Historia Komputerów

Faure Essozimna Gnassingbé
Data i miejsce urodzenia	6 czerwca 1966 Afagnan
Prezydent Togo
Okres urzędowania	od 4 maja 2005
Przynależność polityczna	Rassemblement du Peuple Togolais (RPT)
Poprzednik	Bonfoh Abbass
Prezydent Togo
Okres urzędowania	od 5 lutego 2005 do 25 lutego 2005
Poprzednik	Gnassingbé Eyadéma
Następca	Bonfoh Abbass
Minister Zaopatrzenia, Kopalń, Poczty i Telekomunikacji
Okres urzędowania	od 27 lipca 2003 do 5 lutego 2005

Faure Essozimna Gnassingbé (ur. 6 czerwca 1966 w Afagnan) – togijski polityk, minister zaopatrzenia, kopalń, poczty i telekomunikacji w latach 2003–2005. Prezydent Togo od 5 do 25 lutego 2005 oraz ponownie od 4 maja 2005.

Faure Gnassingbé, syn prezydenta Gnassingbé Eyadémy, po ukończeniu studiów zagranicą rozpoczął karierę polityczną w kraju. W 1999 został członkiem parlamentu, a w 2003 członkiem rządu. 5 lutego 2005 po śmierci ojca, z naruszeniem zasad konstytucji i przy poparciu wojska, został mianowany prezydentem Togo. Złamanie zasad prawa wywołało protesty społeczności międzynarodowej, zwłaszcza ze strony Unii Afrykańskiej i Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS). Pod wpływem nacisków i nałożonych sankcji Gnassingbé zrezygnował ze stanowiska prezydenta i zgodził się przeprowadzić wybory prezydenckie.

Po zwycięstwie w wyborach w kwietniu 2005, przeprowadzonych w atmosferze przemocy i zamieszek, został prawomocnym prezydentem kraju. W sierpniu 2006 doprowadził do porozumienia politycznego z opozycją, w rezultacie którego w październiku 2007 przeprowadzono wolne wybory parlamentarne.

[edytuj] Młodość i edukacja

Faure Gnassingbé urodził się w 1966 w Szpitalu Braci Zakonu św. Jana Bożego w Afagnan w prefekturze Lacs w Togo. Jego ojciec, pochodzący z miasta Kara, Gnassingbé Eyadéma, był prezydentem Togo w latach 1967–2005. Matka, Sabine Mensah, pochodziła z prefektury Agou^[1].

Gnassingbé rozpoczął naukę w szkole Ecole Primaire Publique du Camp RIT w Lomé, w której w 1977 uzyskał certyfikat edukacji I stopnia (CEPD). W latach 1977–1978 uczęszczał do Kolegium Protestanckiego w Lomé, a następnie do Kolegium Chaminade w mieście Kara, którą ukończył w 1982. Od 1982 do 1985 kształcił się w Liceum Wojskowym w Saint-Cyr we Francji, które ukończył z wyróżnieniem. W latach 1985–1989 studiował zarządzanie na paryskiej Sorbonie (Université Paris-Dauphine). Od 1992 do 1997 studiował na George Washington University w Waszyngtonie, na którym ukończył Master of Business Administration. Rok później powrócił do Togo.

[edytuj] Początek działalności politycznej

Po powrocie do ojczyzny, w marcu 1999 został wybrany w skład Zgromadzenia Narodowego z okręgu Blitta. W parlamencie stanął na czele Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych i Współpracy. W wyborach parlamentarnych w październiku 2002 odnowił mandat deputowanego^[1].

27 lipca 2003 został mianowany ministrem zaopatrzenia, kopalń, poczty i telekomunikacji w gabinecie premiera Koffiego Samy i pełnił tę funkcję do lutego 2005^[1][2].

W ostatnich latach prezydentury swego ojca był postrzegany jako jego potencjalny sukcesor. Spekulacje te nasiliły się zwłaszcza po objęciu przez niego funkcji ministra^[2]. Prezydent Gnassingbé Eyadéma zaprzeczał jakimkolwiek zarzutom o prowadzeniu polityki dynastycznej, twierdząc, że wybór jego następcy leży w gestii narodu. W grudniu 2002 w Togo uchwalono nowe prawo, obniżające wiek prezydenta z 45 do 35 lat. Zdaniem opozycji ruch ten miał umożliwić ubieganie się przez Faure Gnassingbé o fotel prezydencki^[3].

