| Northern Ireland Tuaisceart Éireann Irlandia Północna |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (łacina) Quis Slaarabi (Kto nas rozdzieli?) |
|||||
 |
|||||
| Język urzędowy | angielski, irlandzki, szkocki | ||||
| Język używany | angielski, irlandzki, szkocki | ||||
| Stolica | Belfast | ||||
| Typ państwa | autonomiczna część Wielkiej Brytanii | ||||
| Głowa państwa | Elżbieta II | ||||
| Głowa terytorium | Premier Wielkiej Brytanii Gordon Brown | ||||
| Szef rządu | premier Peter Robinson | ||||
| Powierzchnia • całkowita |
13 843 km² |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
1 759 000 122 osób/km² |
||||
| PKB (PPP) (2003) • całkowite • na osobę |
33,2 mld USD▲ 19 603 USD▲ |
||||
| Jednostka monetarna | Funt szterling (GBP, £) | ||||
| powołany na podstawie Government of Ireland Act | 3 Maja 1921 | ||||
| Religia dominująca | protestantyzm | ||||
| Strefa czasowa | UTC , czas letni: UTC+1 | ||||
| Domena internetowa | .ie, .uk, .eu | ||||
| Kod telefoniczny | +353 48, +44 28 | ||||
 |
|||||
Irlandia Północna – prowincja, jedna z części składowych Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jej stolicą jest Belfast.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Irlandia Północna powstała w 1921 roku, gdy po utworzeniu Wolnego Państwa Irlandzkiego, sześć z dziewięciu hrabstw północno-wschodniej prowincji Ulster (irl. Ulaidh) pozostało przy Zjednoczonym Królestwie. W hrabstwach tych dominowali protestanci, w większości potomkowie szkockich i angielskich osadników, którzy nie chcieli mieszkać w katolickiej Irlandii.
Konflikty w Irlandii Północnej trwają od średniowiecza, kiedy cała Irlandia znalazła się pod panowaniem Anglii. W XVII wieku rozpoczęto zasiedlanie Irlandii przez ludność angielską i szkocką, a ziemie dla osadników zdobywano, usuwając z nich właścicieli irlandzkich. Zapoczątkowało to wrogość między Anglikami a Irlandczykami, spotęgowaną różnicami religijnymi: Irlandczycy to katolicy, przybysze zaś to głównie protestanci. Liczne bunty i powstania doprowadziły w 1921 roku do utworzenia niepodległej Irlandii. Jednak w granicach Wielkiej Brytanii pozostała Irlandia Północna, którą w większości zamieszkują protestanci pochodzenia angielskiego. Walkę o połączenie z Irlandią prowadziła Irlandzka Armia Republikańska (IRA). Pod koniec lat 60. XX wieku wybuchł krwawy konflikt w Irlandii Północnej pomiędzy republikanami dążącymi do zjednoczenia wyspy a unionistami. Dopiero w 1998 roku zawarto porozumienie pokojowe, za które dwaj jego współtwórcy – John Hume i David Trimble – otrzymali pokojową nagrodę Nobla. W 2005 roku Irlandzka Armia Republikańska ogłosiła całkowite rozbrojenie.
Na współczesną sytuację w Irlandii Północnej wpływ mają stosunki demograficzne. Dwie najsilniejsze grupy etniczne – Irlandczycy i Brytyjczycy mają własną wizję na temat przyszłych losów prowincji i najczęściej narodowość determinuje opcje polityczne, choć z chwilą obecną zaczyna się to powoli zmieniać.
Według danych brytyjskich w 2001 roku w Irlandii Północnej mieszkało 1 685 267 osób.
