r. – wg danych GUS 386 855 mieszkańców[5].

[edytuj] Gminy podmiejskie

Od początku lat 90. rośnie liczba mieszkańców zurbanizowanych gmin podmiejskich powiązanych z Bydgoszczą: Osielska i Białych Błót, co jest wynikiem migracji ze ścisłych granic miasta. Od 1995 do 2005 liczba mieszkańców tych gmin wzrosła o 30 proc. Liczebność mieszkańców gmin wchodzących w skład I strefy miejskiej Bydgoszczy to ponad 20 tys. osób.

Zobacz też: Białe Błota, Brzoza, Niemcz, Osielsko, Sicienko, Zielonka.

[edytuj] Historia

 Osobne artykuły: Historia Bydgoszczy, Kalendarium historii Bydgoszczy, Wyszogród (Bydgoszcz), Stare Miasto w Bydgoszczy, Śródmieście (Bydgoszcz).
Pomnik Kazimierza III Wielkiego

Według najnowszych badań, opartych o metodę dendrochronologiczną, gród bydgoski zbudowano w roku 1038. Pierwsza wzmianka o kasztelanie bydgoskim Suzzlaus de Budegac pochodzi z 1238. Wcześniejszą genezę ma osada i zbudowany w XII w. romański kościół pw. św. Idziego. Obecność romańskiego kościoła świadczy o wczesnym zasiedleniu i znaczeniu osady na Szlaku bursztynowym. W tym miejscu omijano Wisłę, pokonując brodem Brdę.

We wczesnym średniowieczu gród graniczny na Kujawach, w XIII w. przejściowo w rękach Krzyżaków. 19 kwietnia 1346 Kazimierz III Wielki nadaje niemieckim zasadźcom, Johannowi Kesselhuth i Konradowi Prawa miejskie. W XVI w. miasto wzbogacone na handlu zbożem i solą osiągnęło na początku XVII w. maksymalną liczbę mieszkańców - niecałe 5 tysięcy, awansując do grupy średnich miast Rzeczypospolitej. W 1555 otrzymało przywilej zakazujący Żydom osiedlania się w mieście.

W latach 1772-1806 i 1815-1920 Bydgoszcz należała do zaboru pruskiego, (lata 1807-1815 to stołeczność nad departamentem w Księstwie Warszawskim). Po 1815 była stolicą jednej z dwóch rejencji Wielkiego Księstwa Poznańskiego.

W 1773 rozpoczęto budowę Kanału Bydgoskiego, który połączył Brdę z Notecią (a w konsekwencji Wisłę z Odrą). Od XIX w. znaczny rozwój, budowa linii kolejowych do Piły i – dalej – do Berlina, Gdańska, Torunia i Inowrocławia. W XIX w. najbardziej niemieckie miasto zaboru pruskiego (m.in. dzięki sztucznemu administracyjnemu odseparowaniu niemieckiego śródmieścia od polskich przedmieść), jednak po I wojnie światowej Bydgoszcz uległa bardzo szybkiej repolonizacji i stała się jednym z najbardziej polskich miast (około roku 1928/9 Polacy stanowili 92% populacji miasta).

W granice odrodzonej Polski Bydgoszcz wróciła 20 stycznia 1920, przejęta przez wojska wielkopolskie na mocy traktatu wersalskiego. Obecność w mieście silnego garnizonu niemieckiego uniemożliwiła wcześniej słabo uzbrojonej ludności polskiej miasta wsparcie powstania wielkopolskiego, którego zasięg w szczytowym okresie walk sięgnął wsi Brzoza Bydgoska, 3 km od granic miasta. W okresie II Rzeczypospolitej straciła władze wojewódzkie (tzn. rejencyjne w epoce zaborów) na rzecz najpierw Poznania, a potem Torunia (do 1939).

3 września 1939 doszło do walk jednostek polskich z niemieckimi dywersantami wspomaganymi przez miejscowych Niemców (m.in. członków Hitlerjugend). Część pojmanych Niemców rozstrzelano, innych wysiedlono. Propaganda niemiecka nadała tym wydarzeniom nazwę "Bromberger Blutsonntag" – "krwawa niedziela" – w polskich źródłach spotyka się nazwę "dywersja bydgoska". Po wkroczeniu Wehrmachtu rozpoczęły się represje na ludności polskiej za udział w "krwawej niedzieli" – egzekucje i wywózki do obozów koncentracyjnych. W czasie II wojny światowej Bydgoszcz (jako Bromberg) włączona została do prowincji Gdańsk/Prusy Zachodnie jako siedziba rejencji). Niemcy zamordowali tu ok. 37 tysięcy mieszkańców.

W 1945 przeniesiono do Bydgoszczy stolicę województwa pomorskiego z Torunia, argumentując to przede wszystkim większą liczbą mieszkańców, ale też robotniczym charakterem miasta, sprzyjającego nowej władzy ludowej bardziej niż "inteligencki" Toruń (w woj. pomorskim Bydgoszcz znalazła się w 1938, wcześniej należała do poznańskiego). Do 1954 roku miasto było siedzibą wiejskiej gminy Bydgoszcz. W 1973 włączono do Bydgoszczy pobliskie miasto Fordon. Od 1 stycznia 1999 miasto jest siedzibą wojewody kujawsko-pomorskiego i rządowej administracji wojewódzkiej.

[edytuj] Prezydenci Miasta

 Osobny artykuł: prezydenci Bydgoszczy.

Od 10 listopada 2002 funkcję Prezydenta Miasta Bydgoszczy pełni drugą kadencję z rzędu Konstanty Dombrowicz.

W czasach wcześniejszych funkcję tę pełnili m.in. (w czasie II wojny światowej) burmistrzowie, nadburmistrzowie czy Komisarz Miasta (niem. Stadtkommissar, w okresie międzywojennym) prezydenci miasta bądź krótko po odzyskaniu niepodległości, Komisarz Generalny.

Przed 1920, gdy Bydgoszcz znajdowała się pod zaborem pruskim, w mieście władzę pełnili nadburmistrzowie (niem. Oberbürgmeister).

p • d • e
Prezydenci Bydgoszczy
Polska pod zaborami
(do 1920)
Nadburmistrzowie: Alfred Knobloch • Paul Mitzlaff • Hugo Wolff • Jan Maciaszek (Komisarz Generalny)
 Herh Bydgoszczy
II Rzeczpospolita
(1920–1939)
II wojna światowa
(1939–1945)
Polska Rzeczpospolita Ludowa
(1945–1990)
III Rzeczpospolita
(od 1990)

[edytuj] Turystyka

 Osobne artykuły: Obiekty turystyczne w Bydgoszczy, Stare Miasto w Bydgoszczy, Wyspa Młyńska w Bydgoszczy, Śródmieście (Bydgoszcz).
Spichrze w Bydgoszczy
Widok na Brdę z ul. Mostowej z mostu Sulimy-Kamińskiego
Stary Kanał Bydgoski
Widok na Brdę w Śródmieściu od strony Mostu Bernardyńskiego

Wielkim atutem Bydgoszczy jest przyroda. Miasto znajduje się na styku kilku krain geograficznych, a na krajobraz wpływają 4 wielkie cieki wodne: przepływająca przez całe miasto Brda, Wisła i po części również Noteć oraz zbudowany w latach 1772-1775 Kanał Bydgoski łączący Wisłę z Odrą.

Kanał Bydgoski jest de facto śródlądowym łącznikiem pomiędzy Europą Zachodnią a Wschodnią, a jego zabytkowy system urządzeń hydrotechnicznych, jazów, śluz, wraz z otaczającym go wzdłuż brzegów parkiem sprawiają, iż od paru lat trwają starania o wpisanie Kanału na listę UNESCO.

Bydgoski krajobraz to przede wszystkim Puszcza Bydgoska, wysoczyzny, doliny, parowy, jary, wały. Na obszarze miasta można znaleźć zarówno 2,5-kilometrowy tor regatowy, grodziska z XI w. (Wyszogród) oraz z VI-X w. (Zamczysko), ostoję dzikiego ptactwa na ostrowie na Brdzie, ośrodek wypoczynkowy (Janowo), sanatorium (Opławiec), jak i mnóstwo współczesnych budowli. Bydgoskie atrakcje dopełnia Wyspa Młyńska wraz z Wenecją Bydgoską (zespół kamienic nad Młynówką przypominający włoską Wenecję) znajdujące się w ścisłym centrum (kilkaset metrów od Ratusza). Na Wyspie znajdują się też zabytkowe Spichrze oraz mennica (przez pewien okres jedyna czynna w Polsce).

Bydgoszcz jest nazywana "małym Berlinem" z uwagi na podobną zabudowę, style architektoniczne, oraz formę kamienic, które były dziełem najwybitniejszych niemieckich architektów. Rozległe Śródmieście słynie przede wszystkim z doskonałej XIX i XX-wiecznej zabudowy, w tym secesyjnej, eklektycznej oraz neobarokowej.

Kilka obiektów w Bydgoszczy jest traktowanych jako symbol miasta i jednoznacznie jest kojarzonych z miastem, np. pomnik Łuczniczki z 1910, zespół spichrzy nad Brdą, dawniej monumentalna Fontanna Potop z 1904, a ostatnio nawet Przechodzący przez rzekę.

W Bydgoszczy znajduje się również regionalne Muzeum Okręgowe mieszczące się w kilku budynkach rozsianych po całym mieście, bogate Pomorskie Muzeum Wojskowe (dawniej: Muzeum Tradycji Pomorskiego Okręgu Wojskowego) oraz jedyne w Polsce działające w czynnej aptece Muzeum Farmacji.

Bydgoszcz to również mnóstwo pięknych obiektów sakralnych, cztery sanktuaria, stare średniowieczne, późnogotyckie, neogotyckie kościoły, Katedra Bydgoska z 1466 r., Kościół Garnizonowy zbudowany latach 1552-1557, Bazylika Mniejsza pw. św. Wincentego a'Paulo, czyli jedyny w Polsce przedstawiciel stylu wzorowanego na rzymskim panteonie, czy kilka zakonów, które pozostawiły po sobie kilka obiektów, m.in. Kolegium Jezuickie z 1638 (ob. Ratusz bydgoski) czy kościół klarysek, z którego wieży codziennie w południe grany jest hejnał bydgoski.

