Historia Komputerów

Współrzędne: 52°24'24″N 22°14'47″E / 52.40667, 22.24639

Sokołów Podlaski
Herb Sokołowa Podlaskiego Flaga Sokołowa Podlaskiego
Województwo	mazowieckie
Powiat	sokołowski
Gmina • rodzaj	Sokołów Podlaski miejska
Prawa miejskie	1424
Burmistrz	Bogusław Jan Karakula
Powierzchnia	17,5 km²
Położenie (punkt)	52° 24' 24 '' N 22° 14' 47 '' E
Ludność (2005) • liczba • gęstość	19 338 1105 os./km²
Strefa numeracyjna	25
Kod pocztowy	08-300 i 08-301
Tablice rejestracyjne	WSK
Położenie na mapie Polski Sokołów Podlaski
TERC (TERYT)	1141929011
Miasta partnerskie	Dubno Jekabpils
Urząd miejski ul. Wolności 21 08-300 Sokołów Podlaski tel. 25 781 75 00; faks 25 781 75 10
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Sokołów Podlaski - miasto i gmina miejska w województwie mazowieckim, siedziba powiatu sokołowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa siedleckiego. Stolica powiatu sokołowskiego i siedziba władz gminy wiejskiej Sokołów Podlaski. Leży nad rzeką Cetynią.

Według danych z 13 listopada 2005 ², miasto miało 19 338 mieszkańców.

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

W Polsce, we wschodniej cześci województwa mazowieckiego, na Południowym Podlasiu, w północno-zachodniej części Wysoczyzny Siedleckiej.

Miasto położone jest w odległości:

• 99 km od Warszawy, 62 km od Mińska Mazowieckiego i 17 km od Węgrowa (kierunek zachodni i południowo-zachodni),
• 28 km od Siedlec (kierunek południowy),
• 157 km od Lublina (kierunek południowy),
• 48 km od Siemiatycz w tym 30 km od Drohiczyna (kierunek wschodni),
• 160 km od Białegostoku (kierunek północno-wschodni).
• 98 km od Łomży (kierunek północny).

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 ⁶, Sokołów Podlaski ma obszar 17,5 km², w tym:

• użytki rolne: 66%
• użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 1,55% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Budynek Urzędu Miasta i Starostwa Powiatowego w Sokołowie Podlaskim

Dane z 13 listopada 2005 ²:

Według danych z roku 2002 ⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1338,38 zł.

[edytuj] Dane ogólne

Miasto jest siedzibą powiatu sokołowskiego, znajduje się we wschodniej części województwa mazowieckiego.

[edytuj] Historia

Grota Matki Bożej w Sokołowie Podlaskim

Pałac murowany z 1857 roku, następnie szpital, obecnie Dom Miłosierdzia im. Jana Pawła II

Staw znajdujący się przy pałacu

Początki osadnictwa na tych terenach sięgają VI w.n.e. Sokołów należy do tej części Podlasia, która ze względu na swe położenie była typową rubieżą osadniczo - kulturową. Na tym terenie trwały walki prowadzone przez wczesnofeudalne państwo polskie i ruskie, zakon krzyżacki, Jadźwingów i Litwę. Dzieje polityczne tych ziem miały więc wpływ na ich rozwój kulturowy i osadniczy. Dla określenia wpływów kulturowych i etnicznych oraz struktury osadnictwa prowadzono badania archeologiczne. Okres wczesnego średniowiecza na tym terenie reprezentują dość liczne stanowiska archeologiczne. Dokładnie odtworzono zarówno fazy zasiedlania jak i konstrukcje obronne i mieszkalne powstających osad. Znaleziono dowody na istnienie na tym terenie osady w VI i VII w.n.e. Ceramika, żelazne okucia, klamry, paciorki, skoble oraz liczne przedmioty z wyposażenia pochówków świadczą o kulturze, obyczajach i obrzędach odprawianych ku czci zmarłych. Przedstawiciele Muzeum Archeologicznego w Warszawie prowadzili badania na terenie Sokołowa (Przeździatka), na dużym cmentarzysku z grobami podkloszowymi. W Muzeum Archeologicznym znajduje się ładny okaz dwuściennej siekiery krzemiennej kultury ceramiki sznurowej. Wynika badań potwierdzają, że w miejscu dawnego gródka, początkowo ruskiego, później polskiego w dolinie rzeki Cetynii poprzez stopniowe zasiedlanie powstała osada - Sokołów.

