Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: Surinam (rzeka).
Republiek Suriname
Republika Surinam
Flaga Surinamu
Flaga Surinamu
Dewiza: (łac.) Justitia – Pietas – Fides
Hymn: God zij met ons Suriname
(Bóg jest z naszym Surinamem)
Położenie Surinamu
Język urzędowy niderlandzki
Język używany niderlandzki, angielski, kreolski[1]
Stolica Paramaribo
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Ronald Venetiaan
Szef rządu prezydent Ronald Venetiaan
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe		 90. na świecie
163 270[2] km²
1800 km² (1,1%)
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia		 169. na świecie
476 000▲[3]
2,9 osób/km²
PKB (2008)
 • całkowite 
 • na osobę
2,984 mld. USD▲[4]
5599 USD▲
PKB (PPP) (2008)
 • całkowite 
 • na osobę
4,438 mld. USD▲[4]
8326 USD▲
Jednostka monetarna dolar surinamski (SRD)
Niepodległość od Holandii
25 listopada 1975
Strefa czasowa UTC -3
Kod ISO 3166 SR
Domena internetowa .sr
Kod samochodowy SME
Kod telefoniczny +597
Mapa Surinamu

Surinam (nid. Suriname, Republika Surinamu – Republiek Suriname) – państwo w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, położone nad Oceanem Atlantyckim. Do 25 listopada 1975 kolonia holenderska pod nazwą Gujana Holenderska.

Spis treści

[edytuj] Geografia

[edytuj] Warunki naturalne

Wzdłuż wybrzeża rozciąga się pas nizin nadmorskich, sztucznie osuszony, skupiający większość ludności kraju. Od południa do pasa nizin przylega rozległa nizina porośnięta sawannami, która stopniowo przechodzi w niskie góry (część Wyżyny Gujańskiej) porośnięte rzadkim lasem. Najwyższy szczyt kraju - Juliana Top (1280 m n.p.m.). Sieć rzeczna składa się z 7 głównych rzek i jest ukierunkowana na północ, do Oceanu Atlantyckiego[5]. 80% terytorium pokrywają lasy deszczowe, do tej pory w dużej mierze niezbadane[1]. Od 1994 roku 10% obszaru pokrywają rezerwaty przyrody.

Klimat równikowy, wilgotny, z sumą opadów w granicach 2000-3040 mm rocznie. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 26 °C i 193 mm, w lipcu 27 °C i 226 mm. Naturalną szatą roślinną na wybrzeżu są namorzyny, a w głębi lądu lasy z cennymi gatunkami drzew o bardzo twardym drewnie. Świat zwierzęcy reprezentują m.in.: tapiry, leniwce, oceloty, wiele gatunków węży, ptaków i nietoperzy.

[edytuj] Historia

Tereny dzisiejszego Surinamu (znanego także pod nazwą Gujany Holenderskiej) były zasiedlane przez Holendrów już w końcu XVI w., co skutkowało licznymi konfliktami z angielskimi i francuskimi kolonizatorami. W 1667 w traktacie pokojowym kończącym II wojnę angielsko-holenderską Surinam został uznany za posiadłość holenderską. Od 1814 kolonia. W 1954 terytorium to stało się pełnoprawną częścią Niderlandów, na prawach autonomii i z własną administracją.

[edytuj] Surinam jako niepodległe państwo

Surinam uzyskał niepodległość od Holandii w 1975[1]. Wszyscy mieszkańcy nowego państwa zachowali holenderskie obywatelstwo i w następnych latach jedna trzecia z nich wyjechała do Europy, szczególnie robotnicy wykwalifikowani, co spowodowało załamanie gospodarcze, z którego Surinam wyszedł dzięki pomocy rządu holenderskiego[1]. W 1980 r. po wojnie domowej władzę przejął wojskowy reżim pod przywództwem Dési Bouterse, ponowny powrót do demokracji nastąpił w 1988.

[edytuj] Po 1988

W 1994 roku Surinam ponownie przeżył załamanie gospodarcze, które było tak dotkliwe, że rozważano nawet sprzedaż dużych połaci puszczy firmom drzewnym[1]. Jednakże dzięki interwencji ekologów puszczy nie wycięto. Puszcza szybko stała się atrakcją turystyczną szczególnie dla Europejczyków[1].

[edytuj] Ustrój polityczny

  • Ustrój polityczny: demokracja parlamentarna z 51 miejscowym Zgromadzeniem Narodowym
  • Święto narodowe: Dzień Niepodległości – 25 listopada
  • Stolica: Paramaribo 242 946 mieszkańców

[edytuj] Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Surinamu.

Surinam dzieli się na 10 dystryktów (distrikt):

  1. Brokopondo,
  2. Commewijne,
  3. Coronie,
  4. Marowijne,
  5. Nickerie,
  6. Para,
  7. Paramaribo,
  8. Saramacca,
  9. Sipaliwini,
  10. Wanica.