[edytuj] Przejęcie władzy

5 lutego 2005 w wieku 67 lat na zawał serca zmarł nieoczekiwanie prezydent Gnassingbé Eyadéma. Zgodnie z konstytucją, po opróżnieniu urzędu prezydenta obowiązki głowy państwa miały przypaść przewodniczącemu Zgromadzenia Narodowego do czasu przeprowadzenia w ciągu 60 dni nowych wyborów prezydenckich. Funkcję tę sprawował wówczas Fambaré Ouattara Natchaba, który w chwili śmierci prezydenta przebywał w sąsiednim Beninie. Zaraz po śmierci Gnassingbé Eyadémy zamknięte zostały wszystkie granice lądowe i powietrzne. Jednocześnie szef armii, generał Zakari Nandja poinformował o przekazaniu funkcji p.o. prezydenta ministrowi Faure Gnassingbé w celu uniknięcia kryzysu przywództwa. Decyzję tę argumentował nieobecnością w kraju przewodniczącego parlamentu^[4].

Unia Afrykańska 6 lutego 2005 ostro potępiła przejęcie władzy przez Gnassingbé oraz określiła je mianem wojskowego zamachu stanu^[5]. Przewodniczący Unii Afrykańskiej, Olusẹgun Ọbasanjọ oświadczył, że UA "nie zaakceptuje żadnej niekonstytucyjnej zmiany władzy w Togo". Unia Europejska, ONZ oraz Francja zaapelowały do Togo o poszanowanie zasad konstytucji. UE zagroziła, iż poprzez ostatnie wydarzenia ucierpieć mogą jej stosunki z Togo i wezwała kraj do "ścisłego poszanowania procedur konstytucji"^[6].

7 lutego 2005 parlament Togo zalegalizował jego władzę, mianując go nowym przewodniczącym parlamentu na miejsce zdymisjonowanego Outattary. Parlament zmienił konstytucję, znosząc obowiązek przeprowadzenia wyborów prezydenckich w ciągu 60 dni od śmierci prezydenta. Zgodnie z poprawkami przewodniczący parlamentu przejmował funkcję szefa państwa i pełnił ją do końca kadencji swego poprzednika^[7]. Tego samego dnia Gnassingbé został oficjalnie zaprzysiężony na stanowisku prezydenta kraju. Ceremonię zaprzysiężenia próbował przerwać protest studentów, jednak jego uczestnicy zostali zatrzymani przez policję, a w kraju wprowadzono zakaz demonstracji przez okres dwóch miesięcy^[8].

Opozycja sprzeciwiając się zamachowi stanu wezwała do dwudniowego protestu pod hasłem "Togo, kraj umarły". Akcja, będąca formą obywatelskiego nieposłuszeństwa, miała polegać na pozostaniu w domach i nie podejmowania swoich obowiązków zawodowych^[9].

Faure Gnassingbé przejął władzę w kraju po śmierci swego ojca Gnassingbé Eyadémy.

9 lutego 2009 prezydent Gnassingbé wygłosił pierwsze orędzie do narodu, w którym by złagodzić napięcia społeczne obiecał przeprowadzenie "wolnych i przejrzystych wyborów, tak szybko jak tylko to możliwe"^[10]. 10 lutego 2005, w odpowiedzi na zamach stanu, państwa ECOWAS zwołały specjalny szczyt w sprawie Togo w Nigrze, na którym nie uznały nowego prezydenta i potępiły sposób zmiany władzy. ECOWAS zagroziła nałożeniem sankcji w przypadku nieprzywrócenia porządku konstytucyjnego oraz nierozpoczęcia procesu organizacji wyborów. Nałożeniem sankcji w przypadku nieprzywrócenia "legalności konstytucyjnej" zagroziła również Unia Afrykańska^[11]. W miarę upływu czasu państwa Afryki Zachodniej oraz społeczność międzynarodowa poddawały prezydenta Gnassingbé coraz większej presji, żądając zorganizowania wyborów prezydenckich. Sytuacja zaostrzyła się jeszcze bardziej, po tym jak togijskie władze odmówiły wjazdu na teren kraju nigeryjskiej delegacji, udającej się do Lomé na rozmowy koncyliacyjne. Nigeria w proteście odwołała z Togo swojego ambasadora. Państwa ECOWAS zażądały przyjazdu prezydenta Gnassingbé na rozmowy do Niamej, a w przypadku odmowy zagroziły natychmiastowym nałożeniem sankcji i wykluczeniem z organizacji^[12]. Prezydent Gnassingbé nie przybył osobiście do Nigru, lecz wysłał tam delegację państwową, na czele z premierem Koffim Saną. Liderzy państw ECOWAS podczas spotkania wezwali przedstawicieli prezydenta do respektowania zasad konstytucji i jeszcze raz zagrozili sankcjami. W tym samym czasie, od 11 do 12 lutego w Lomé doszło do protestów opozycji. W ich wyniku śmierć poniosły 3 osoby, po tym jak policja otworzyła ogień do demonstrujących^[13].