Położony na szlaku wielkim litewskim gródek otrzymał prawa miejskie w 1424 roku, z rąk Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda. Sokołów, wraz z wsiami Kupientyn i Rogów, został własnością Mikołaja Depeńskiego - sekretarza i dworzanina księcia.

W roku 1508 nowym właścicielem miasta został Stanisław Kiszka. W rękach rodziny Kiszków Sokołów pozostawał do 1592 roku, kiedy to przeszedł w ręce Radziwiłłów. Czas, kiedy właścicielami miasta byli Kiszkowie i Radziwiłłowie, to okres świetności w dziejach miasta, przerwany przez najazd szwedzki. Podczas "potopu" miasto zostało znacznie zniszczone.

Ostatnim właścicielem Sokołowa z rodu Radziwiłłów był książę Bogusław Radziwiłł. W 1668 roku właścicielem miasta został Jan Krasiński, a na początku VIII wieku - Ignacy Ogiński, marszałek Wielkiego Księstwa Litewskiego. Pod panowaniem rodu Ogińskich w Sokołowie rozwijało się rzemiosło. Michał Kleofas Ogiński sprowadził rzemieślników francuskich, którzy rozpoczęli produkcję chustek jedwabnych, kapeluszy, kobierców, płótna i pasów słuckich.

Po trzecim rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze austriackim, a po wojnie polsko-austriackiej, w 1809, wróciło do Księstwa Warszawskiego. W roku 1833 dobra sokołowskie, wraz z miastem, nabył od Michała Kleofasa Ogińskiego dziedzic okolicznych wsi, Karol Kobyliński, który 10 lat później sprzedał je Elżbiecie z Lorentzów Hirschman. Właścicielka, wraz ze spółką akcjonariuszy, wybudowała cukrownię "Elżbietów" (1845) w Przeździatce. W 1890 fabryka zatrudniała już 600 robotników.

W rejonie sokołowskim działało wielu sławnych przywódców powstania styczniowego, między innymi słynny ksiądz Stanisław Brzóska. Został on aresztowany wraz z adiutantem, Franciszkiem Wilczyńskim we wsi Przywózki i skazany przez władze carskie na śmierć przez powieszenie. Wyrok wykonano na rynku w Sokołowie 23 maja 1865. W 1925 roku na miejscu stracenia wzniesiono granitowy pomnik.

W roku 1867 Sokołów przeszedł na własność państwa i został powiatem, a w roku 1887, po wybudowaniu linii kolejowej, miasto stało się ważnym węzłem komunikacyjnym. W latach 1845-1890 podwoiła się liczba mieszkańców. Stało się to dzięki napływowi imigrantów, głównie Żydów, którzy, będąc w większości rzemieślnikami i kupcami, wnieśli poważny wkład w dalszy rozwój miasta. W tym okresie w Sokołowie, oprócz cukrowni, była też fabryka octu i świec, sześć wiatrakow, pięć garbarni, dwie olejarnie i cegielnia. Swoje warsztaty miało tu 200 kuśnierzy, 500 szewców i około 200 innych rzemieślników.

W czasie II wojny światowej Sokołów poniósł ciężkie straty. W wyniku działań wojennych drastycznie zmalała liczba ludności. We wrześniu 1941 roku powstało w mieście getto, które istniało do wiosny 1943. Znaczną liczbę ludności żydowskiej wymordowano w getcie, pozostałych wywieziono do obozu zagłady w Treblince. Działania wojenne zniszczyły 30% budynków mieszkalnych i 70% gmachów urzędowych.

30. września, na Skwerze Najświętszej Marii Panny, przy sokołowskiej konkatedrze, odsłonięto pomnik, upamiętniający żołnierzy Armii Krajowej i struktur poakowskich Obwodu Sokołów Podlaski, 6 Brygady Wileńskiej AK kpt., Młota" oraz cywilnych mieszkańców powiatu sokołowskiego, poległych w walce z komunistycznym zniewoleniem w latach 1944-1953.

