Historia Komputerów

Ten artykuł dotyczy miasta australijskiego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Współrzędne: 37°48'S 144°57'E / -37.8, 144.95

Melbourne
Herb Melbourne
Widok rzeki Yarra o zmroku. Z lewej widok na City, z prawej na dzielnicę Southbank
Dewiza: (łac.) virks acquirit eundo
Państwo	Australia
Stan	Wiktoria
Burmistrz	John So
Powierzchnia	7694 km²
Położenie	37° 48' S 144° 57' E
Ludność (2006) • liczba ludności • gęstość	3 689 700 479,6 os./km²
Miasta partnerskie	Osaka, Japonia Tianjin, ChRL Plik:Flag of Greece.svg Saloniki, Grecja Boston, USA Los Angeles Sankt Petersburg, Rosja Mediolan, Włochy Galle, Sri Lanka Vancouver, Kanada Montreal Izmir, Turcja
Położenie na mapie Australii Melbourne
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Mapa aglomeracji Melbourne

Melbourne – stolica i największe miasto stanu Wiktoria oraz drugie największe miasto w Australii (po Sydney), zamieszkane przez 3,7 miliona mieszkańców w obszarze aglomeracji Melbourne (czerwiec 2004). Melbourne było stolicą Australii od 1901 do 1927, kiedy przeniesiono stolicę zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami do Canberry.

Nazwa miasta pochodzi od premiera Wielkiej Brytanii, Williama Lamba, wicehrabiego Melbourne, którego miejsce zamieszkania znajdowało się w pobliżu wsi Melbourne w hrabstwie Derbyshire w Wielkiej Brytanii.

Melbourne za swoje walory było dwukrotnie uznane przez magazyn The Economist za Najlepsze miasto do życia na świecie, raz w roku 2002 i ponownie w roku 2004. Melbourne posiada największą liczbę zagranicznych studentów po takich miastach jak Londyn, Nowy Jork i Paryż. Polska ma tu swój konsulat honorowy.

[edytuj] Geografia

Melbourne położone jest w południowo-wschodniej części kontynentu australijskiego i jest najbardziej na południe wysuniętą stolicą kontynentu. Miasto położone jest nad zatoką Port Phillip u ujścia rzeki Yarra, której aborygeńska nazwa oznacza płynącą wodę. We wschodniej części miasta położone są Góry Dandenong.

[edytuj] Historia

Najstarsza australijska stacja kolejowa Flinders Street przy skrzyżowaniu ulic Swanston (z lewej na prawą) i Flinders (po przekątnej). Zdjęcie z 1927

Melbourne zostało założone 8 czerwca 1835 przez grupę wolnych osadników pod przywództwem Jana Batmana, w przeciwieństwie do innych stolic Australii, które były z początku koloniami karnymi (wyjątkiem są również Adelajda i Perth). Odkrycie złota w środkowej Wiktorii w latach 50. XIX wieku zapoczątkowało gorączkę złota i Melbourne szybko rosło jako największe miasto portowe w regionie. W latach 80. XIX wieku Melbourne było drugim największym miastem Imperium Brytyjskiego i było znane jako Marvellous Melbourne (Wspaniałe Melbourne). Dzisiaj Melbourne posiada największą liczbę budowli ery wiktoriańskiej na świecie po Londynie.

Melbourne zostało pierwszą stolicą Federacji Australii 1 stycznia 1901 roku. Pierwszy federalny parlament został otwarty 9 maja 1901. Melbourne pozostało siedzibą rządu i stolicą do 9 maja 1927 kiedy otwarto parlament w nowo wybudowanej stolicy Canberra.

Melbourne było gospodarzem letnich Igrzysk Olimpijskich w 1956 roku. Były to pierwsze w historii igrzyska przeprowadzone na południowej półkuli (jedyne kolejne odbyły się w Sydney w 2000 roku).

[edytuj] Najważniejsze daty

• 1803 - kolonia karna założona przez kapitana Davida Collinsa w pobliżu Sorrento na Półwyspie Mornington. Opuszczona po 5 miesiącach.
• 1835 - założenie miasta na brzegu rzeki Yarra przez Johna Batmana i Johna Pascoe Fawknera.
• 1837 - wytyczenie planu centrum miasta przez Roberta Hoddle (tzw. Hoddle Grid).
• 1847 - nadanie praw miejskich
• 1851 - utworzenie kolonii Wiktoria i początek gorączki złota
• 1854 - pierwsza linia kolei parowej w Australii, łącząca Melbourne z Sandridge (Port Melbourne).
• 1861 - pierwsza gonitwa o Puchar Melbourne
• 1865 - Melbourne staje się największym miastem Australii, wyprzedzając Sydney.
• 1901 - utworzenie Federacji Australii. Melbourne zostaje pierwszą stolicą kraju.
• 1905 - pierwszy raz rozegrano Australian Open.
• 1927 - przeniesienie stolicy do Canberry.
• 1956 - Olimpiada w Melbourne