17 lutego 2005 Gnassingbé odbył pierwszą zagraniczną podróż od czasu przejęcia władzy. Udał się do Nigerii na rozmowy z prezydentem Olusẹgunen Ọbasanjọ, sprawującym jednocześnie kierownictwo w UA. W czasie spotkania Ọbasanjọ raz jeszcze wezwał prezydenta Togo do przeprowadzenia wyborów, podtrzymując ultimatum państw ECOWAS^[14]. W sytuacji coraz większego nacisku, 18 lutego prezydent Gnassingbé w telewizyjnym wystąpieniu, zgodził się na zorganizowanie wyborów prezydenckich w ciągu 60 dni oraz zniósł zakaz zgromadzeń publicznych. Nie zrezygnował jednak z funkcji szefa państwa^[15]. 19 lutego 2005 państwa ECOWAS uznały jego działania za niewystarczające i nałożyły na Togo sankcje. Sankcje obejmowały zawieszenie kraju w członkostwie w organizacji, odwołanie ambasadorów, nałożenie zakazu wjazdu togijskich decydentów na terytorium państw ECOWAS oraz embargo na handel bronią. ECOWAS oraz Unia Afrykańska zażądały rezygnacji Gnassingbé ze stanowiska prezydenta^[16]. Stany Zjednoczone zagroziły wstrzymaniem całej swojej pomocy wojskowej oraz rewizją całości wzajemnych stosunków^[17].

Pod wpływem presji ze strony społeczności międzynarodowej, parlament Togo 21 lutego 2005 unieważnił uchwalone wcześniej zmiany konstytucji. Gnassingbé w dalszym ciągu nie godził się jednak na rezygnację ze stanowiska^[18]. 25 lutego 2005 Unia Afrykańska w czasie szczytu w Addis Abebie zawiesiła Togo w prawach członka oraz uchwaliła sankcje przyjęte wcześniej przez państwa ECOWAS. Wezwała również swoich członków do jak najszybszego wprowadzenia w życie uchwalonych sankcji^[19]. Kilka godzin później Faure Gnassingbé ogłosił rezygnację ze stanowiska prezydenta i zarazem szefa parlamentu oraz zgodził się na przeprowadzenie wyborów prezydenckich w przeciągu dwóch miesięcy. Nowym szefem parlamentu został wybrany Bonfoh Abbass, który przejął również obowiązki głowy państwa. Jeszcze tego samego dnia Gnassingbé został mianowany kandydatem swojej partii Rassemblement du Peuple Togolais w wyborach prezydenckich^[20]. 26 lutego 2005 ECOWAS zniosło sankcje nałożone na Togo ze skutkiem natychmiastowym, a rzecznik prezydenta Ọbasanjọ określił decyzję Gnassingbé jako "zwycięstwo demokracji"^[21].