Wyzwolenie miasta nastąpiło 8 sierpnia 1944 roku. W latach 1946-51 odbudowano zakłady - cukrownię, mleczarnię i spółdzielnia pracy kuśnierskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa siedleckiego. Od reformy administracyjnej z 1999 roku Sokołów Podlaski jest ponownie siedzibą powiatu sokołowskiego, w skład którego wchodzi dziewięć gmin (Sokołów Podlaski, Sterdyń, Repki, Bielany, Jabłonna Lacka, Sabnie, Ceranów, Kosów Lacki) i dwa miasta (Sokołów Podlaski i Kosów Lacki).

[edytuj] Zabytki

Kościół Konkatedralny pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny

Kościół Salezjański pw. św. Jana Bosco

Sanktuarium Miłosierdzia Bożego

Zabytkowa Kaplica św. Rocha

• kaplica wykonana z drewna św. Rocha - 1802 rok
• pałac murowany z 1857 roku
• klasycystyczna dzwonnica z XIX w.
• dawna synagoga z 2 poł. XIX w. przebudowana po 1945 roku
• pomnik księdza generała Stanisława Brzóski z 1925 roku
• kościół Salezjanów św. Jana Bosco z lat 1935-1939
• Synagoga w Sokołowie Podlaskim

[edytuj] Kościoły

• Kościół Konkatedralny pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny
• Kościół Salezjański pw. św. Jana Bosco
• Kościół "Sanktuarium" pw. Miłosierdzia Bożego
• Zabytkowa Kaplica pw. św. Rocha

[edytuj] Kultura

Sokołowski Ośrodek Kultury w Sokołowie Podlaskim

• SOK - Sokołowski Ośrodek Kultury

Kino "Sokół" (Sala widowiskowa), Formacja Tańca Nowoczesnego "Fatum", Koło Teatralne "Dowolnym Sposobem", Capoeira, Zespół Pieśni i Tańca "Sokołowianie", Klub literacki "Erato", Koła plastyczne oraz muzyczne i teatralne.

• Stowarzyszenie Oratorium im. Bł. Filipa Rynaldiego
• Sokołowski Uniwersytet Trzeciego Wieku
• Prywatny Skansen Mariana Pietrzaka
• Zespół bluesowo/jazzowy Radek Blues Band

[edytuj] Wyróżnienia

• Stolica Kulturalna Mazowsza 2004

[edytuj] Gospodarka

Sokołów S.A. - Oddział Sokołowskie Zakłady Mięsne

• Zakłady przemysłu mięsnego, które powstały tu w latach 70. Obecnie, po prywatyzacji, Zakłady Mięsne -Holding- "Sokołów" SA stały się jednym z największych przedsiębiorstw tego typu w Europie.
• Firma STALFA powstała w 1995 roku. Producent konstrukcji stalowych.
• OSM w Sokołowie Podlaskim rozpoczęła działalność w roku 1945. Producent przetworów mlecznych.
• Na terenie miasta znajdują się sieci sklepów wielkopowierzchniowych: Topaz, Plus, Biedronka, Gama, Tesco
• Przedsiębiorstwo Usług Inżynieryjno-Komunalnych PUiK - zajmujący się m.in. dostarczeniem wody pitnej, prowadzeniem wysypiska śmieci, produkcją energii cieplnej.
• Wielobranżowe przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe ANiBA, Przedsiębiorstwo Realizacji Inwestycji Budowlanych JACZEWSKI, Przedsiębiorstwo Handlu Hurtowo Detalicznego Jurex.
• DAR-GAZ jest jedną z pierwszych firm działających w regionie, która zajmuje się adaptacją samochodów do zasilania płynnym gazem LPG.