Na przestrzeni wieków Bydgoszcz straciła wiele nieodżałowanych zabytków, m.in. średniowieczny Zamek Bydgoski (obecnie z jego cegieł zbudowano kościół pw. św. Andrzeja Boboli), monumentalny Teatr Miejski z 1896 autorstwa słynnego berlińskiego architekta H. Seelinga, romański kościół pw. św. Idziego z połowy XIII w., zachodnią pierzeję rynku wraz z kościołem pojezuickim, czy też kilka spalonych i zburzonych spichlerzy nad Brdą.

II wojna światowa przyniosła również swoją pożogę. Zburzono m.in. kościół jezuicki na Starym Rynku czy synagogę żydowską (zachowała się druga, mniejsza w Fordonie, która wykorzystywana była jako kino, obecnie zrujnowana). Z drugiej jednak strony w podbydgoskich lasach Niemcy po wojnie zostawili mnóstwo potencjalnych atrakcji turystycznych:

W lasach na terenie Zakładów Chemicznych "Zachem" w południowo-wschodniej części miasta znajduje się pohitlerowska fabryka dynamitu i materiałów wybuchowych DAG, której system podziemnych tuneli ma długość blisko 2 km. Tunele budowano na czterech różnych głębokościach – w niektórych miejscach przecinają się ze sobą. Niektóre budynki stoją przy skarpach pagórkowatego terenu, więc podróż tunelem kończy się np. na czwartym piętrze innego obiektu.

Poza tym w podbydgoskich lasach znajdują się liczne schrony, osiedla awaryjne, budynki wojskowe, a nawet tajna wyrzutnia pocisków rakietowych. Strona polska pozostawiła po sobie wał obronny Wojska Polskiego w Kruszynie-Osówcu.

Do współczesnych atrakcji turystycznych można z pewnością zaliczyć współczesne budowle, a w szczególności budowany od 1973 roku charakterystyczny gmach Opery Nova, bydgoską Dzielnicę Muzyczną z gmachem Filharmonii Pomorskiej, bydgoski Tramwaj wodny oraz tzw. "Nowe Spichrze", czyli położony w sąsiedztwie zabytkowych spichrzy nad Brdą Bank Rozwoju Eksportu S.A. (BRE), który w 2000 uzyskał I nagrodę w ogólnopolskim konkursie "Życie w architekturze" za najlepsze obiekty zaprojektowane i zrealizowane w latach 1989-1999.

Bydgoszcz to również ogromna baza noclegowa Znajdują się tu aż 3 hotele klasy "prestiż" (4-gwiazdkowe), w tym słynny neobarokowy Hotel "Pod Orłem" z 1896. Hotel został zaprojektowany przez słynnego bydgoskiego budowniczego Józefa Święcickiego.

Wokół Bydgoszczy wytyczono wiele szlaków pieszych, rowerowych (przebiega tu m.in. najdłuższa w Europie Międzynarodowa Trasa Rowerowa R-1). Miasto słynie również z turystyki wodnej na Brdzie, za sprawą spływów kajakowych.

Wyspa Młyńska i Wenecja Bydgoska Zespół Wyspy Młyńskiej oraz "Wenecja Bydgoska" usytuowana jest w zakolu Brdy, na zachód od Starego Miasta. Pierwotnie składała się z trzech wysp, obecnie stanowi jedną wyspę, połączoną groblą. Zachowany historyczny układ przestrzenny wyznacza brukowana ulica Mennica. Wenecja Bydgoska to malowniczy zespół architektoniczny Starego Miasta przylegający do odnogi Brdy zwanej Młynówką, naprzeciw tzw. Wyspy Młyńskiej. Dzisiejsza zabudowa Wenecji Bydgoskiej pochodzi z XIX wieku. Część kamienic bezpośrednio graniczy z wodą. Posiada magiczny bydgoski klimat miejsca historycznego w połączeniu z pięknem parkowego otoczenia. Znajdują się tam m.in.: tzw. Młyny Rothera z XIX w., domy z XVIII-XIX w., spichrze z XIX - pocz. XX, młyn z 1851, oraz kaszarnia z 1898 (dziś prywatna elektrownia wodna). Wyspa wymaga rewitalizacji, co dzieje się już w chwili obecnej (kończy się renowacja zabudowań Wyspy, przekładany jest bruk na ulicy Mennica, choć zieleń czeka jeszcze na uporządkowanie).

[edytuj] Komunikacja

 Osobny artykuł: komunikacja w Bydgoszczy.

[edytuj] Tranzyt ( drogi przebiegające przez miasto)

Bydgoszcz posiada południową obwodnicę miasta. Planowana jest budowa drogi szybkiego ruchu S5, którą ma przebiegać 5.

S5 - w budowie: Nowe Marzy - Wrocław
S10 - planowana: Szczecin - Płońsk
5E261 – ze Świecia do Lubawki
10 – z Lubieszyna do Płońska, łączy Bydgoszcz z południowymi dzielnicami Torunia
80 – z Pawłówka do Lubicza, wzdłuż północnego brzegu Wisły łączy Bydgoszcz z Toruniem
25 – z Bobolic do Oleśnicy
244 - część naturalnej obwodnicy miasta (nie dochodzi do granic miasta)
223 - 7-kilometrowy odcinek kończący się na południowo - zachodniej części obwodnicy miasta
256 - 16-kilometrowy odcinek łączący północno-wschodnią cześć miasta z wsią Trzeciewiec

[edytuj] Komunikacja miejska

Tramwaj na Rondzie Fordońskim

Obsługę komunikacji zbiorowej w Bydgoszczy, na zlecenie ZDMiKP, świadczy kilka firm. Wiodącym przewoźnikiem są Miejskie Zakłady Komunikacyjne MZK Bydgoszcz. Linie miejskie obsługują również: PKS Bydgoszcz spółka z o.o. i Mobilis sp. z o.o.. Na rynku znajdują się także prywatni przewoźnicy. Świadczą oni usługi busowe. W Bydgoszczy istnieje 40 linii autobusowych komunalnych oraz kilka prywatnych. Po mieście poruszać się można również 9 liniami tramwajowymi oraz tramwajem wodnym.

Władze miasta stawiają na rozwój połączeń tramwajowych. W najbliższych latach istniejąca trakcja ma zostać zmodernizowana. Planowane jest zbudowanie nowej trakcji do Dworca PKP i do Fordonu.

Obecnie unowocześniany jest taboru autobusowy oraz tramwajowy. Od marca 2007 roku z bydgoskich ulic zniknęły legendarne autobusy marki Ikarus z ręczną skrzynią biegów, pozostał tylko jeden tego typu a zastąpiły je Mercedesy O345G, O530 i O530G, w użyciu jest jeszcze jeden ikarus 280 z automatyczną skrzynią. W 2008 roku na szynach pojawiły się 2 nowe tramwaje niskopodłogowe z bydgoskich zakładów PESA.

Zobacz też: tramwaje w Bydgoszczy, Bydgoski Tramwaj Wodny, komunikacja w Bydgoszczy

[edytuj] Kolej

 Osobny artykuł: Kolej w Bydgoszczy.
Bydgoszcz Główna

Bydgoszcz jest ważnym węzłem kolejowym. Przez miasto przebiega na kierunku południe-północ węglowa magistrala kolejowa łącząca Śląsk z portem w Gdyni. Kolejna linia łączy Bydgoszcz z Berlinem. W kierunku południowym wybiegają z miasta cztery inne linie kolejowe do: Szubina, dwie linie do Inowrocławia (dalej do Poznania) oraz linia łącząca Bydgoszcz z Toruniem (dalej do Warszawy). W kierunku wschodnim prowadzi jedna linia do Chełmży.

Większość linii kolejowych wymaga natychmiastowej modernizacji. W pierwszej kolejności mają być odnowione linie do Trójmiasta i Torunia. Trasę z Toruniem ma połączyć linia SKM pod nazwą BiT-City. Jej przebieg jest obecnie uzgadniany. Docelowa prędkości ma wynieść 160 km/h.

Operatorami przewozów kolejowych (pasażerskich) w województwie są dwa podmioty: Arriva PCC (na liniach nie zelektryfikowanych) z wyłączeniem trasy Bydgoszcz-Chełmża oraz na pozostałych liniach Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna.

Miasto posiada bezpośrednie połączenia kolejowe z większością dużych miast w kraju, a także Berlinem i Kaliningradem.

W granicach administracyjnych miasta znajduje się pięć dworców kolejowych: Główna, Leśna, Wschód, Bydgoszcz Emilianowo (nieczynny) i Bydgoszcz Fordon a także przystanki: Osowa Góra, Zachód, Rynkowo, Rynkowo-Wiadukt, Bielawy, Brdyujście, Łęgnowo, Akademia, Żółwin (nieczynny).

Według rozkładu 2008/2009 Bydgoszcz ma bezpośrednie połączenia (poza sezonem) z[potrzebne źródło]:

Pociągiem pospiesznym można dojechać również bezpośrednio do Berlina, Chełma, Bielska-Białej, Białegostoku, Krakowa, Przemyśla, Zielonej Góry i Chojnic. W sezonie również do Kołobrzegu, na Hel, do Świnoujścia, Międzyzdrojów Zakopanego, Krynicy, Zagórza, Łeby i Jeleniej Góry. Połączenia osobowe łączą także Bydgoszcz z Piłą, Tucholą, Chełmżą, Chojnicami i Inowrocławiem.

[edytuj] Lotnictwo

[edytuj] Międzynarodowy port lotniczy

Port lotniczy Bydgoszcz

Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego Bydgoszcz-Szwederowo (kod IATA: BZG, kod ICAO: EPBY) zlokalizowany jest około 3 km na południe od centrum Bydgoszczy (połączenie zapewnia autobusowa linia nr 80). Lotnisko to, zbudowane w czasach I wojny światowej, weszło do użytku cywilnego w 1929. Obecnie posiada ono utwardzoną drogę startową o wymiarach 2500 x 60 m i jest 10. najruchliwszym portem lotniczym kraju. Zgodnie z planem rozbudowy na lata 2007-2013, zawartym na stronie internetowej portu w sekcji "Plany rozwoju", przewidywane jest przedłużenie drogi startowej i drogi kołowania, modernizacja oświetlenia nawigacyjnego, oraz rozbudowa płyty postojowej samolotów i utworzenie miejsca do ich odlodzenia.