[edytuj] Wybory prezydenckie

Na początku marca 2005 p.o. prezydenta Bonhof Abbass wyznaczył termin wyborów prezydenckich na dzień 24 kwietnia. Głównym przeciwnikiem Gnassingbé został kandydat zjednoczonej opozycji, Emmanuel Bob-Akitani. Lider opozycji Gilchrist Olympio nie mógł uczestniczyć w wyborach z powodu konstytucyjnego wymogu zamieszkiwania w kraju przez co najmniej 12 miesięcy.^[22][23]. W kwietniu rozpoczęła się w Togo kampania wyborcza. Opozycja domagała się przesunięcia terminu wyborów, argumentując że dostała za mało czasu na należyte przygotowanie się do nich. Faure Gnassingbé sprzeciwiał się jakiemukolwiek opóźnianiu wyborów^[24]. Kampania wyborcza miała bardzo gwałtowny przebieg i była przepełniona przemocą. 18 kwietnia 2005 w starciach zwolenników rywalizujących obozów zginęło 7 osób, a prawie 150 zostało rannych^[25]. W sytuacji powtarzających się aktów przemocy minister spraw wewnętrznych Francois Boko zaapelował o przełożenie terminu wyborów, obawiając się wybuchu wojny domowej. W odpowiedzi pełniący obowiązki prezydenta Bonhof Abbass natychmiast go zdymisjonował i zapowiedział, że wybory odbędą się zgodnie z planem^[26].

W czasie wyborów prezydenckich w 2005, wygranych przez Faure Gnassingbé, Togo doświadczyło gwałtownych aktów przemocy.

Gnassingbé przedstawił swój program wyborczy w postaci listy 20 obietnic. Zobowiązania dotyczące rozwoju kraju nazwane zostały 20 razy Faure. Zobowiązywał się do podejmowania skuteczniejszych działań, mających służyć: pojednaniu i jedności, współpracy międzynarodowej, zwiększeniu bezpieczeństwa, rozwojowi demokracji, sprawiedliwości, wolności, dobremu zarządzaniu, rozwojowi społeczeństwa obywatelskiego, młodzieży i rozwojowi edukacji, kobietom, emerytom, tworzeniu miejsc pracy i zwiększaniu wolności gospodarczej, rozwojowi miast i mieszkalnictwa, tworzeniu wielkich projektów państwowych, poprawie opieki zdrowotnej, rozwojowi rolnictwa, rozwojowi sportu i kultury, rozwojowi rzemieślnictwa i turystyki, zwiększaniu dostępności kredytów, poprawie komunikacji^[27].

Wybory prezydenckie odbyły się 24 kwietnia 2005 i miały bardzo burzliwy przebieg. Zaraz po ich zakończeniu doszło do zamieszek zwolenników opozycji z policją. Opozycja zarzuciła władzy sfałszowanie głosowania. Wszystkie obozy polityczne skarżyły się na nieprawidłowości w trakcie wyborów. Przedstawiciele opozycji powiadomili o przypadkach kradzieży i niszczenia urn wyborczych w okręgach, w których zwyczajowo otrzymywali silne poparcie. W celu złagodzenia napięć społecznych w kraju, Faure Gnassingbé i lider opozycji Gilchrist Olympio udali się do Abudży na wspólne rozmowy z prezydentem Ọbasanjọ ^[28]. Rozmowy, których celem było uzyskanie zgody obu stron na utworzenie wspólnego "rządu jedności narodowej" zakończyły się jednak fiaskiem^[29].

26 kwietnia 2005 Gnassingbé został ogłoszony zwycięzcą wyborów prezydenckich, uzyskując 60% głosów poparcia. Jego rywal Emmanuel Bob-Akitani zdobył 38% głosów. Natychmiast po ogłoszeniu wyników na ulicach Lomé rozpoczęły się protesty zwolenników opozycji, która odrzuciła rezultat głosowania i zarzuciła władzom fałszerstwa. Prezydent-elekt zaprzeczył jakimkolwiek fałszerstwom i wezwał opozycję do utworzenia wspólnego rządu. Olympio wykluczył jednak udział swojej partii w koalicji rządowej. Obserwatorzy z ECOWAS stwierdzili, że nieprawidłowości przy wyborach nie miały wpływu na ich wiarygodność^[30]. Odmienne stanowisko zajął Parlament Europejski, który odrzucił wyniki wyborów. Togijski parlament uznał to stanowisko za "nieprzyjacielskie" i podkreślił, że Unia Europejska nie wysłała swoich obserwatorów na wybory^[31].

Kandydat opozycji Emmanuel Bob-Akitani nie uznał zwycięstwa Gnassingbé i jednostronnie ogłosił się prezydentem, twierdząc że zdobył 70% głosów. Ruch ten został potępiony zarówno przez ECOWAS, jak również przez pełniącego obowiązki prezydenta Bonhofa Abbassa i nowego prezydenta-elekta. W wyniku powyborczych zamieszek zginęło 20 osób, a tysiące uciekło do sąsiedniego Beninu i Ghany^[32]. Raport Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Praw Człowieka Louise Arbour stwierdzał, że w wyniku zamieszek śmierć poniosło od 400 do 500 osób, a 38 tysięcy uciekło do Beninu i Ghany. Raport potwierdzał liczne przypadki poniżającego traktowana i stosowania tortur wobec więzionych osób^[33].

