Rycerstwo – w średniowieczu warstwa społeczna (stan) trudniąca się służbą wojskową – rycerze.
Rycerze posiadali specjalny status społeczny i byli przedstawicielami uprzywilejowanej warstwy feudalnej. Jako wasale – osoby podlegające zwierzchności swojego suwerena, zobowiązani byli do pełnienia służby wojskowej w zamian za przywileje i do ochrony swojego pana. Ich postępowanie opierało się na specjalnym etosie z uwzględnieniem kodeksu rycerskiego. Godność rycerza była nadawana giermkowi, podczas ceremonii pasowania. W XIII i XIV wieku rycerstwo przekształciło się w szlachtę. W większości państw europejskich tytuł rycerski stał się jednym z niższych tytułów szlacheckich, np. we Francji jako – chevalier, w Niemczech i monarchii austro – węgierskiej – Ritter, w Wielkiej Brytanii – knight . W Polsce z uwagi na zasadę równości szlacheckiej rycerstwem tytułowano ogół szlachty, stosując też określenia kawaler (tytuł szlachecki) lub formę łacińską – equitus.
[edytuj] Współczesny obraz rycerza
W świadomości współczesnej obraz rycerza jawi się jako wizerunek szlachetnego, opancerzonego wojownika walczącego konno za pomocą różnorakiej broni białej w obronie słabych i uciśnionych. Został on ukształtowany przez średniowieczną sztukę m.in. francuskie pieśni rycerskie zwane chansons de geste oraz legendy (Król Artur i Rycerze Okrągłego Stołu), a także przez wyidealizowaną rolę rycerstwa podczas wypraw krzyżowych, kiedy to przedstawiani byli jako nieskazitelni wojownicy w błyszczących zbrojach szerzący Słowo Boże.
W dzisiejszych czasach tradycję rycerską kultywują m.in. bractwa rycerskie.
Patronem rycerzy był święty Jerzy, dziś opiekun harcerzy.
[edytuj] Zobacz też
- Tytuły szlacheckie
- Szlachta
- Hereditary Knights
- Kawaler Złotej Ostrogi
- Spahisi
- Kodeks rycerski
- Paladyn
- Turniej rycerski
- Krucjaty
- Zakon rycerski
- Etos rycerski
- Osiem cnót rycerskich
- Kawaler (tytuł szlachecki)
- Samuraj
[edytuj] Bibliografia
- Wrzesiński Sz. -"Tajemnice Rycerzy. Życie codzienne śląskich feudałów", REPLIKA, Zakrzewo-Poznań 2008
- Contamine P. – "Wojna w średniowieczu",BELLONA, Gdańsk – Warszawa 2004
- Baker A. – "Rycerstwo średniowiecznej Europy", Świat Książki, Warszawa 2004
- Barber R. – "Rycerze i rycerskość", Bellona, Warszawa 2000
- Brzustowicz B. – "Turniej rycerski w królestwie polskim w późnym Średniowieczu i Renesansie na tle europejskim", DiG, Warszawa 2004
- Flori J. – "Rycerstwo średniowiecznej Francji", Volumen, Warszawa 1999
- Huizinga J. – "Jesień średniowiecza", PIW, Warszawa 1967
- Iwańczak W. – "Tropem rycerskiej przygody", PWN, Warszawa 1985
- Kusiak F. – "Rycerze średniowiecznej Europy łacińskiej", PIW, Warszawa 2002
- Le Goff, J. (red.) – "Człowiek średniowiecza", Warszawa 2000
- Nadolski A. – "Broń i strój rycerstwa polskiego", Ossolineum, Wrocław 1979
- Ossowska M. – "Ethos rycerski i jego odmiany", PWN, Warszawa 1973
- Pastoureau M. – "Życie codzienne we Francji i Anglii w czasach rycerzy Okrągłego Stołu", PIW, Warszawa 1983
- Franciszek Piekosiński Rycerstwo polskie wieków średnich, 1901
- Piwowarczyk D. – "Obyczaj rycerski w Polsce późnośredniowiecznej (XIV-XV w.)", Wydawnictwo DiG, 2000
- Skurzyński P. – "Rycerze polscy", Świat Książki
- Zakrzewski L.S. – "Ethos rycerski w dawnej i współczesnej wojnie", Trio, Warszawa 2004
- Żukowski R. – "Rycerstwo polskie X-XV w.", Volumen, Warszawa 1999
- Żygulski Z. (Jun.) – "Broń w dawnej Polsce na tle uzbrojenia Europy i Bliskiego Wschodu", PWN, Warszawa 1982