Port lotniczy obsługują loty rejsowe linii Jet Air, LOT i Ryanair. Odprawiane są także letnie loty czarterowe i loty lotnictwa ogólnego (ang.: general aviation).

[edytuj] Lotnisko aeroklubowe

Bydgoszcz posiada również drugie lotnisko, lotnisko Bydgoszcz-Biedaszkowo (kod ICAO: EPBD), będące w posiadaniu Aeroklubu Bydgoskiego i funkcjonujące jako stacjonarna baza śmigłowca LPR-u i lotnisko lotnictwa ogólnego. Lotnisko znajduję się w tym samym kompleksie co Międzynarodowy Port Lotniczy, z oddzielnym dojazdem i wejściem głównym od strony Biedaszkowa. Lotnisko posiada nieczynną betonową drogę startową na kierunku 13/31 o wymiarach 1000 x 50 metrów. Używane są oboczne pasy trawiaste o wymiarach 650 x 100, 650 x 100 i 590 x 100 m. Współrzędne geograficzne lotniska (środek nieczynnego betonowego pasa): 53°06'11″N 17°57'20″E / 53.10306, 17.95556.

[edytuj] Wypożyczalnie samochodów

Obecnie w Bydgoszczy działa szereg wypożyczalni samochodów, w tym agencje o zasięgu międzynarodowym[potrzebne źródło].

[edytuj] Gospodarka

 Osobny artykuł: Bydgosko-Toruński Obszar Metropolitalny.

Bydgoszcz jest ósmym miastem pod względem liczby mieszkańców w kraju i najsilniejszym na Kujawach i Pomorzu ośrodkiem gospodarczych.


[edytuj] Centra handlowe w mieście

[edytuj] Galerie handlowe

  • Galeria Focus Mall (150 sklepów,13-salowy multipleks Cinema City,elektromarket Saturn,delikatesy Alma)
  • Galeria Pomorska(100 sklepów,centrum rozrywki,kręgielnia Xl Bowling,Carrefour)
  • Galeria Auchan (50 sklepów,Auchan)
  • Galeria Rondo (40 sklepów,Real)
  • Galeria Drukarnia (60 sklepów)
  • Galeria Glinki (40 sklepów,Carrefour,lodowisko)
  • Galeria Fordon (30 sklepów)

[edytuj] Hipermarkety

  • Carrefour (3)
  • Real
  • Auchan
  • Tesco
  • Kaufland(3)
  • Makro

[edytuj] Hipermarkety budowlano-dekoracyjne

  • Leroy Merlin
  • Obi
  • Castorama
  • Nomi
  • Hetman
  • Black Red White
  • Retail Park(w budowie)
  • IKEA(w planach)

[edytuj] Elektro-hipermarkety

  • Media Markt
  • Saturn
  • Domar

[edytuj] Firmy lokalne

Struktura przemysłu jest różnorodna i rozbudowana:

Usługi i otoczenie biznesu stanowią mocną stronę Bydgoszczy. W mieście znajduje się 38 banków z 116 placówkami (w tym centrala Banku Pocztowego SA) oraz 37 instytucji ubezpieczeniowych. Siedzibę swojego oddziału posiada w Bydgoszczy również jedna z największych instytucji finansowych na świecie JP Morgan Chase.

Większość zakładów rozsiana jest po całym mieście, jednakże na uwagę zasługuje teren Zakładów Chemicznych Zachem, zajmujący kilkadziesiąt kilometrów kwadratowych w południowo-wschodniej części miasta, pozostałości po niemieckiej fabryce dynamitu z czasów II wojny światowej. Teren posiada własne linie kolejowe, wewnętrzną komunikację, osiedla, a dużą jego część porastają lasy.

Co roku od 2000 Bydgoszcz poddaje się międzynarodowej weryfikacji ratingowej. W lutym 2008 agencja Fitch Ratings, podniosła ocenę ratingową Bydgoszczy z poziomu BBB- (prognoza stabilna) do BBB (prognoza stabilna).

W 2004 uruchomiono Bydgoski Park Przemysłowy (powierzchnia 283 ha), miejsce atrakcyjne dla prowadzenia działalności gospodarczej (ulgi w podatkach, ochrona, dostępne media i tereny, linia kolejowa Chorzów Batory – Tczew (magistrala węglowa), DK5, DK10, przyszłe drogi ekspresowe S10 i S5, port lotniczy Bydgoszcz z rejsami do portów przesiadkowych).

[edytuj] Targi

Bydgoszcz obecnie jest silnym ośrodkiem targowym w Polsce. Odbywają się tu największe i najważniejsze w Polsce targi branży wodociągowej WOD-KAN organizowane przez Izbę Gospodarczą Wodociągi Polskie. Ostatnia edycja targów zgromadziła rekordową liczbę ponad 400 wystawców. Dodatkowo w Bydgoszczy regularnie odbywają się targi Interpiek-Polgastro - spożywcze i szereg innych imprez targowych. W Maju 2009 r. ukończono na terenie LPKiW 5 nowoczesnych hal wystawienniczych w których odbyły się XVII Międzynarodowe Targi „WOD-KAN” 2009.

[edytuj] Kultura

 Osobny artykuł: kultura w Bydgoszczy.

Bydgoszcz jest znanym w kraju ośrodkiem kultury muzycznej. Również w innych dziedzinach kultury nie ma się czego wstydzić. Tradycje kulturalne sięgają okresu staropolskiego. Funkcję kulturalną wzmacnia jedyna w regionie Akademia Muzyczna.

[edytuj] Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy

Kontynuujące tradycje i dzieło powstałego w 1832 Towarzystwa Upiększania Miasta Bydgoszczy, Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy powołane zostało w 1923. Stowarzyszenie to wydaje mnóstwo wydawnictw poświęconych miastu (m.in. monumentalny wielojęzyczny album "Bo to jest Bydgoszcz", album "Papież Jan Paweł II w Bydgoszczy", "Muzyczna Bydgoszcz" oraz periodyki: "Kronika bydgoska" – od 1967 – i "Kalendarz bydgoski" – od 1968), organizuje liczne koncerty, konkursy dla bydgoszczan, troszczy się o ochronę miejsc pamięci i zabytków. Za pomocą szkolnych kół popularyzuje wiedzę o tradycjach Bydgoszczy wśród młodych mieszkańców miasta.

[edytuj] Filharmonia Pomorska

Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy

Filharmonia Pomorska im. I. J. Paderewskiego istnieje od 1953. Sala koncertowa (920 osób) zaliczana jest pod względem akustycznym do najlepszych w Europie, co potwierdzają opinie znanych twórców i krytyków muzycznych (m.in. J. Waldorffa). Z uwagi na fenomen akustyki, cieszy się zainteresowaniem sławnych artystów. Na bydgoskiej estradzie występowało wiele światowych sław, m.in. Artur Rubinstein, Benjamin Britten, Witold Małcużyński, Luciano Pavarotti, Shlomo Mintz, Mischa Maisky, Kevin Kenner, Kurt Masur, Kazimierz Kord, Jerzy Maksymiuk i Antoni Wit. W ostatnich latach gościły tu również znakomite zespoły, np.: Orkiestra Symfoniczna Radia BBC, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i inne.

[edytuj] Opera Nova

Budynek Opery Nova nad Brdą

Opera Nova, istniejąca od 1956, w roku 1974 rozpoczęła budowę jednego z największych w Polsce gmachów Opery, składającego się z 3 kręgów. Opera wraz ze swoimi 3 kręgami położona tuż nad Brdą już stała się niezaprzeczalną wizytówką Bydgoszczy na świecie. Mimo niedługiej historii, w Operze odnosiły pierwsze sukcesy i zaczynały wielką karierę uznane dziś primadonny, np. Barbara Zagórzanka i Bożena Betley-Sieradzka, jak też śpiewacy: Józef Stępień, Florian Skulski i inni. Gościli tu najwięksi artyści operowi krajowi, np. Antonina Kawecka, Teresa Żylis-Gara, Wiesław Ochman, jak też zagraniczni. Występowały tu także całe zespoły: Opery Wrocławskiej, Teatrów z Leningradu, Moskwy, Kijowa, Mińska i Fundacji Glubenkiana z Lizbony.

[edytuj] Chóry

  • Akademicki chór Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego
  • Zespół Pieśni Dawnej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego - dyr. Jan Lach
  • Akademicki chór Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego - dyr. Agnieszka Sowa
  • Akademicki chór Akademii Muzycznej
  • Chór Kameralny Akademii Muzycznej
  • Akademicki chór Collegium Medicum UMK - dyr. prof. Janusz Stanecki
  • Akademicki chór Wyższej Szkoły Gospodarki - dyr. Rafał Sójka
  • Akademicki chór Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej - dyr. prof. Mariusz Kończal
  • Bydgoski Chór Katedralny - dyr. prof. Mariusz Kończal
  • Chór Żeński "Serioso-Giocoso"
  • Chór pw. św. Cecylii przy parafii Chrystusa Króla - dyr. Leszek Rusiniak
  • Chór "VINCENTINUM" przy parafii św. Wincentego à Paulo - dyr. Dariusz Rynkowski
  • Chór "FORDONIA" przy parafii Matki Bożej Królowej Męczenników - dyr. Marian Wiśniewski
  • Collegium Vocale Bydgoszcz
  • Zespół Pieśni Dawnej "Fresca Voce" - dyr. Michalina Spychalska
  • Chór "CANTUS CORDIS" przy parafii św. Jadwigi Królowej - dyr. Janusz Sierszulski
  • Chór "EXSULTATE DEO" przy parafii Świętych Polskich Braci Męczenników - dyr. dr Romuald Rajs
  • Chór "JUBILATE DEO" przy parafii Matki Boskiej Nieustającej Pomocy - dyr. Kamil Turalski
  • Chór "HARMONIA" przy parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa - dyr. Magdalena Opalińska
  • Chór mieszany "RESSUREXIT" przy parafii Zmartwychwstania Pańskiego - dyr. Jolanta Rybka
  • Żeński chór kameralny "GAUDEAMUS IN DOMINUM" przy parafii Zmartwychwstania Pańskiego - dyr. Jolanta Rybka
  • Chór przy parafii Ewangelicko - Augsburskiej pod wezwaniem Zbawiciela - dyr. Karol Marcinkowski
  • Chór mieszany "DZWON" - dyr. Piotr Stachura
  • Towarzystwo Śpiewu "HALKA" - dyr. Benedykt Obyda

[edytuj] Kluby muzyczne

W Bydgoszczy znajduje się także miejsce ważne dla współczesnej kultury europejskiej, jeden z ośrodków powstania tzw. muzyki yassowej – klub Mózg założony przez Jacka Majewskiego i Sławomira Janickiego. Z "Mózgiem" związani są tacy artyści jak Tomasz Gwinciński, Tymon Tymański, Jerzy Mazzoll, Kazik Staszewski i wielu innych artystów polskich i zagranicznych.