4 maja 2005 Sąd Konstytucyjny ostatecznie potwierdził wyniki wyborów i zwycięstwo Faure Gnassingbé. Odrzucił również skargę opozycji, uznając ją za bezpodstawną. Obserwatorzy ECOWAS powtórzyli swoje stanowisko, uznając wybory za wolne i sprawiedliwe, pomimo odnotowania pojedynczych incydentów, zakłócających ich przebieg^[34]. 4 maja 2005 Faure Gnassingbé został uroczyście zaprzysiężony na stanowisku prezydenta kraju^[35]. 27 maja 2005 Unia Afrykańska zniosła sankcje nałożone na Togo^[36].

[edytuj] Prezydentura

Po wyborach prezydenckich społeczność międzynarodowa starała się przekonać prezydenta Gnassingbé oraz opozycję do utworzenia wspólnego rządu jedności narodowej. Prezydent spotkał się z przedstawicielami opozycji na rozmowach w Abudży pod patronatem prezydenta Ọbasanjọ. Zgodził się na współpracę z wszystkimi frakcjami politycznymi oraz na powołanie wspólnego i otwartego dla wszystkich rządu. Przedstawiciel opozycji Yawovi Agboyibo postawił cztery warunki uczestnictwa opozycji w sprawowaniu władzy: powrót uchodźców, zakończenie prześladowań opozycji, śledztwo w sprawie przebiegu wyborów oraz rozmowy w sprawie podziału władzy pod międzynarodową egidą^[31]. Gnassingbé odrzucił żądania opozycji i po bezowocnych negocjacjach, 8 czerwca 2005 mianował na stanowisko premiera Edema Kodjo, lidera umiarkowanej partii opozycyjnej CPP (Convergence patriotique panafricaine)^[37]. W skład rządu Kodjo nie weszli żadni przedstawiciele głównych partii opozycyjnych, a najważniejsze resorty pozostały w rękach RPT (Rassemblement du Peuple Togolais)^[38]. Stanowisko ministra obrony objął brat prezydenta, Kpatcha Gnassingbé^[39].

W kwietniu 2006 Gnassingbé uroczyście dokonał otwarcia nowego pałacu prezydenckiego. Jego budowę od 2004 prowadziła chińska spółka państwowa. Oddany do użytku pałac składał się z dwóch pięter i ponad 40 biur, sal bankietowych i konferencyjnych. W uroczystości jego otwarcia wziął udział ambasador Chin, które obiecały budowę w Togo również nowego budynku parlamentu^[40].

21 sierpnia 2006 prezydent i 6 partii opozycyjnych podpisali porozumienie, kończące konflikt polityczny w Togo. Porozumienie podpisane zostało w Wagadugu, po negocjacjach pod patronatem prezydenta Burkina Faso Blaise'a Compaoré. Przewidywało utworzenie wspólnego rządu, powołanie niezależnej komisji wyborczej oraz przeprowadzenie uczciwych i demokratycznych wyborów do parlamentu^[38][41]. 16 września prezydent mianował na stanowisko szefa rządu lidera opozycyjnej partii CAR (Comité d'Action pour la Renouveau), Yawoviego Agboyibo^[38].

Wybory parlamentarne odbyły się 14 października 2007 i uczestniczyły w nich wszystkie partie opozycyjne. Kampania wyborcza i samo głosowanie przebiegły w pokojowej atmosferze. Zwycięstwo uzyskała prezydencka partia RPT (zdobyła 50 z 81 mandatów), a zagraniczni obserwatorzy uznali wybory za wolne i sprawiedliwe^[38][42]. 3 grudnia 2007 prezydent Gnassingbé mianował nowym szefem rządu członka RPT, Komlana Mally, a po jego rezygnacji we wrześniu 2008 Gilberta Houngbo^[38].