[edytuj] Zaludnienie

Liczba ludności Melbourne rosła gwałtownie w czasie gorączki złota. W ciągu kilku lat z różnych krajów świata przybyło prawie 125 tys. ludzi. W kolejnych dekadach (1870, 1880) Melbourne było największym miastem Australii. W latach 90. XIX wieku Melbourne zostało dotknięte głębokim kryzysem gospodarczym i utraciło znaczną część populacji. Potrzeba zwiększenia zaludnienia i przyciągnięcia nowych rąk do pracy ściągnęła do Melbourne wielu imigrantów po roku 1945 z takich krajów jak Wielka Brytania, Jugosławia, Holandia, Niemcy, Polska, Grecja, Włochy. Dzisiaj Melbourne jest jednym z największych skupisk ludności greckiej poza Grecją. Lata 70. i 80. XX wieku to duży napływ ludności z Azji, szczególnie uchodźców z Kambodży i Wietnamu, jak również imigrantów z Indii, Filipin i Malezji.

Panorama Melbourne z kierunku południowo-zachodniego (Yarra's Edge, Docklands)

Zaludnienie w Melbourne w latach:

• 1836: 177
• 1851: 20 000
• 1854: 300 800 (gorączka złota)
• 1860: 500 000
• 1895: 900 000
• 1956:~1 500 000
• 1981: 2 806 000
• 1991: 3 156 700
• 2001: 3 366 542
• 2004: 3 559 700
• 2007: 3 720 000
• 2030:~4 500 000 (przewidywane)

[edytuj] Władze miejskie

Nie istnieje jednostka samorządowa zarządzająca całym obszarem aglomeracji Melbourne, która podzielona jest na 31 miast oraz hrabstw, a miasto Melbourne obejmuje tylko centralną część aglomeracji i przylegające dzielnice. Każde z miast posiada wybieraną Radę Miasta odpowiedzialną za szereg funkcji powierzonych jej przez rząd stanowy Wiktorii, m.in. planowanie, zbiórkę śmieci, plaże, parki i ogrody, przedszkola, lokalne wydarzenia kulturalne i festiwale, usługi dla osób w podeszłym wieku itp. Większość inicjatyw rządowych dla całego miasta jest kontrolowanych przez rząd stanowy. Obejmuje to transport publiczny, główne drogi, kontrolę ruchu, policję, szkoły oraz główne projekty związane z infrastrukturą.

 Osobny artykuł: Podział aglomeracji Melbourne.

[edytuj] Gospodarka i edukacja

Melbourne jest wielkim centrum handlowym i przemysłowym. Wiele z największych australijskich firm i międzynarodowych korporacji ma tutaj główne siedziby.

Melbourne posiada największy w Australii port morski i dużą część przemysłu samochodowego (w tym fabrykę silników Holden oraz fabryki samochodów marek Ford i Toyota) oraz wiele innych gałęzi przemysłu.

W Melbourne zlokalizowanych jest również kilka uniwersytetów (w tym University of Melbourne, Deakin University, La Trobe University, Monash University, RMIT University, Swinburne University of Technology oraz Victoria University of Technology.

[edytuj] Sport

W Melbourne ma siedzibę 9 z 16 drużyn ogólnokrajowej ligi futbolu australijskiego - Australian Football League (AFL), których mecze przyciągają co tydzień około 40 tys. widzów na pojedynczy mecz. To właśnie Melbourne jest miejscem narodzin futbolu australijskiego, obecnie najpopularniejszego sportu w całej Australii. Wielki finał (jedno z największych sportowych wydarzeń w Australii) rozgrywany jest w ostatnią sobotę września na stadionie MCG, który może pomieścić do 100 tys. widzów. Corocznie 25 kwietnia z okazji święta narodowego ANZAC Day na stadionie MCG odbywa się mecz ligowy między Collingwood FC a Essendon FC. Mecz ten noszący nazwę ANZAC Day Clash jest drugim najpopularniejszym (poza Wielkim Finałem) wydarzeniem w sezonowym kalendarzu AFL.

Mecz ligi AFL na stadionie Dockland

Kluby AFL z Melbourne:

• Carlton Football Club ("The Blues") - założony w 1864 roku, 16-krotny mistrz ligi.
• Collingwood Football Club ("The Magpies") - założony w 1892 roku, 14-krotny mistrz ligi.
• Essendon Football Club ("The Bombers") - założony w 1872 roku, 16-krotny mistrz ligi.
• Hawthorn Football Club ("The Hawks") - założony w 1902 roku, 10-krotny mistrz ligi.
• Melbourne Football Club ("The Demons") - założony w 1858 roku, 12-krotny mistrz ligi.
• North Melbourne Football Club ("The Kangaroos") - założony w 1869 roku, 4-krotny mistrz ligi.
• Richmond Football Club ("The Tigers") - założony w 1885 roku, 10-krotny mistrz ligi.
• Saint Kilda Football Club ("The Saints") - założony w 1873 roku, 1-krotny mistrz ligi.
• Western Bulldogs Football Club ("The Bulldogs) - założony w 1883 roku, 1-krotny mistrz ligi.