[edytuj] Teatry

Teatr Polski im. Hieronima Konieczki

Teatr Polski im. Hieronima Konieczki z XVI-wiecznymi tradycjami, powstał w 1949. Od 2002 jest inicjatorem jedynego w Polsce Festiwalu Prapremier. W Bydgoszczy działa również kilka teatrów prywatnych: "Obok", plastyczny, słowa, Salon Młodych Twórców, oraz działają muszle koncertowe. Ponadto przy Szkole Aktorskiej im. A. Grzymały-Siedleckiego istnieje Scena Prezentacji Teatralnych, która podejmuje szereg imprez ogólnopolskich: "Wiosna Teatralna", "Peregrynacje z Melpomeną", happeningi.

W latach 1960-1986 istniał Teatr Kameralny, o którego reaktywacje aktualnie zabiega Stowarzyszenie Kultury Teatralnej "Fides" oraz Szkoła Aktorska im A. Grzymały-Siedleckiego.

[edytuj] Muzea

Muzea bydgoskie nie należą do ekstraklasy polskich muzeów, jednakże warto odwiedzić regionalne Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego (od 1923), zajmujące kilka budynków w mieście, m.in. kilka zabytkowych domów i spichlerze na Wyspie Młyńskiej. W Bydgoszczy działa też jedyne w kraju muzeum wojskowe (Pomorskie Muzeum Wojskowe) specjalizujące się w dokumentowaniu najnowszej (XIX-XX w.) polskiej historii wojskowej, a w szczególności historii Pomorskiego Okręgu Wojskowego.

Muzeum im. L. Wyczółkowskiego

Warto wspomnieć jeszcze o Muzeum Farmacji, jedynym tego typu muzeum w Polsce, które działa przy czynnej aptece (Apteka "Pod Łabędziem"), Izbie Tradycji Bydgoskich Dróg Żelaznych, Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego oraz Muzeum Misyjnym Zgromadzenia Ducha Świętego, gromadzącym pamiątki z misji na całym świecie.

W mieście działa wiele galerii sztuki, orkiestr czy słynnych na skalę światową chórów. O bydgoskiej kulturze świadczą również biblioteki (m.in. Biblioteka Publiczna Wojewódzka i Miejska z bogatym zbiorem woluminów z XV-XIX wieku i starodruków niemieckich), domy kultury, kluby muzyczne (wraz ze słynnym bydgoskim "Mózgiem" i "Kuźnią") czy kina (wraz z jedynym obecnie w Polsce stale działającym w okresie letnim autokinem).

W 2006, dzięki staraniom Sebastiana Malinowskiego, otworzono w Bydgoszczy 2 nowe muzea: Muzeum Kanału Bydgoskiego oraz Muzeum Wolności i Solidarności.

Specyficzną jednostką muzealną jest Muzeum Oświaty działające przy Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej w Bydgoszczy, działające od 14 października 1985 roku. Zgromadzone zbiory obejmują okres od połowy XIX wieku do czasów współczesnych. Można w nim znaleźć biografie nauczycieli z całej Polski oraz wszystko co jest związane ze szkolnictwem. Jest to jedyne w Polsce muzeum mające taki zakres gromadzenia zbiorów - z całego świata - dotycząch oświaty.

[edytuj] Kina

Multikino

[edytuj] Festiwale

Przez Filharmonię Pomorską organizowany jest Festiwal "Musica Antiqua Europae Orientalis" (już XIV edycji w 2005), Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. I. J. Paderewskiego. Ważne miejsce w kalendarzu imprez muzycznych zajmuje również Międzynarodowy Konkurs Młodych Pianistów "Artur Rubinstein in memoriam" organizowany przez Państwowy Zespół Szkół Muzycznych.

Innymi festiwalami bydgoskimi są m.in. Bydgoskie Impresje Muzyczne (Międzynarodowe Spotkania Młodzieży Muzykującej), Bydgoski Festiwal Operowy, Ogólnopolski Konkurs Chórów a Capella Dzieci i Młodzieży, Smooth Festival, Festiwal Laureatów Konkursów Muzycznych, Festiwal Prapremier, Camera Obscura - Festiwal Reportażu czy Festiwal "Pejzaż bez Ciebie". Festiwal Teatrów Młodzieżowych "Wiosna Teatralna" i Prezentacje Teatralne "Peregrynacje z Melpomeną" organizowane przez Szkołę Aktorską im. A. Grzymały-Siedleckiego i Stowarzyszenie Kultury Teatralnej "Fides". Również prężnie działający Miejski Ośrodek Kultury w Bydgoszczy organizuje festiwale; Międzynarodowy Festiwal Harmonijki Ustnej, na który zjeżdżają się wielbiciele tego instrumentu z całej Polski oraz największą imprezę literacką w regionie Festiwal Książki - Bydgoski Trójkąt Literacki. Bydgoscy perkusiści mają także swój festiwal - są nim "Bydgoskie Drums-Fuzje".

[edytuj] Gwara bydgoska

Gwara języka polskiego z zapożyczeniami z języka niemieckiego. Zamiast "tak" powszechne jest mówienie "ja" (w sąsiednim Toruniu za to "jo"). W 2008 na temat gwary miejskiej Bydgoszczy prof. Andrzej Stanisław Dyszak wydał (nakładem TMMB) "Jak mówili bydgoszczanie. Mały słownik gwary bydgoskiej". Literackim świadectwem gwary jest książka Jerzego Sulimy-Kamińskiego "Most królowej Jadwigi".

[edytuj] Edukacja

 Osobny artykuł: edukacja w Bydgoszczy.

Wieloprofilowość bydgoskich uczelni (humanistyczna, techniczna, rolnicza, medyczna, muzyczna, artystyczna, hotelarsko-turystyczna, ochrony środowiska, zarządzania, informatyczna, administracji, teologiczna) sprawia, iż w regionie miasto nie ma sobie równych (wg danych GUS za 2004: Bydgoszcz to 47% studentów, 57% nauczycieli akademickich i 48% profesorów w regionie). To właśnie w Bydgoszczy znajdują się jedyne w województwie kujawsko-pomorskim publiczne uczelnie – techniczna, artystyczna i medyczna.

[edytuj] Publiczne wyższe uczelnie

W Bydgoszczy działają 3 wyższe uczelnie publiczne, z których największą jest Uniwersytet Kazimierza Wielkiego (do 1 września 2005 jako Akademia Bydgoska), na którym studiuje ok. 20 000 studentów[potrzebne źródło]. Oferuje on 16 kierunków i ok. 40 specjalności na czterech wydziałach: Humanistycznym, Pedagogiki i Psychologii, Matematyki, Fizyki i Techniki oraz Nauk Przyrodniczych.

Drugą pod względem liczby studentów (10 000 w roku 2007/2008)), ale też i najstarszą (1951) jest Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich (do 22 listopada 2006 jako Akademia Techniczno-Rolnicza). Jest jedyną w regionie uczelnią o charakterze technicznym. Oferuje 13 kierunków i ok. 40 specjalności na 6 wydziałach: Budownictwa i Inżynierii Środowiska, Mechanicznym, Rolniczym, Technologii i Inżynierii Chemicznej, Telekomunikacji i Elektrotechniki, Biologii i Hodowli Zwierząt oraz w Instytucie Matematyki i Fizyki.

Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego dla 405 studentów to jedyna w regionie państwowa uczelnia artystyczna. Kształci przyszłych artystów muzyków, kompozytorów, instrumentalistów, wokalistów, dyrygentów, na 4 wydziałach: Kompozycji,Teorii Muzyki i Reżyserii Dźwięku,Instrumentalnym, Wokalno-Aktorskim oraz Dyrygentury Chóralnej i Edukacji Muzycznej. Podlega Ministerstwu Kultury.

[edytuj] Filie wyższych uczelni

W Bydgoszczy znajduje się też filia medyczna UMK, powstała w 1951, jako filia AM w Gdańsku jednakże jako samodzielna jednostka istniejąca dopiero od 1984 – Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy (do 2004 jako Akademia Medyczna w Bydgoszczy). Kształci się na niej 4.889 studentów (rok akademicki 2007/2008) na 3 wydziałach: Lekarskim, Farmaceutycznym i Nauk o Zdrowiu. Baza uczelni opiera się również o kliniki zlokalizowane w Szpitalu Uniwersyteckim im. Antoniego Jurasza oraz 7 innych szpitalach. Podlega Ministerstwu Edukacji Narodowej.

W mieście działają również filie innych państwowych uczelni (m.in. Ośrodek Studiów Wyższych w Bydgoszczy 134 studentów - Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Sekcja Wydziału Teologicznego - Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu) oraz dwie uczelnie teologiczne (Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Bydgoskiej oraz Wyższe Misyjne Seminarium Duchowne Zgromadzenia Ducha Świętego).