[edytuj] Podział administracyjny
Irlandia Północna dzieli się na 6 hrabstw:
[edytuj] Alfabetyczny spis miast w Irlandii Północnej
- Antrim, Armagh
- Ballycastle, Ballyclare, Ballymena, Ballymoney, Ballynahinch, Banbridge, Bangor, Belfast
- Carrickfergus, Carryduff, Coalisland, Coleraine, Comber, Cookstown, Craigavon
- Derry, Donaghadee, Downpatrick, Dromore, Dundonald, Dungannon
- Enniskillen
- Holywood
- Kilkeel
- Larne, Limavady, Lisburn, Lurgan
- Magherafelt, Maghera
- Newcastle, Newry, Newtownabbey, Newtownards
- Omagh
- Portadown, Portrush, Portstewart
- Randalstown
- Strabane
- Warrenpoint
[edytuj] Demografia
Miejsce urodzenia:
- Irlandia Północna: 2 534 268 (91,0%)
- Anglia: 61 609 (3,7%)
- Szkocja: 16 772 (1,0%)
- Walia: 3 008 (0,2%)
- Republika Irlandii: 39 051 (2,3%)
- inny kraj Unii Europejskiej: 10 355 (0,6%)
- inny kraj: 20 204 (1,2%)
Spis został wykonany jeszcze przed otwarciem rynku Wielkiej Brytanii dla obywateli nowych krajów Unii Europejskiej – nie uwzględniają więc napływu licznych pracowników niepochodzących z Wysp Brytyjskich.Ponad 99% mieszkańców jest rasy białej, jest to największy odsetek w Wielkiej Brytanii.
[edytuj] Wyznania religijne
Najsilniejszą zwartą grupą religijną jest katolicyzm – ok. 40% społeczeństwa. Wyznawcy protestantyzmu są nieco liczniejsi, jednak dzielą się na kilka odłamów.
| Religie | 1961 | 1991 | 2001 |
|---|---|---|---|
| Katolicy | 34.9% | 38.4% | 40.3% |
| Prezbiteriański Kościół w Irlandii (Presbyterian Church in Ireland; kalwini) | 29.0% | 21.4% | 20.7% |
| Kościół Irlandii (Church of Ireland; anglikanie) | 24.2% | 17.7% | 15.3% |
| Inne religie (również inne wyznania protestanckie) | 9.3% | 11.5% | 9.9% |
| Religia nieokreślona lub jej brak | 2.0% | 11.1% | 14.0% |
Irlandia Północna nie ma kościoła państwowego. Niegdyś ustanowiony Kościół Irlandii (Church of Ireland) został oddzielony od państwa ustawą 1869, która weszła w życie w 1871 roku. Obecnie skupia około 15,3% populacji Irlandii Północnej. Największym kościołem protestanckim jest Prezbiteriański Kościół Irlandii, skupiający około 20,7% populacji. Razem z innymi kościołami, protestanci stanowili około 53,1% populacji prowincji (2001).
[edytuj] Poglądy polityczne
Związane są z wyznaniem religijnym mieszkańców Irlandii Północnej. Najbardziej licznie reprezentowani są zwolennicy pozostania prowincji w granicach Zjednoczonego Królestwa (ok. 38% społeczeństwa), natomiast liczba osób pragnących przyłączenia do Republiki Irlandii wynosiła w 2004 niewiele ponad 20% osób. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zwolenników trzeciej opcji – powstania niezależnego państwa Irlandii Północnej – chęć taką deklaruje 29% protestantów (na 68% poglądów pro-brytyjskich) oraz 36% katolików (wobec 60%, będących zwolennikami zjednoczenia Irlandii. Ogólnie sondaże szacują liczbę osób, które mogłyby poprzeć trzecią opcję na 35%, a więc więcej niż pro-irlandzką[1].
[edytuj] Transport
W Irlandii Północnej funkcjonuja trzy lotniska są to - Port lotniczy Belfast-City George Best,Port lotniczy Belfast-International,Port lotniczy Derry. Główne porty morskie znajdują się w Belfascie i Larne przewożą głównie pasażerów pomiędzy Irlandią Północną i Wielką Brytanią Doskonała i nowoczesna kolej NI Railways przewozi pasażerów pomiędzy większością miast w kraju. Pomiędzy Dublinem i Belfastem kursują specjalne pociągi Enterprise. W Irlandii Północnej obowiązuje ruch lewostronny główne autostrady to M1 o długości 61km łącząca południowo-wschodni Belfast z Dungannon, M2 o długości 36 km rozpoczynająca się w północnym Belfaście i kończąca w Antrim, M3 o długości 1,3 km będąca mostem nad rzeką Lagan łacząca się z autostradą M2 oraz M5 o długości 2.3 km rozpoczynająca się w północnym Belfaście a kończąca przy parku Hazelbank w mieście Newtownabbey.
Przypisy
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||