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Przedszkola

• Miejskie Przedszkole nr 2
• Miejskie Przedszkole nr 3
• Miejskie Przedszkole nr 4
• Miejskie Przedszkole nr 5 "Kubusia Puchatka"
• Niepubliczne Przedszkole Sióstr Salezjanek

[edytuj] Szkoły podstawowe

• Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Janusza Kusocińskiego
• Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 "Dwójka - Szkoła z Klasą"
• Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. ks. gen. Stanisława Brzóski

[edytuj] Gimnazja

• Gimnazjum nr 1 im. Pawła Kamińskiego
• Gimnazjum nr 2 im. Mikołaja Kopernika
• Salezjańskie Gimnazjum

[edytuj] Szkoły ponadgimnazjalne

Sąd Rejonowy i Prokuratura Rejonowa w Sokołowie Podlaskim

• Zespół szkół nr 1 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego
• Zespół szkół nr 2 im. Władysława Stanisława Reymonta
• Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie
• Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza

[edytuj] Inne szkoły

• Zespół szkół specjalnych im. Jana Pawła II
• Policealna Szkoła Medyczna
• Policealne Studium Zawodowe: Finanse i Rachunkowość
• Policealne Studium Zawodowe TWP: Technik Ekonomista

[edytuj] Szkoły Językowe

Szpital Powiatowy w Sokołowie Podlaskim

• "Szkoła Języka Angielskiego - English Language School"
• English First - ośrodek szkoleniowy
• Euroschool
• Szkoła języków obcych "SJO"

[edytuj] Komunikacja

• Przedsiębiorstwo PKS "Sokołów" S.A. (ul.Ząbkowska)

• Linia kolejowa PKP czynna dla ruchu towarowego. (ul.Kolejowa)

• Przewozy Pasażerskie ,,STANMAR" Kraj Sp.J (ul.Wolności)

[edytuj] Sport i Rekreacja

• OSiR - Ośrodek Sportu i Rekreacji
  • Miejska kryta pływalnia przy ul. Bulwar,
  • KS Neptun,
  • Sekcja kolarska "OSiR" Sokołów Podlaski,
  • Miejski Klub Koszykarski MKK "OSiR" Sokołów Podlaski,

• SL Salos - Stowarzyszenie Lokalne Salezjańskiej Organizacji Sportowej
  • Tenis stołowy
  • Piłka nożna
  • Piłka siatkowa
  • Rekreacja

• Klub piłkarski MKS "Podlasie" Sokołów Podlaski
• Podlaskie Towarzystwo Szachowe
• Klub Kyokushin Karate
• Klub Strzelectwa Sportowego "Sokół"
• Klub Tenisa Ziemnego - KKS "Bonus"

[edytuj] Osiedla Blokowe

• Os. Syndykat
• Os. Zory - starsza i nowsza część
• Os. Miłosna/Spółdzielcza
• Os. Gałczyńskiego/Wyspiańskiego
• Os. Marii Skłodowskiej-Curie
• Os. Eskulap
• Os. przy ul. Wiejskiej
• Os. Cukrownia/Oleksiaka-Wichury
• Bloki os. przy ul. Wolności
• Bloki os. przy ul. Chopina
• Bloki os. przy ulicach Piłsudskiego/Bosco
• Bloki os. przy ulicach Bartoszowa i Wilczyńskiego
• Bloki z ul. Targowej

[edytuj] Hotele

• Hotel "Martex"
• Hotel/Pensjonat "Wiechowscy"
• Hotel/Usługi Hotelarskie "Internat ZS nr 2 im. Reymonta"
• Bar/Hotel "Sokół"

[edytuj] Prasa

• Gazeta Sokołowska - lokalna gazeta w Sokołowie Podlaskim i powiecie sokołowskim.

[edytuj] Media Elektroniczne

• Informacja, Rozrywka, Forum - Portal nwg.pl Sokołów Podlaski
• Oficjalna Strona Miasta - sokolowpodl.pl

[edytuj] Telewizja Kablowa

• TV Vectra
• Sokołowska Telewizja Kablowa

[edytuj] Transport

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

• 62 Siemiatycze-Drohiczyn-Sokołów Podlaski-Węgrów-Włocławek-Strzelno
• 63 Węgorzewo-Łomża-Sokołów Podlaski-Siedlce-Sławatycze
• 677 Sokołów Podlaski-Ostrów Mazowiecka-Łomża

[edytuj] Ciekawostki

• Z miasta pochodzi ojciec Jacka Ruby'ego, zabójcy Lee Harveya Oswalda (mordercy prezydenta Stanów Zjednoczonych Johna F. Kennedy'ego.
• 29 maja 2008 roku w Sokołowie Podlaskim gościł prezydent Polski Lech Kaczyński.