[edytuj] Niepubliczne wyższe uczelnie

Od połowy lat 90. zaobserwować można dynamiczny rozwój uczelni niepublicznych, z których największą jest Wyższa Szkoła Gospodarki (istniejąca od 1999), kształcąca 6.994 studentów (rok akademicki 2007/2008) na 7 kierunkach na 3 Wydziałach: Turystyki i Geografii, Społeczno-Ekonomicznym i Technologicznym, w tym m.in. w systemie studiów dziennych magisterskich. Szkoła współpracuje m.in. z Uniwersytetem w Tuluzie oraz Politechniką Laurea z Espoo (Finlandia). Drugą największą jest Kujawsko-Pomorska Szkoła Wyższa (2008, 6.220 studentów, kształci się na 5 wydziałach: Pedagogiki, Techniczny, Ekonomii, Administracji i Stosunków Międzynarodowych. Uczelnia współpracuje z uczelniami z Krajów Unii Europejskiej oraz m.in. z Ukraińskim Uniwersytetem z Tarnopola.

Innymi większymi bydgoskimi uczelniami niepublicznymi są m.in. Wyższa Szkoła Środowiska (od 1998, 940 studentów), Wyższa Szkoła Informatyki (od 1997, 1.000 studentów) , Szkoła Aktorska im. Adama Grzymały-Siedleckiego (od 2006), Wyższa Szkoła Nauk o Zdrowiu (od 2005, 316 studentów), Bydgoska Szkoła Wyższa (działa od 2004, 1.000 studentów). W Bydgoszczy działa również Wydział Zamiejscowy (102 studentów) WSHE (Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi), największej niepublicznej uczelni w Polsce, Zamiejscowy Wydział Politologii Wyższej Szkoły Zarządzania i Bankowości w Poznaniu, pierwszej niepublicznej uczelni w Wielkopolsce, filia Wyższej Szkoły Bankowej w Toruniu (489 studentów) oraz Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Społeczna (23 studentów).

[edytuj] Instytuty naukowe

Bydgoszcz to również siedziba jednostek naukowych współpracujących z wieloma uczelniami wyższymi, a także wiele znacznych instytutów naukowych, np. Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin.

[edytuj] Szkoły artystyczne

[edytuj] Niższe szkolnictwo

Edukacja na niższych szczeblach (dane w roku szkolnym 2007/2008):

[edytuj] Media

[edytuj] Stacje radiowe

[edytuj] Stacje telewizyjne

[edytuj] Opieka zdrowotna

 Osobny artykuł: opieka zdrowotna w Bydgoszczy.

W Bydgoszczy znajduje się 10 szpitali:

Na szczególną uwagę zasługuje Centrum Onkologii im. prof. F. Łukaszczyka (tzw. RCO), znajdujące się w dzielnicy Fordon. Słynie ono nie tylko z wielokrotnych wygranych w rankingach na najlepszy szpital w Polsce, lecz i z wysoce specjalistycznych badań z wykorzystaniem m.in. pierwszego w Polsce PET-CT (Pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa).

W dzielnicy Opławiec, położonej w zachodniej części miasta, na skarpie nad Brdą znajduje się sanatorium Kujawsko-Pomorskiego Centrum Pulmonologii dla przewlekle chorych. To rzadki przypadek, by tak duże miasto jak Bydgoszcz miało na swoim terenie sanatorium.

Tradycja szkolnictwa medycznego jest w Bydgoszczy głęboko zakorzeniona. Już w 1951 powołano jako pierwszy w Polsce Zakład Doskonalenia Lekarzy, gdzie odbywały się szkolenia podyplomowe dla lekarzy z całego kraju. W 1971 przekształcono go w Zespół Nauczania Klinicznego w Bydgoszczy, a następnie w Filię Akademii Medycznej w Gdańsku). 1984 przyniósł Bydgoszczy pierwszy rok akademicki na Akademii Medycznej w Bydgoszczy, by w dokładnie 20 lat później, w 2004, przekształciła się ona w Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

[edytuj] Pogotowie ratunkowe

W 1902 roku Zarząd Miejski postanowił utworzyć pogotowie ratunkowe. Zakupiony z budżetu miasta pojazd został przekazany do dyspozycji Miejskiej Straży Pożarnej, a jego miejscem pobytu stał się kościół Klarysek, zamieniony przez władze niemieckie na remizę strażacką. Obsługę pełnił woźnica i dwaj strażacy przeszkoleni w udzielaniu pierwszej pomocy. Przewożono nie tylko rannych w wypadkach, ale również chorych do szpitala i z powrotem do domu. Na terenie miasta obowiązywał zaprzęg jednokonny, a poza jego granicami dwukonny.

Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego znajduje się przy ul. Produkcyjnej 13 w Fordonie. Na terenie miasta rozlokowanych jest kilka baz wyjazdowych karetek:

  • FORDON, Produkcyjna - S, P
  • ŚRÓDMIEŚCIE, Markwarta - S,P,P
  • CZYŻKÓWKO, Grunwaldzka - S, P
  • KAPUŚCISKA, Wojska Polskiego - S
  • PORT LOTNICZY, Jana Pawła II - S
  • PRĄDY, Łochowska - P
  • BIELAWY, Skłodowskiej Curie - P
  • BRDYUJŚCIE, Fordońska - P
  • GLINKI, Glinki - P
  • BŁONIE, Schulza - P
  • CENTRUM, Grudziądzka - P
  • WZG. WOLNOŚCI, Ujejskiego - N
  • SOLEC KUJAWSKI, Toruńska - P

W planach na lata 2009-2010 jest postawienie zespołów wyjazdowych na Osowej Górze i na osiedlu Zawiszy przy Wojskowym Szpitalu Klinicznym.

[edytuj] Sport i rekreacja

Merge arrow
 Zasugerowano, aby ten artykuł (lub sekcję) zintegrować z artykułem sport w Bydgoszczy. (dyskusja)
Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w niej poprawić/wykonać działania: opis sportu jest b.wydłużony i większość rzeczy powinno być przeniesione do sport w Bydgoszczy. Tu powinna być kwintesencja działu..
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.
 Osobny artykuł: sport w Bydgoszczy.

[edytuj] Kluby sportowe

W Bydgoszczy działa kilka wielosekcyjnych klubów sportowych, kojarzonych przez kibiców nierzadko po jednej z najważniejszych sekcji, na której polu dany klub odnosi sukcesy.

[edytuj] Sport wg dyscyplin sportowych

[edytuj] Koszykówka

Hala sportowo-widowiskowa "Łuczniczka"

Bydgoską koszykówkę reprezentuje Astoria Bydgoszcz (zał. w 1 kwietnia 1924, sekcja koszykówki od 1927) w PLK (największy sukces – 6. miejsce w sezonie 2004/2005).

Mecze w ekstraklasie odbywały się od 2002 w Hali sportowo-widowiskowej "Łuczniczka". Aktualnie zespół (II liga) powrócił do własnej hali na ul. Królowej Jadwigi.

[edytuj] Żużel

Stadion Polonii Bydgoszcz

Prawdziwą dumą bydgoszczan jest sekcja żużlowa Polonii Bydgoszcz. Klub założony został, podobnie jak Astoria, w 1920, w 1946 powstała również sekcja żużlowa, a od 2003 istnieje ona oddzielnie jako BTŻ (Bydgoskie Towarzystwo Żużlowe) Polonia Bydgoszcz.

Polonia Bydgoszcz jest wielokrotnym medalistą Mistrzostw Polski, zdobyła łącznie ponad 80 medali, w tym prawie 40 złotych (więcej). Najsłynniejszymi zawodnikami klubu byli Mieczysław Połukard i bydgoszczanin Tomasz Gollob.

Klub był organizatorem wielu imprez rangi światowej, jak chociażby finału Drużynowych Mistrzostw Świata w 1995 oraz organizowanego co roku od 1998 jednego z turniejów Grand Prix, wyłaniającego Indywidualnego Mistrza Świata. Bydgoszcz organizowała także finały Indywidualnych Mistrzostw Polski. Od 1982 w Bydgoszczy odbywa się Kryterium Asów Polskich Lig Żużlowych, które już tradycyjnie otwiera żużlowy sezon na krajowych torach.

[edytuj] Piłka nożna

Stadion Zawiszy Bydgoszcz

To właśnie z Bydgoszczy pochodzi jedna z największych gwiazd polskiej piłki, Zbigniew Boniek, wychowanek Zawiszy Bydgoszcz, wieloletni gracz Widzewa Łódź i Juventusu Turyn, uczestnik 3 turniejów finałowych mistrzostw świata (Argentyna 1978, Hiszpania 1982 (III miejsce), Meksyk 1986), jak również i Stefan Majewski (Hiszpania 1982 (III miejsce), Meksyk 1986). Ponadto bydgoskie korzenie ma bramkarz Arkadiusz Onyszko (wicemistrzostwo olimpijskie w Barcelonie 1992).

Choć Bydgoszcz wydała takich piłkarzy, niestety nie może poszczycić się klubowymi sukcesami. Piłkarskie sekcje posiadają Brda Bydgoszcz, Gwiazda Bydgoszcz i Polonia Bydgoszcz grające w regionalnych ligach, Chemik Bydgoszcz (sezon 2006/07 – liga IV) oraz najsłynniejszy bydgoski klub – Zawisza Bydgoszcz. Ten ostatni ma na koncie kilka drobnych piłkarskich sukcesów. Przez wiele sezonów grał w ekstraklasie, w sezonie 1989/90 zdobył czwarte miejsce w I lidze, a sezon później dotarł do 1/2 finału Pucharu Polski. Juniorzy Zawiszy są bardziej utytułowani: mistrzostwo Polski juniorów U-19 (1981) oraz wicemistrzostwo Polski juniorów U-19 (1958).

Jesienią sezonu 2006/07 w ramach Cywilno-Wojskowego Związku Sportowego Zawisza grały w Bydgoszczy dwa kluby o podobnej nazwie: Stowarzyszenie Piłkarskie Zawisza (SP Zawisza Bydgoszcz) grające w IV lidze oraz Zawisza Bydgoszcz S.A. (II liga). Drugoligowa drużyna powstała w wyniku przeniesienia Kujawiaka Włocławek (Hydrobudowa) do Bydgoszczy na początku rundy wiosennej sezonu 2005/06. Wycofała się z rozgrywek po rundzie jesiennej sezonu 2006/07.