W kwietniu 2009 władze Togo oskarżyły grupę starszych rangą oficerów o organizację zamachu stanu przeciwko prezydentowi Gnassingbé. Aresztowano pięciu podejrzanych wojskowych. Jednym z oskarżonych był również brat prezydenta, Kpatcha Gnassingbé, minister obrony do 2007. 12 kwietnia 2009 został on zatrzymany przez służby bezpieczeństwa w czasie nocnej akcji na jego dom. W trakcie strzelaniny zginęły wówczas dwie osoby, a 3 kolejne zostały ranne. Kpatcha Gnassingbé został osadzony w areszcie domowym, a następnie aresztowany. Odrzucił oskarżenia o udział w zamachu i stwierdził, że stał się ofiarą próby zabójstwa^[43][44]. W kolejnych dniach władze ujawniły zapasy broni, znalezione wedle oficjalnych informacji w jego domu i oskarżyły go o organizowanie buntu i nielegalne posiadanie broni ciężkiej^[45].

[edytuj] Prawa człowieka i swobody obywatelskie

W lipcu 2007 władze Togo po raz pierwszy od 1999 wpuściły do kraju delegację Amnesty International. Organizacja ta w swoim raporcie z 2007 zarzuciła im dalsze stosowanie przemocy wobec więźniów zatrzymanych z powodów politycznych po 2005 oraz więzienie ich bez procesu sądowego. W maju 2007 Komitet ONZ ds. Tortur wyraził zaniepokojenie stosowaniem tortur wobec więźniów, ich złym traktowaniem i tajnymi zatrzymaniami obywateli^[46]. Raport AI z 2008 podkreślał iż, pomimo podjęcia kilku reform, w kraju w dalszym ciągu nieodpowiednio traktowano i torturowano więźniów oraz przetrzymywano ich bez jasnej podstawy prawnej. Nie podejmowano dostatecznych kroków w celu rozpatrywania skarg obywateli na naruszenia praw człowieka. Ograniczanie wolność wypowiedzi oraz wywierano naciski na niezależne media i dziennikarzy^[47]. Pomimo poprawy sytuacji i powołania do życia w 2008 Komisji Prawdy, Sprawiedliwości i Pojednania, problemem w Togo pozostała korupcja i bezkarność funkcjonariuszy państwowych, wywieranie wpływu przez władzę wykonawczą na sądownictwo, arbitralne zatrzymania, długi okres stosowania aresztu, ograniczanie wolności zgromadzeń i stowarzyszeń, stosowanie przemocy i dyskryminacji wobec kobiet, napięcia etniczne oraz handel ludźmi, w tym zwłaszcza dziećmi^[48].

[edytuj] Odznaczenia^[1]

• Honorowe obywatelstwo miasta Nashville oraz Ambasador Dobrej Woli stanu Tennessee w Stanach Zjednoczonych
• 2008 - odznaczony orderem zasługi Grand Cordon du Mérite przez Biuro Łącznikowe Afryki Zachodniej (OLAO), oddział Międzynarodowej Rady Sportu Wojskowego (CISM)
• 2008 - Honorowe Członkostwo Konferencji Współpracy Panafrykańskiej

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona oficjalna Prezydenta Togo

p • d • e Prezydenci Togo Sylvanus Olympio • Emmanuel Bodjollé¹ • Nicolas Grunitzky • Kléber Dadjo¹ • Gnassingbé Eyadéma • Bonhof Abbass¹ • Faure Gnassingbé ¹tymczasowo

p • d • e Szefowie państw i rządów Afryki Szefowie państw Algieria • Angola • Benin¹ • Botswana¹ • Burkina Faso • Burundi¹ • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea¹ • Etiopia • Gabon • Gambia¹ • Ghana¹ • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory¹ • Kongo¹ • Lesotho • Liberia¹ • Libia (1, 2) • Madagaskar • Malawi¹ • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria¹ • RPA¹ • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Seszele¹ • Sierra Leone¹ • Somalia • Suazi • Sudan¹ • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zambia¹ • Zimbabwe Państwa nieuznawane Galmudug¹ • Maakhir¹ • Puntland¹ • Sahara Zachodnia • Somaliland¹ Szefowie rządów Algieria • Angola • Burkina Faso • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Etiopia • Gabon • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Lesotho • Libia • Madagaskar • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Somalia • Suazi • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zimbabwe Państwa nieuznawane Sahara Zachodnia ¹. Prezydent pełni równocześnie funkcję szefa rządu