Inne ważne wydarzenia sportowe w Melbourne:

• Australian Open - jeden z czterech turniejów tenisowego Wielkiego Szlema
• Melbourne Cup – jeden z najbardziej prestiżowych wyścigów konnych na świecie - jest to publiczne święto wolne od pracy w stanie Wiktoria (zawsze w pierwszy wtorek listopada)
• Grand Prix Australii - eliminacja mistrzostw świata Formuły 1

Melbourne

• Boxing Day Test match - 26 grudnia każdego roku na MCG rozpoczyna się 5-dniowy krykietowy mecz międzypaństwowy z udziałem reprezentacji Australii.

Najważniejsze zespoły piłkarskie z Melbourne:

• Melbourne Victory- jedyny zespół, który reprezentuje Melbourne w najwyższej klasie rozgrywkowej, tj. A-League, w sezonie 2006/07 drużyna zdobywa tytuł mistrza kraju.
• Melbourne Knights- występuję w Victorian Premier League, dwukrotny mistrz kraju.
• South Melbourne FC- występuję w Victorian Premier League, czterokrotny mistrz kraju.
• Melbourne Hakoah- nieistniejący klub, sukcesy na szczeblu stanowym.
• Melbourne Thistle- zwycięzcą Dockerty Cup.

Panorama Melbourne

[edytuj] Ciekawe miejsca

Lista kilku najpopularniejszych miejsc obejmuje:

• stadion MCG (Melbourne Cricket Ground). Od kwietnia do września są tu rozgrywane jeden lub dwa mecze futbolu australijskiego w tygodniu. Latem rozgrywane są tu mecze krykieta. Stadion MCG po przebudowie w ramach przygotowań do Igrzysk Wspólnoty Brytyjskiej (ang. Commonwealth Games) Melbourne 2006 może pomieścić 105 tysięcy kibiców.
• platforma widokowa, umieszczona na wysokości 237 metrów na 55.tym piętrze wieżowca Rialto, oferująca spektakularny widok na miasto i okolice. Rialto jest drugim najwyższym w Melbourne (251 metrów) po ostatnio wybudowanej wieży Eureka (297 metrów).
• Melbourne Park, miejsce rozgrywania tenisowego turnieju Wielkiego Szlema: Australian Open (w styczniu każdego roku).
• Budynek Wystawy Królewskiej i Ogrody Carlton (wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako pierwszy na tej liście obiekt w Australii będący dziełem rąk ludzkich, 2004).
• Góry Dandenong - pasmo górskie leżące w granicach Melbourne (najwyższy szczyt 660 m n.p.m.), rejon lasów deszczowych porośniętych ogromnymi eukaliptusami oraz paprociami drzewiastymi. W górach zlokalizowana jest również wąskotorowa kolejka parowa Puffing Billy
• Półwysep Mornington - półwysep okalający zatokę Port Phillip od wschodu, rejon mieszczący wiele znakomitych winnic, kilka parków narodowych, znakomite plaże (zarówno nad oceanem jak i nad zatoką) oraz dzielnice Melbourne uznawane za najbogatsze dzielnice w całej Australii (Portsea, Sorrento).

[edytuj] Okolice Melbourne

• Dolina Yarry - region wspaniałych lasów deszczowych oraz produkcji doskonałej jakości wina.
• Great Ocean Road - malownicza droga wzdłuż wybrzeża oceanu na zachód od Melbourne, wraz z Dwunastoma Apostołami, grupą kolumn skalnych stojących w morzu w parku narodowym Port Campbell
• Góry Grampians - malownicze pasmo górskie położone ok. 300km na zachód od Melbourne. Najwyższy szczyt William (1166 m n.p.m.). Pasmo to jest południowo-zachodnim krańcem Wielkich Gór Wododziałowych
• Wisząca Skała - formacja skalna położona w pobliżu Mount Macedon na północ od Melbourne, rozsławiona w książce Piknik pod Wiszącą Skałą oraz późniejszym filmie Petera Weira nakręconym na jej podstawie.
• Ballarat, miasto (ok. 80 tys. mieszkańców w 2004 roku) będące centrum gorączki złota w latach 50. XIX w. oraz widownią zbrojnego powstania zbieraczy złota. Obecnie mieści się tu skansen będący repliką Ballarat z okresu gorączki złota (Sovereign Hill).
• Phillip Island, miejsce rozgrywania motocyklowych Grand Prix Australii oraz lokalizacja kolonii pingwinów małych.

[edytuj] Zobacz też

• Tramwaje w Melbourne

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Polskojęzyczny portal poświęcony miastu Melbourne

p • d • e Stolice jednostek administracyjnych w Australii Adelajda • Brisbane • Canberra • Darwin • Hobart • Melbourne • Perth • Sydney