W Tabeli wszech czasów I ligi Zawisza zajmuje 26/80 pozycję (12 sezonów), a Polonia Bydgoszcz 44/80 (7 sezonów).

W Bydgoszczy odbyło się dotychczas 8 międzypaństwowych meczów męskiej reprezentacji A, w tym jeden o punkty eliminacji ME2008 z Finlandią (przegrany 1:3), oraz 1 mecz żeńskiej reprezentacji Polski.

[edytuj] Siatkówka

Również na polu siatkówki Bydgoszcz nie pozostaje w cieniu.

Siatkarki Pałacu Bydgoszcz (zał. 1982) od lat są już w czołówce polskiej siatkówki (Mistrz Polski seniorek, juniorek, trzykrotny zdobywca Pucharu Polski kobiet). (Pałac II WSG Bydgoszcz)

Siatkarze Delecty Chemik Bydgoszcz awansowali obecnie do Polskiej Ligi Siatkówki W Bydgoszczy rozegrano na HSW "Łuczniczka" również kilka spotkań reprezentacji Polski:

[edytuj] Wioślarstwo

Bydgoszcz nazywana jest stolicą polskiego wioślarstwa. Regionalne Towarzystwo Wioślarskie Bydgostia Bydgoszcz [11] założone w 1928 - jest 20-krotnym Drużynowym Mistrzem Polski (stan na 2008), w tym nieprzerwanie od 1993 co roku.

Najsłynniejszym zawodnikiem Bydgostii jest Robert Sycz, dwukrotny złoty medalista Igrzysk Olimpijskich (Sydney 2000, Ateny 2004).

Najstarszym bydgoskim klubem wioślarskim jest Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie założone w 1920.

W 1926 roku utworzono Bydgoski Klub Wioślarek. Pierwotnie miał być częścią Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego, ale w odpowiedzi na spore zainteresowanie mieszkanek Bydgoszczy naborem do żeńskiej sekcji klubu, powzięto decyzję o utworzeniu odrębnej jednostki. Bydgoskie wioślarki - wespół z wioślarkami Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego - wywalczyły na sejmiku PZTW w 1930 roku prawo startu kobiet w wioślarskich mistrzostwach Polski. Wioślarki BKW odniosły szereg sukcesów. Przed wojną był to pięciokrotny tytuł mistrzyń Polski wywalczony przez osadę czwórki ze sterniczką. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych zdobyływały medale krajowych i międzynarodowych zawodów. W latach dziewięćdziesiątych medale na mistrzostwach świata juniorek zdobywały Katarzyna Weinrauder i olimpijka z Sydney Agnieszka Tomczak.

Od 1992 odbywają się na Brdzie regaty ósemek ze sternikiem – Wielka Wioślarska o Puchar Brdy. W 2004 i 2005 w wyścigach ósemek wystartowały legendarne osady z Uniwersytetu Cambridge i Uniwersytetu Oksfordzkiego. Ich przeciwnikiem był Uniwersytet Kazimierza Wielkiego z Bydgoszczy, który z obydwiema osadami zwyciężył.

Bydgoscy wioślarze zdobyli łącznie 8 medali olimpijskich, w tym 2 złote, 1 srebrny i 5 brązowych.

[edytuj] Baseball

Bydgoski baseball reprezentuje UBKS Baza Bydgoszcz założona przy Szkole Podstawowej nr 35 w 1994 przez dzisiejszego prezesa i trenera panią Beatę Kruszczyńską-Henke. Klub może pochwalić się wieloma sukcesami i osiągnięciami[potrzebne źródło]. Baza od 2006 startuje w polskiej lidze baseballa.

[edytuj] Kolarstwo

Pierwszą, historyczną edycją I Biegu Dookoła Polski (ob. Tour de Pologne) w dniach 7-11 września 1928 wygrał bydgoski kolarz Feliks Więcek z Bydgoskiego Klubu Kolarskiego.

Najbardziej znanymi kolarzami pochodzącymi z Bydgoszczy są Marek Leśniewski oraz Sylwester Szmyd.

Również od 2003 Bydgoszcz na stałe zaistniała na mapie Tour de Pologne jako meta III etapu z Ostródy.

[edytuj] Psie zaprzęgi

Od niedawna (od stycznia 2006) na terenie Bydgoszczy istnieje Klub Miłośników Psich Zaprzęgów "Śnieżne Psy", który należy do Polskiego Związku Sportu Psich Zaprzęgów, a jego członkowie mogą się poszczycić wieloma nagrodami, wyróżnieniami, a także trzykrotnie zorganizowanymi zawodami w Leśnym Parku Kultury i Wypoczynku.

[edytuj] Bydgoscy mistrzowie

Z Bydgoszczą związana jest duża liczba rekordzistów i medalistów mistrzostw Polski, Europy, świata czy igrzysk olimpijskich.

[edytuj] Mistrzowie Polski

[edytuj] Medaliści mistrzostw Europy

[edytuj] Medaliści mistrzostw świata

[edytuj] Medaliści igrzysk olimpijskich

16 bydgoszczan zdobyło łącznie 18 medali, w tym 4 złote, 7 srebrnych i 8 brązowych. Lekkoatletka Teresa Ciepły zdobyła 3 medale (złoto, srebro i brąz) oraz dwóch bydgoszczan po dwa: wioślarze Robert Sycz (dwukrotnie złoto) i Teodor Kocerka (dwukrotnie brąz).

Medal Medalista Dyscyplina Olimpiada
złoto Robert Sycz wioślarstwo Ateny 2004
złoto Robert Sycz wioślarstwo Sydney 2000
złoto Teresa Ciepły lekkoatletyka Tokio 1964
złoto Zdzisław Krzyszkowiak lekkoatletyka Rzym 1960
srebro Ivan Klementiev kajakarstwo Atlanta 1996
srebro Maciej Freimut kajakarstwo Barcelona 1992
srebro Arkadiusz Onyszko piłka nożna Barcelona 1992
srebro Marek Leśniewski kolarstwo Seul 1988
srebro Teresa Ciepły lekkoatletyka Tokio 1964
srebro Beata Mikołajczyk kajakarstwo Pekin 2008
srebro Miłosz Bernatajtys
Bartłomiej Pawełczak		 wioślarstwo Pekin 2008
brąz Jacek Streich wioślarstwo Barcelona 1992
brąz Sławomir Zawada podnoszenie ciężarów Seul 1988
brąz Ryszard Kubiak wioślarstwo Moskwa 1980
brąz Brunon Bendig boks Rzym 1960
brąz Teresa Ciepły lekkoatletyka Rzym 1960
brąz Teodor Kocerka wioślarstwo Rzym 1960
brąz Teodor Kocerka wioślarstwo Helsinki 1952
brąz Leon Birkholc
Franciszek Bronikowski		 wioślarstwo Amsterdam 1928

IX olimpiada Amsterdam 1928 rok III miejsce - brązowy medal dyscyplina - czwórka wioślarska ze sternikiem. skład drużyny: A. Birkholc, F. Bronikowski, E. Jankowski, B. Ormanowski i sternik B. Drewek. /encyklopedia PWN 1959 r. wydania/

[edytuj] Imprezy sportowe

Nie na darmo Bydgoszcz stała się Miastem Sportu – głównie za sprawą lekkiej atletyki, żużla, kolarstwa oraz wioślarstwa.

Stadion im. Zdzisława Krzyszkowiaka jako jedyny w Polsce spełnia normy Światowej Federacji Lekkiej Atletyki IAAF, z tego też powodu Bydgoszcz stała się nieoficjalną stolicą lekkiej atletyki w Polsce. W 1999 zorganizowano I Młodzieżowe Mistrzostwa Świata do lat 18. Od tej pory Bydgoszcz co roku gości najlepszych na świecie lekkoatletów – Mistrzostwa Polski, Puchar Europy Seniorów, Mistrzostwa Europy do lat 23, Europejski Festiwal Lekkoatletyczny, Mityng Lekkoatletyczny Elite Cafe Cup, czy wreszcie Puchar Europy SPAR (SPAR European Cup 2004).[8]

Od 8 do 13 lipca 2008 odbywały się w Bydgoszczy Mistrzostwa Świata Juniorów w Lekkiej Atletyce.

[edytuj] Infrastruktura sportowa

Infrastruktura sportowa w Bydgoszczy jest bogata. W mieście znajduje się nowoczesna hala sportowo-widowiskowa Łuczniczka, 8 pełnowymiarowych stadionów w tym wielofunkcyjny częściowo zadaszony obiekt z charakterystycznym niebieskim tartanem - Stadion Zawiszy , 13 basenów (w tym 11 krytych, 2 miniaquaparki Perła i Ikar), po 6 przystani kajakowych i żeglarskich, 4 wioślarskie, 4 strzelnice, 4 hale sportowe oraz tor żużlowy, tor kartingowy, tor łuczniczy, nieczynne dziś sztuczne lodowisko (dawny Torbyd) lodowisko kryte w Fordonie,lodowisko kryte przy centrum handlowym Glinki,lodowisko okresowe (w zimie) na Starym Rynku oraz dwa niespotykane obiekty:

  • tor regatowy – długości ok. 2,5 km tor w ujściu Brdy do Wisły,
  • tor kajakarstwa górskiego – jedyny w Polsce taki tor, który usytuowany jest w ścisłym centrum miasta (zaraz przy Ratuszu).

[edytuj] Polityka

[edytuj] Władze samorządowe

Na czele Bydgoszczy (miasto na prawach powiatu) stoi Prezydent Miasta, Konstanty Dombrowicz. Wraz z 4 zastępcami stanowi on organ wykonawczy.

Organem uchwałodawczym jest Rada Miasta składająca się z 31 radnych (na czele z przewodniczącą – Dorotą Jakuta).

[edytuj] Parlamentarzyści

Przedstawiciele mieszkańców do polskiego parlamentu są wybierani spośród kandydatów z okręgu wyborczego Bydgoszcz.