[edytuj] Ludność

(2007)
Zmiana liczby ludności Surinamu w latach 1961-2003 (w tysiącach)
Liczba ludności 470 784
Ludność według wieku
0-14 lat 28%
mężczyzn: 67 088
kobiet: 64 949
15-64 lat 65,7%
mężczyzn: 154 148
kobiet: 155 345
ponad 64 lata 6,2%
mężczyzn: 12 726
kobiet: 16 528
Średnia wieku
w całej populacji 26,5 lat
mężczyzn 26,7 lat
kobiet 27,5 lat
Przyrost naturalny 1,1%
Współczynnik urodzeń 17,31 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów 5,5 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji -0,8 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu 1,07 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat 1,03 mężczyzn/kobiet
15-64 lat 1,00 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat 0,77 mężczyzn/kobiet
w całej populacji 1,00 mężczyzn/kobiet
Umieralność niemowląt
w całej populacji 20,11 śmiertelnych/1000 żywych
płci męskiej 23,73 śmiertelnych/1000 żywych
płci żeńskiej 16,25 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
w całej populacji 63,23 lat
mężczyzn 70,52 lat
kobiet 76,12 lat
Rozrodczość 2,02 urodzeń/kobietę
HIV/AIDS
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS 1,7% (2001)
Liczba osób żyjących z HIV/AIDS 5 200 (2001)
Liczba zmarłych na HIV/AIDS mniej niż 500 (2003)

[edytuj] Struktura etniczna

Główną strukturą etniczną stanowią Hindusi (37%). Kreole stanowią 31%, Jawajczycy 15%, Murzyni 10%, Indianie 2%, Chińczycy 2%, biali 1%, a pozostali 2%[1]. Jednakże przynależność etniczna wielu osób jest bardzo trudna do określenia, gdyż małżeństwa mieszane są bardzo częste[1]. Hindusi, Jawajczycy, Murzyni i Chińczycy zostali sprowadzeni przez Holendrów, którzy potrzebowali taniej siły roboczej[1].

[edytuj] Religie

Głównym wyznaniem w kraju jest hinduizm 27,4%. Protestanci stanowią 25,2%, katolicy 22,8%, muzułmanie 19,6%. Wierzenia miejscowe wyznaje 5% ludności. W Surinamie nie widać wyraźnego podziału geograficznego pomiędzy wyznawcami poszczególnych religii[1].

[edytuj] Języki

Oficjalnym językiem Surinamu jest niderlandzki. W powszechnym użyciu jest również język angielski. Większa część edukacji podstawowej prowadzona jest w języku kreolskim. Pozostałymi językami używanymi w Surinamie są: sarnami hindustani (dialekt hindi) oraz jawajski[1].

[edytuj] Analfabetyzm

W Surinamie powyżej 15 roku życia czytać i pisać potrafi 89,6% mieszkańców (z czego mężczyźni 92%, a kobiety 87,2%). (Dane szacunkowe na 2004)

[edytuj] Gospodarka

Obraz Surinamu z kosmosu we wrześniu 2002

Surinam to jeden z największych na świecie producentów boksytów. Wydobywa się ponadto niewielka ilości złota, ropy naftowej, niklu, miedzi, platyny i rud żelaza.

Przemysł przetwórczy związany jest gł. z sektorem wydobywczym. Boksyty, kaolin i aluminium stanowią 70% towarów eksportowanych. Duże znaczenie ma obróbka drewna, cukrownictwo, przetwórstwo rybne, produkcja rumu, cementu, piwa i papierosów.

Gł. uprawy to ryż, trzcina cukrowa, cytrusy, banany, palma kokosowa. Zasoby leśne są olbrzymie, ale wykorzystywane są w niewielkim stopniu z powodu braku odpowiednich inwestycji. Gospodarczo wykorzystuje się drzewo kapokowe. Wzrasta znaczenie połowu skorupiaków eksportowanych przede wszystkim do USA.

Rozwija się turystyka. PKB na jednego mieszkańca w 2006 roku wyniosło: 7 100 $

[edytuj] Komunikacja

Sieć kolejowa i drogowa poza wybrzeżem jest bardzo słabo rozwinięta - z tego powodu do wielu miejsc można dotrzeć tylko samolotem bądź pieszo. Przez Interior prowadzą tylko 4 drogi bite[1].

Przypisy

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 John McCarry. Surinam „National Geographic”. 6/2000, ss. 38-55. National Geographic Sociaty. ISSN 1507-5966. 
  2. ↑ Dane za: CIA The World Factbook: Suriname. [dostęp 18 grudnia 2008].
  3. ↑ Dane szacunkowe CIA na lipiec roku 2008: CIA The World Factbook: Suriname. Według szacunków ONZ, w roku 2007 Surinam liczył ok. 458 tys. mieszkańców: World Population Prospects The 2006 Revision. [dostęp 18 grudnia 2008]. Według szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2008, Surinam liczył ok. 533 tys. mieszkańców: Report for Selected Countries and Subjects – Surinam. [dostęp 18 grudnia 2008].
  4. ↑ 4,0 4,1 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2008: Report for Selected Countries and Subjects – Surinam. [dostęp 18 grudnia 2008].
  5. ↑ Encyklopedia Audiowizualna Britannica (Geografia II). Poznań: Kurpisz, 2006, ss. 125-126. ISBN 83-60563-19-5.