Trzęsienia ziemi na kuli ziemskiej w latach 1963–98

Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń powstałych w skorupie ziemskiej w czasie ruchów fragmentów litosfery. Z miejsca uwolnienia tych naprężeń (hipocentrum – ogniska trzęsienia ziemi) rozchodzą się fale sejsmiczne. Punkt na powierzchni Ziemi położony nad ogniskiem (epicentrum) to miejsce, gdzie fale docierają najwcześniej i gdzie straty są największe. Siła wstrząsów maleje w miarę oddalania się od epicentrum.

Badaniem trzęsień ziemi zajmuje się sejsmologia.

Spis treści

[edytuj] Oznaczanie siły trzęsień ziemi

Intensywność wstrząsów sejsmicznych oznacza się za pomocą:

  • 12-stopniowej skali Mercallego (skali MCS) – określającej intensywność trzęsienia ziemi,
  • otwartej skali Richtera – używa się do ściślejszej oceny siły trzęsienia ziemi skali wielkości (magnitudy).

Pomiary wstrząsów sejsmicznych dokonuje się za pomocą sejsmografów.

[edytuj] Rodzaje trzęsień ziemi

Skutki trzęsienia ziemi w Salwadorze w 2001 roku
Po trzęsieniu ziemi w 1906 roku w San Francisco wybuchły liczne pożary

Podział trzęsień ziemi:

  • ze względu na przyczynę:
    • tektoniczne – najczęstsze (90%) i najgroźniejsze. Ich przyczyna to gwałtowne rozładowanie energii nagromadzonej w skorupie ziemskiej lub górnym płaszczu. Energia w ośrodkach skalnych kumuluje się, a gdy przekroczy krytyczną wartość, ośrodek pęka powodując wstrząs. Większość trzęsień tego typu powstaje w strefach granicznych płyt litosfery. Trzęsienia tektoniczne występują także w młodych pasmach fałdowych - w strefach, gdzie subdukcja już wygasła. Trzęsienia tektoniczne są związane z przemieszczaniem się mas skalnych w istniejących uskokach lub z powstawaniem nowych, młodych uskoków. Różnią się od trzęsień wulkanicznych tym, że od razu następuje najsilniejszy wstrząs, podczas gdy w trzęsieniach wulkanicznych siła wstrząsów narasta stopniowo.
    • wulkaniczne – stanowią ok. 7% trzęsień. Ich geneza związana jest z gwałtownymi erupcjami wulkanów lub zapadaniem się stropów opróżnianych komór magmowych.
    • zapadowe – związane z obszarami krasowymi, na których dochodzi do zawalania się stropów nad jaskiniami lub innymi próżniami w podłożu. Stanowią ok. 2% ogółu trzęsień, ich skutki są słabo odczuwalne.
    • antropogeniczne – wstrząsy spowodowane tąpnięciami. Do ich powstania może przyczynić się także naruszenie równowagi naprężeń w górotworze bądź też napełnienie zbiornika zaporowego. Na obszarach gęsto zabudowanych mogą spowodować znaczące szkody materialne. Występują na przykład na Górnym Śląsku, w okolicach Bełchatowa, na Dolnym Śląsku i w Pieninach.
  • ze względu na głębokość ogniska:
    • płytkie (85%) – poniżej 70 km,
    • średnie (12%) – 70-350 km,
    • głębokie (3%) – powyżej 350 km.
  • ze względu na powiązanie ze wstrząsem zasadniczym:
    • wstępne – o słabej magnitudzie,
    • zasadnicze – o największej magnitudzie,
    • następcze – po wstrząsie zasadniczym, o zmniejszającej się magnitudzie.
  • Przed i po erupcji wulkanu mogą (ale nie muszą) pojawić się wstrząsy typu:
    • foreshock (wstrząsy przed erupcją)
    • aftershock (wstrząsy po erupcji)

Ze względu na częstotliwość występowania trzęsień na danym terenie wyróżnia się obszary:

[edytuj] Zobacz też

Commons-logo.svg
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Trzęsienie ziemi
Wikinews
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat trzęsień ziemi

[edytuj] Linki zewnętrzne