Posłowie do Sejmu RP posiadający biura poselskie w mieście:

Anna Bańkowska (SLD), Eugeniusz Kłopotek (PSL), Tomasz Latos (PiS), Wojciech Mojzesowicz (PiS), Paweł Olszewski (PO), Teresa Piotrowska (PO), Radosław Sikorski (PO), Andrzej Walkowiak (PO), Janusz Zemke (SLD).

Senatorowie posiadający biura senatorskie w mieście:

Zbigniew Michał Pawłowicz (PO), Jan Rulewski (PO).

Posłowie do Parlamentu Europejskiego posiadających biura poselskie w mieście:

Tadeusz Zwiefka, PO.

[edytuj] Konsulat Honorowy Niemiec

Od 24 lutego 2005 w Bydgoszczy przy ulicy Śniadeckich znajduje się Konsulat Honorowy Niemiec. Funkcję konsula pełni pan Jarosław Włodzimierz Kuropatwiński.

[edytuj] Konsulat Honorowy Królestwa Belgii

Z udziałem ambasadora Belgii Jana Luykxa i ministra spraw zagranicznych Polski Radosława Sikorskiego 30 czerwca 2008 w powołano w Bydgoszczy Konsulat Honorowy Królestwa Belgii. Funkcję konsula pełni Stanisław Wroński.[9]

[edytuj] Współpraca zagraniczna

 Osobny artykuł: współpraca zagraniczna Bydgoszczy.

Obecnie (2006) Bydgoszcz ma podpisaną umowę o stosunkach partnerskich z 12 miastami na 3 kontynentach: 2 azjatyckimi (Ningbo i Pawłodar), 2 północnoamerykańskimi (Hartford i Tempe) oraz 8 europejskimi (Czerkasy, Kragujevac, Krzemieńczuk, Mannheim, Patras, Perth, Reggio Emilia, Wilhelmshaven)[10][11].

Współpraca z włoskim Reggio Emilia rozpoczęła się już na początku lat 60. (umowę podpisano w 1962 roku), natomiast z serbskim (ówcześnie jugosłowiańskim) Kragujevacem na początku 70. (umowa z 1971). Te dwa miasta "od wieków" współpracują z Bydgoszczą, jednakże na początku lat 90. miasto podpisało zaczęło podpisywać umowy partnerskie z kolejnymi miastami: 1991 Mannheim, 1992 Tempe, 1996 Hartford, 1997 Pawłodar, 1998 Perth, 2000 Czerkasy, 2004 Krzemieńczuk i Patras, 2005 Ningbo oraz Wilhelmshaven 2006, które przez wiele lat łączył z Bydgoszczą status miast zaprzyjaźnionych.

Poza tym Bydgoszcz jest zaprzyjaźniona z 4 europejskimi miastami.

[edytuj] Miasta partnerskie Bydgoszczy

Tablica "Bydgoszcz Miasta Partnerskie" na Placu Teatralnym
Miasta partnerskie
Miasto Kraj Data podpisania umowy
 Czerkasy Ukraina Ukraina 13.09.2000
 Hartford Stany Zjednoczone USA 30.09.1996
 Kragujevac Serbia 23.07.1971
 Krzemieńczuk Ukraina Ukraina 30.06.2004
 Mannheim Niemcy Niemcy 26.11.1991
 Ningbo Chiny Chiny 28.12.2005
 Patras Grecja Grecja 8.10.2004
 Pawłodar Kazachstan Kazachstan 10.04.1997
 Perth Szkocja Szkocja 9.05.1998
 Pitesti Rumunia Rumunia 22.06.2007
 Reggio Emilia Włochy Włochy 12.04.1962
 Wilhelmshaven Niemcy Niemcy 19.04.2006
Miasta zaprzyjaźnione
 Arvika Szwecja Szwecja  ???
 Eindhoven Holandia Holandia  ???
 Grenada Hiszpania Hiszpania  ???
 Tuluza Francja Francja  ???

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

 Osobne artykuły: ośrodek religijny w Bydgoszczy, diecezja bydgoska.

[edytuj] Katolicyzm

Katedra św. Mikołaja i Marcina
Kościół Klarysek
Kościół Garnizonowy Wojska Polskiego
Kościół Św. Trójcy
Kościół Św. Andrzeja Boboli
Bazylika Św. Wincentego à Paulo
Kościół Ewangelicko-Metodystyczny

W Bydgoszczy jest ważny ośrodek religijny Kościoła katolickiego w Polsce, w 2004 utworzono również diecezję bydgoską podlegającą pod metropolię gnieźnieńską.

Tradycje ośrodka religijnego w Bydgoszczy sięgają połowy XII w., kiedy zbudowano romański kościół pw. św. Idziego (rozebrany w 1879).

W Bydgoszczy są również zakonnicy:

W Bydgoszczy znajdują się 3 sanktuaria:

Do najważniejszych rzymskokatolickich kościołów w Bydgoszczy należą m.in.:

  • Katedra Bydgoska (Fara) pw. Św. Marcina i Mikołaja, zbudowana w latach 1456–1502
  • kościół Garnizonowy Wojska Polskiego pw. NMP Królowej Pokoju (dawniej Św. Jerzego), późnogotycki z lat 1552–1557
  • kościół Klarysek pw. Wniebowzięcia NMP, z lat 1582–1615, z którego wieży codziennie o 9, 12 15 i 18 rozlega się Hejnał bydgoski
  • bazylika św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy, zbudowana w latach 1925–1937, największy bydgoski kościół, jeden z większych w Polsce, jako jedyny zbudowany w stylu wzorowanym na Panteonie rzymskim
  • poewangelicki kościół św. Apostołów Piotra i Pawła, zbudowany w latach 1872–1878 w stylu neogotyckim
  • kościół św. Andrzeja Boboli, zbudowany w latach 1900–1903 w stylu neogotyckim z cegieł zburzonego przez Prusaków Zamku bydgoskiego
  • kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, z lat 1910–1912, w stylu neobarokowym
  • kościół św. Trójcy, z lat 1910–1912, w stylu neogotyckim
  • Parafia Matki Bożej Królowej Męczenników — w roku 2008 obchodzi 25-lecie i z tego tytułu zostanie sanktuarium w Dolinie Śmierci.

Najstarszym patronem Bydgoszczy jest św. Mikołaj, zarówno Bydgoszczy, jak i Fordonu. Drugim patronem miasta jest również od 1502 św. Marcin. Obydwaj święci są również patronami najstarszego bydgoskiego kościoła tzw. Fary. Patronką Bydgoszczy od początku XVI w. jest Matka Boska.

W Bydgoszczy znajduje się ponadto wiele kościołów wybudowanych w latach powojennych XX stulecia. Bryły kilku z nich to interesujące projekty architektoniczne.

Prócz parafii rzymskokatolickich, działalność duszpasterską w mieście prowadzi również Parafia polskokatolicka pw. Zmartwychwstania Pańskiego, należąca do Diecezji Warszawskiej, Kościoła Polskokatolickiego.

[edytuj] Prawosławie

W Bydgoszczy znajduje się cerkiew prawosławna pw. św. Mikołaja należąca do Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego

[edytuj] Protestantyzm

W historii miasta szczególnie zapisali się ewangelicy, którzy w latach 1772-1945 stanowili większość wśród mieszkańców miasta. W Bydgoszczy było 8 kościołów ewangelickich, z których po II wojnie światowej pozostało 6, z czego 5 ewangelikom odebrano. Parafia Ewangelicko-Augsburska w Bydgoszczy użytkuje dziś kościół pw. Zbawiciela przy placu Zbawiciela, zbudowany w latach 1896–1897. Inne kościoły protestanckie działające na terenie miasta to: Kościół Ewangelicko-Metodystyczny, Zielonoświątkowy, Ewangeliczny, Chrześcijan Baptystów, Adwentystów Dnia Siódmego oraz Chrześcijan Dnia Sobotniego.

[edytuj] Inne

W mieście działa Organizacja Świadków Jehowy prowadząca 5 Sal Królestwa, Świecki Ruch Misyjny "Epifania" oraz Mormoni.

Od średniowiecza żyli także w Bydgoszczy i Fordonie Żydzi, którzy zbudowali synagogi. Synagoga bydgoska została zburzona przez hitlerowców w 1939. Starsza synagoga w Fordonie przetrwała tylko dlatego, że Niemcy urządzili w niej kino. W mieście znajduje się cmentarz żydowski.

[edytuj] Cmentarze

W Bydgoszczy znajduje się również kilka cmentarzy, zabytkowych, komunalnych, parafialnych bądź innych wyznań, najstarszy z 1809, kilka sprzed wojny. W mieście znajdują się także cmentarze ofiar męczeństwa: powojenny (utworzony w 1946) cmentarz Bohaterów Bydgoszczy oraz malutki (0,2 ha) ukryty w lesie w Smukale cmentarz Bohaterów II wojny światowej. Najważniejszym ośrodkiem martyrologii bydgoskiej jest jednak fordońska Dolina Śmierci, miejsce masowego pochówku mieszkańców Bydgoszczy i okolic, wymordowanych przez Niemców podczas II wojny światowej.

[edytuj] Bydgoszcz jako garnizon wojskowy

 Osobny artykuł: garnizon Bydgoszcz.

W czasach I Rzeczypospolitej na zamku bydgoskim przebywała stała załoga wojskowa. Po 1657 bezpieczeństwo miastu zapewniała milicja municypalna.

Już w 1772 władze pruskie postanowiły ulokować w mieście stały garnizon wojskowy. Od 1847 Bydgoszcz jest siedzibą sztabu związku taktycznego szczebla drugiego lub pierwszego. Bydgoszcz była siedzibą 4 DP należącej do II Korpusu Armijnego. Po pruskim okresie w mieście zostało wiele budynków koszarowych i użyteczności publicznej.

