Rośliny uprawne – rośliny, które nie są eksploatowane ze stanowisk dzikich, ale z upraw stworzonych i pielęgnowanych przez człowieka. Pierwsze ślady uprawy roślin pochodzą od ludów pierwotnych, początek kultury rolniczej nastąpił po wcześniejszym okresie zbieractwa. Rośliny uprawne były pierwotnie pozyskiwane ze stanowisk naturalnych i udomowiane. W wyniku trwającej od setek i tysięcy lat uprawy i selekcji powstało wiele odmian i gatunków roślin uprawnych odbiegających w różnym stopniu od form wyjściowych.
Rośliny uprawne można podzielić na następujące grupy:
- rośliny cukrodajne:
- rośliny garbnikodajne
- rośliny kauczukodajne
- rośliny miododajne
- rośliny oleiste
- rośliny owocowe (rośliny sadownicze):
- rośliny ozdobne
- rośliny pastewne:
- rośliny motylkowe:
- strączkowe (grubonasienne)
- wieloletnie (drobnonasienne)
- rośliny okopowe
- pastewne trawy
- rośliny silosowe niemotylkowe
- rośliny motylkowe:
- rośliny przemysłowe:
- rośliny przemysłowe specjalne:
- rośliny warzywne
- rośliny włókniste (włóknodajne)
- rośliny zbożowe
- rośliny zielarskie:
Wiele gatunków roślin uprawnych rozprzestrzeniło się dzięki człowiekowi na ogromne przestrzenie i nowe kontynenty. Została stworzona teoria centrów różnorodności genetycznej, która była wynikiem badań genetycznych zapoczątkowanych przez Nikołaja Wawiłowa. Wyodrębniono 9 głównych ośrodków różnorodności:
- Ośrodek chiński
- Ośrodek indyjski
- Ośrodek indomalajski
- Ośrodek środkowoazjatycki
- Ośrodek bliskowschodni czyli przednioazjatycki
- Ośrodek śródziemnomorski
- Ośrodek abisyński
- Ośrodek środkowoamerykański
- Ośrodek południowoamerykański, który składa się z dwóch części:
- część andyjska
- część brazylijsko-paragwajska