[edytuj] Osoby związane z miastem

• ks. Stanisław Brzóska (1832-1865) generał i naczelny kapelan powstania styczniowego
• Tymoteusz Łuniewski (1847-1905) ziemianin, wynalazca, racjonalizator, meteorolog, etnograf, archeolog, agronom i społecznik
• Zygmunt Graliński (1897-1940) działacz ruchu ludowego, poseł na Sejm RP, wiceminister spraw zagranicznych w rządzie emigracyjnym, prawnik
• Mieczysław Bram (1922-1986) aktor teatralny i filmowy
• Zofia Kielan-Jaworowska (ur. 1925) profesor paleobiolog PAN. Badacz i odkrywca wielu mezozoicznych ssaków
• Mieczysław Nasiłowski (1929-2004) profesor, kierownik katedry ekonomii SGH
• Maria Łabor-Soroka (ur. 1932) prawnik, sędzia zawodowy, notariusz oraz sędzia Trybunału Konstytucyjnego w latach 1986-1993
• Stanisław Chaciński (1936-1990) poeta, prozaik, reportażysta
• ks. Stanisław Falkowski (ur. 1938) ksiądz katolicki, działacz opozycji niepodległościowej w czasach PRL, odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
• Zdzisław Montkiewicz (ur. 1944) prezes zarządu PZU od 2002 do czerwca 2003
• Wiesław Rosocha (ur. 1945) grafik
• Stanisław Dąbrowski (ur. 1947) sędzia Izby Cywilnej Sądu Najwyższego, przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa, poseł na Sejm X kadencji
• Andrzej Anulewicz (ur. 1948) polityk, były senator
• Michał Kurc (ur. 1949) fotografik
• Wiesław Kuc (ur. 1949) polityk, poseł do Parlamentu Europejskiego
• Marek Janiak (ur. 1953) architekt, nauczyciel akademicki, artysta multimedialny
• Sławomir Hardej (ur. 1956) polityk, samorządowiec, były poseł
• Lech Zakrzewski (ur. 1957) "bard Podlasia", muzyk, poeta, kabareciarz, dziennikarz, społecznik
• Marek Sawicki (ur. 1958) polityk, inżynier rolnik, poseł, minister rolnictwa i rozwoju wsi w rządzie Donalda Tuska
• Waldemar Kraska (ur. 1963) polityk, lekarz chirurg, senator
• Olga Iwaniak (ur. 1960) b.dziennikarka TVP, korespondent w Kijowie, b. podsekretarz stanu i doradca premiera Marka Belki
• Paweł Bukrewicz lektor, prezenter Teleexpressu w TVP1
• Rafał Szwed (ur. 1973) piłkarz
• Krystyna Dąbrowska (ur. 1973) polska szachistka, arcymistrzyni
• Dariusz Banaszek (ur. 1973) polski scrabblista
• Tomasz Nowotniak (ur. 1977) strongman
• Anna Jesień (ur. 1978) z domu Olichwierczuk - lekkoatletka, olimpijka, rekordzistka Polski
• Adam Czerkas (ur. 1984) piłkarz
• Lidia Sadowa (ur. 1985) aktorka

[edytuj] Sąsiednie gminy

Gmina Sokołów Podlaski, Węgrów, Jabłonna Lacka, Sterdyń, Bielany, Repki, Kosów Lacki, Sabnie, Ceranów, Siedlce

[edytuj] Zobacz też

• Synagoga w Sokołowie Podlaskim
• Synagoga w Sokołowie Podlaskim (ul. Magistracka 4)

[edytuj] Źródła

• red. G. Ryżewski, Sokołów Podlaski, Dzieje miasta i okolic, Białystok-Sokołów Podlaski 2006 r., TVP

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Sokołowa Podlaskiego
• Michał Kurc AFRP Sokołów Podlaski - Z tamtych lat
• Zdjęcia miasta - foto.nwg.pl
• Mapa wielokulturowego Sokołowa
• Tekst dokumentu lokacyjnego z 1424 roku (la)
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Powiat sokołowski = Miasta Kosów Lacki • Sokołów Podlaski Gminy miejskie Sokołów Podlaski Gminy miejsko-wiejskie Kosów Lacki Gminy wiejskie Bielany • Ceranów • Jabłonna Lacka • Repki • Sabnie • Sokołów Podlaski • Sterdyń