W okresie międzywojennym Bydgoszcz nie zniknęła z wojskowej mapy Polski. W 1930 z Poznania do Bydgoszczy przeniesiono Ekspozyturę nr 3 Oddziału II Sztabu Generalnego, podlegającą referatowi Zachód w Warszawie. W garnizonie bydgoskim stacjonowały: jednostki 15 dywizji piechoty (15 DP) i Pomorska Brygada Kawalerii. Obie jednostki podlegały komendzie VII OK w Toruniu. W maju 1939 przy 4 dywizjonie lotnictwa myśliwskiego detaszowanym z 4 pułku lotniczego z Torunia zorganizowano Wojskowy Ośrodek Spadochronowy WOS. Użytkowano istniejące koszary wojskowe, wybudowano także kilka nowych obiektów. We wrześniu 1937 miasto było świadkiem defilady 50 tys. żołnierzy przed Naczelnym Wodzem po zakończonych manewrach letnich. 3 września 1939 z bydgoskiego garnizonu wycofały się ostatnie oddziały Wojska Polskiego.

Po wojnie trwała rozbudowa infrastruktury wojskowej (powstało m.in. Osiedle Leśne – dla kadry POW) i zakładów produkujących na potrzeby obronności kraju. Obecnie Bydgoszcz jest ważnym ośrodkiem wojskowym w kraju. Tutaj mają swoją siedzibę m.in.:

[edytuj] Osoby związane z Bydgoszczą

Z Bydgoszczy pochodzą liczni sportowcy, wśród nich wieloboista Sebastian Chmara, wioślarze Leon Birkholc, Franciszek Bronikowski, Ryszard Kubiak, Teodor Kocerka, Jacek Streich, Robert Sycz, kajakarze Maciej Freimut, Ivan Klementiev, bokser Brunon Bendig, sztangista Sławomir Zawada, lekkoatletki Teresa Ciepły i Irena Szewińska, gimnastyk Andrzej Szajna), żużlowcy (Tomasz Gollob, Jacek Gollob) oraz piłkarze (Zbigniew Boniek, Stefan Majewski, Arkadiusz Onyszko).

Pochodzą stąd również: aktorka Grażyna Szapołowska, aktorzy Jan Nowicki, Leon Niemczyk,Maciej Radel, prezenterka TVP1 Paulina Chylewska, prezenterka pogody w TVP1 Marzena Słupkowska, prezenter Teleexpressu i Wiadomości TVP Wojciech Reszczyński, korespondent TVN w USA Mariusz Max Kolonko, dziennikarz TVN Tomasz Sekielski i prezenterka Faktów TVN Patrycja Redo.

Bydgoszcz to miasto rodzinne polityków Jan Krzysztof Bielecki, Sławomir Jeneralski, Romuald Kosieniak, Wojciech Mojzesowicz, Jan Rulewski, Radosław Sikorski, Mieczysław Wachowski, Janusz Zemke), jak i Jana Kulczyka.

Bygoszczanami są także aktor teatralny Hieronim Konieczka, współtwórca "Kabaretu Starszych Panów" Jeremi Przybora, pisarze Jerzy Sulima-Kamiński, Józef Weyssenhoff, poeta Wojciech Banach, wieloletni dyrektor Filharmonii Pomorskiej Andrzej Szwalbe, malarz Leon Wyczółkowski, reżyser i scenarzysta filmowy Jerzy Hoffman), lekarze Jan Biziel, Władysław Piórek, Emil Warmiński) oraz osoba, która przyczyniła się do skrócenia II wojny światowej – Marian Rejewski, matematyk i kryptolog, który złamał kod Enigmy.

Związani z Bydgoszczą byli też bernardyn Bartłomiej z Bydgoszczy (XVI w.), twórca pierwszego w Polsce słownika łacińsko-polskiego, wielki kanclerz koronny okresu "srebrnego wieku" RP Jerzy Ossoliński (I poł. XVII w.), generał armii niemieckiej w latach 1933-1944 Eberhard von Mackensen, kapelan wojskowy, błogosławiony Kościoła katolickiego ks. Franciszek Dachtera, biskup i arcybiskup warmiński, historyk Kościoła abp Edmund Piszcz).

W okresie II RP z Bydgoszczą było związanych wielu działaczy mniejszości niemieckiej tj. Arthur Pankratz czy Ferdinand Lang oraz Zachari Bakradze gruziński oficer kontraktowy - generał brygady WP.

[edytuj] Honorowi obywatele Bydgoszczy

Miejsce zamieszkiwania Władysława Piórka
Honorowi obywatele Bydgoszczy
1918 Lewin Louis Aronsohn wybitny samorządowiec, fundator posągu "Łuczniczki"
1926 Władysław Piórek lekarz, działacz społeczny (p. Związek Ludowo-Narodowy)
1930 Jan Biziel lekarz, działacz społeczny (m.in. założyciel Księgarni Bydgoskiej)
1937 Edward Śmigły-Rydz marszałek Polski i Naczelny Wódz w wojnie obronnej w 1939
1993 Tadeusz Nowakowski działacz społeczny, reporter papieża Jana Pawła II
1993 Andrzej Szwalbe wieloletni dyrektor Filharmonii Pomorskiej i organizator życia muzycznego
1997 Teresa Ciepły lekkoatletka, wielokrotna medalista (m.in. złoto, srebro Tokio 1964, brąz Rzym 1960)
1998 Karol Wojtyła papież Jan Paweł II (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005)
1999 Primo Nebiolo ur. w Turynie poliglota, przewodniczący IAAF (1981-1999)
2003 Jerzy Hoffman reżyser i scenarzysta filmowy
2005 Irena Szewińska lekkoatletka, wielokrotna medalista (m.in. igrzysk olimpijskich – 3 złote, 2 srebrne i 2 brązowe)
2006 ks.Zdzisław Lipiński
26 IX 2007 Rajmund Kuczma historyk, popularyzator miasta i wieloletni dyrektor Muzeum Okręgowego

[edytuj] Legendy i przypowieści związane z Bydgoszczą

Mimo że jest to na ogół mało znane, istnieje całkiem sporo legend i podań o Bydgoszczy. Oto niektóre z nich:

  • Legenda o powstaniu Bydgoszczy "Dwaj bracia Byd i Gost"[12]
  • "Legenda o herbie"
  • "Legenda o bydgoskiej Łysej Górze"
  • "Bartodzieje Bartłomiejami stoi"[13]
  • "Legenda o bydgoskim diabełku Węgliszku"
  • "Jak Bocianowo z bocianiska powstało"
  • "O Angelice, córce rycerza Carolusa"

Legendy o Bydgoszczy i panu Twardowskim (wg legendy szlachcic Twardowski mieszkał w Bydgoszczy):[14]

  • "Pan Twardowski i burmistrza Słomki odmłodzenie"
  • "W roku pańskim 1560"
  • "Na kogutach siedząc"
  • "Dziewięć groszy"

[edytuj] Nazwę Bydgoszcz noszą

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008. (GUS), [1]
  2. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2008
  3. ↑ Licząc jako aglomerację obszar obejmujący miasto Bydgoszcz (populacja: 358 928) i ziemski powiat bydgoski (populacja: 99 386) (podano na podstawie "Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008 r.", GUS, [2])
  4. ↑ Art. 3. Ustawy o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa - Dz. U. 1998.96.603, z dnia 28 lipca 1998 r. mówi: "Siedzibą wojewody i sejmiku województwa są: 2) w województwie kujawsko-pomorskim - wojewody - Bydgoszcz, sejmiku województwa - Toruń,". Ww. ustawa nie określa terminu stolica województwa kujawsko-pomorskiego jako obowiązującego, choć w potocznym rozumieniu oba miasta nazywane są "stolicami" bądź "współstolicami", co odnotować można również w czwartym akapicie "Podział administracyjny Polski 2006" na witrynie KSNG.
  5. ↑ GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31.XII.1998
  6. ↑ "W dniu 25 stycznia 2005 roku Senat Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu uchwalił nową nazwę Szpitala, która brzmi: Szpital Uniwersytecki im. dr. Antoni Jurasz w Bydgoszczy.", źródło: dział Historia na www.szpitaluniwersytecki.bydgoszcz.pl
  7. ↑ Księga Rejestrowa Nr 04-00583, źródło: Rejestr Zakładów Opieki Zdrowotnej
  8. ↑ [3] – relacja ze SPAR European Cup 2004 w Bydgoszcz na witrynie Europejskiego Stowarzyszenia Lekkiej Atletyki (EAA)
  9. ↑ [4]
  10. ↑ [5] – za www.bydgoszcz.pl – Współpraca z zagranicą – Miasta Partnerskie Bydgoszczy
  11. ↑ [6] – za www.bydgoszcz.pl – Współpraca z zagranicą – Miasta zaprzyjaźnione z Bydgoszczą
  12. ↑ [7] – przypowieść za www.bydgoszcz.pl – źródło: "Legendy i przypowieści" Rajmund Kuczma, Jerzy Derenda
  13. ↑ [8] – za www.bydgoszcz.pl – na podstawie „Babia Wieś. Z legend podmiejskich starej Bydgoszczy" Win­centego Sławińskiego. Oprac: Jerzy Derenda.
  14. ↑ [9] – za www.bydgoszcz.pl – napisano w oparciu o legendy Andreasa Musolffa: "Heimatliche Sagen und Geschichten aus der Provinz Posen." (oprac. Rajmund Kuczma)

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Linki zewnętrzne

Informacje w siostrzanych projektach:
 Grafiki i media  na Wikimedia Commons
 Cytaty  w Wikicytatach
 Wiadomości  na Wikinews
p • d • e
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiaty grodzkie
Bydgoszcz • Grudziądz • Toruń • Włocławek
 herb województwa kujawsko-pomorskiego
Powiaty ziemskie
p • d • e
Miasta wojewódzkie Polski
Białystok • Bydgoszcz • Gdańsk • Gorzów Wielkopolski • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Łódź • Olsztyn • Opole • Poznań • Rzeszów • Szczecin • Toruń • Warszawa • Wrocław • Zielona Góra
 Polska
p • d • e
Związek Miast Nadwiślańskich
Związek Miast Nadwiślańskich, grafika
p • d • e
Miejsca obrad sejmów I Rzeczypospolitej
Korona Królestwa Polskiego Herb Rzeczpospolitej Obojga Narodów
Rzeczpospolita Obojga Narodów
p • d • e
Unia Metropolii Polskich
Białystok • Bydgoszcz • Gdańsk • Katowice • Kraków • Lublin • Łódź • Poznań • Rzeszów • Szczecin • Warszawa • Wrocław