| Turku Åbo |
|||||
|
|||||
 Zamek w Turku |
|||||
| Państwo |  Finlandia |
||||
| Prowincja |  Finlandia Zachodnia |
||||
| Burmistrz | Mikko Pukkinen | ||||
| Powierzchnia | 306,4[1] km² | ||||
| Położenie | 60° 27' N 22° 15' E |
||||
| Wysokość | 20 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
175 286[1] 714 os./km² 260 000 |
||||
| Kod pocztowy | 20000–20960 | ||||
| Miasta partnerskie |  Århus (Dania)
|
||||
|
Położenie na mapie Finlandii
  Turku
Åbo |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Turku (fiń. Turku, szw. Åbo, ros. Турку) – miasto w południowo-zachodniej Finlandii, u ujścia rzeki Aura. Stolica kraju do roku 1812 (oficjalnie od 1809, najstarsze miasto Fińskie. Uniwersytet założony w 1640 roku. Obecnie stolica prowincji Turku-Pori, ważny port (w 2007 obsłużył 3,6 mln pasażerów[1]). Rozwinięty przemysł. W skład zespołu miejskiego wchodzą: Raisio, Kaarina i Naantali. Jest atrakcyjnym turystycznie miejscem. Działa tam także m.in. polski konsulat honorowy. Bardzo silne wpływy kultury szwedzkiej.
Nazwa Turku pochodzi od starosłowiańskiego słowa tǔrgǔ oznaczającego "rynek, targ".
Spis treści |
[edytuj] Historia
Tereny dzisiejszego Turku zamieszkane były już w okresie epoki brązu. W VIII-X w. był ważną osadą handlową i stolicą księstwa Varsinais-Suomi. Źródła historyczne wymieniają je w kontekście prób podboju i chrystianizacji kraju przez Eryka IX. W 1154 wysłano tam angielskiego biskupa Henryka, który popadł w konflikt z miejscowym bogatym rolnikiem i został przez niego zabity.
Od początku średniowiecza Turku było stolicą kraju. Było w strefie wpływów szwedzkich. Rozwinęło się wtedy w duże miasto. Wybudowano wiele kościołów romańskich, a w późniejszym czasie gotyckich. W roku 1249 ufundowano klasztor Dominikanów, zaś w 1300 poświęcona została katedra. W Turku powstało biskupstwo obejmujące niemal całą dzisiejszą Finlandię, które niedługo później stało się arcybiskupstwem. W XIV wieku miasto należało do związku miast hanzeatyckich.
Najlepszym dla Turku był wiek XVI. Nie zagrażały mu żadne najazdy i miasto rozwijało się. W latach 1558-1563, gdy księciem Finlandii był Jan III, mąż Katarzyny Jagiellonki, próbowano oddzielić się od Szwecji. Przez kilka lat Szwedzi oblegali zamek Turunlinna, a po zdobyciu, usunęli z urzędu Jana III. Następne lata dla miasta były znacznie gorsze. Pod koniec XVI. wojny spowolniły rozwój Turku. Poprawa nastąpiła w 1637 roku, kiedy księciem (gubernatorem) został Per Brahe. Założył szkoły, oraz w 1640 namówił królową Krystynę do ufundowania uniwersytetu (nastąpiło to 26 marca[2]).
W latach 1713-1721, podczas wojny północnej Rosjanie okupowali miasto. W 1809 roku wraz a całą Finlandią miasto przeszło pod panowanie rosyjskie. Finlandia, początkowo, uzyskała pewną autonomię w Imperium Rosyjskim. W 1812 Turku przestało być stolicą Finlandii. Zostały nią Helsinki. W 1827 roku wielki pożar strawił dużą część miasta. Po pożarze budowano, miejsce dotychczasowej zabudowy drewnianej, klasycystyczne budynki. Pod koniec XIX wieku wybudowano linię kolejową. Miasto rozrosło się, i było nazywane "fińskim Krakowem". W 1917 roku Finlandia uzyskała niepodległość. Po II wojnie światowej do miasta przyłączono Naantali, Raisio i Kaarina. Obecnie w mieście rozwija się przemysł stoczniowy, a samo miasto jest ważnym węzłem komunikacji promowej do Szwecji i ośrodkiem akademickim. W okolicy miasta ośrodki wypoczynkowe. W Naantali park rodzinny Dolina Muminków.
[edytuj] Zabytki
W sumie w Turku jest ok. 53 zabytków. Najważniejszym zabytkiem w Turku jest zamek, będący jednocześnie jednym z najważniejszych zabytków Finlandii. Wybudowany u ujścia rzeki Aurajoki w 1280, był następnie wielokrotnie przebudowywany. Okres jego świetności przypadał na połowę wieku XVI, podczas panowania księcia Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki. Pod koniec XVI wieku był tam więziony król szwedzki Eryk XIV. W zamku można zwiedzać lochy, sale zamkowe oraz muzeum poświęcone historii Finlandii, a w szczególności historii Turku.
Budynki w centrum miasta pochodzą z XV-XIX wieku. Duża część uległa pożarowi w 1828 roku, lecz nadal można zobaczyć wiele drewnianych domów, nawiązujących do architektury rosyjskiej, kiedy miasto było pod rosyjską okupacją. W jednym z domów zabytkowa apteka. W Naantali drewniany budynek teatru letniego wybudowany dla licznie wypoczywających w XIX wieku Rosjan (obecnie we wnętrzu mieści się restauracja). Wiele innych zabytków można spotkać na obrzeżach miasta.
[edytuj] Najważniejsze
- Zamek Turunlinna z 1150 roku – najstarszy znany zamek w Finlandii, była siedziba gubernatorów i książąt.
- Åbo Akademi – uniwersytet z 1640 roku, najstarszy uniwersytet w Finlandii, założony przez Pera Brahe
- Katedra z 1250 roku
- Bazylika NMP z 1285 roku
- Pozostałości średniowiecznego miasta IX-XIV w.
- Klasztor z 1443 roku
[edytuj] Inne
- Owczy kopiec z IX wieku. Dawne miejsce kultu (przed wybudowaniem Tuomiokirkko).
- Muzeum Turku z 1645 roku
- Kaplica Totta z 1540 roku
- Muzeum Katedralne z 1600 roku
- Muzeum Sibeliusa z 1968 roku
- Teatr z 1838 roku
- Dom Quensela z 1694 rok
- Muzeum Farmacji z 1695 roku
- Orkiestra Filharmoniczna z 1790 roku
- Katariina Kirkko z 1309 roku
- Kakskerta Kirkko z 1450 roku
- Muzeum Wäinö Aaltonena z 1967 roku
- Dzielnica Luostarinmäki z XVIII-XIX w.
- Kuusisto Kirkko z 1792 roku
- Kościół z 1305 roku
- Muzeum Aboa Vetus z 1995 roku
- Muzeum Ars Nova z 1995 roku
- Muzeum Przyrodnicze z 1907 roku
- Brinkkala z 1820 roku
- Kaplica Kankainen z 1655 roku
- Paattinen Kirkko z 1909 roku
- Turku Ett Hem Museo z 1885 roku
- Ratusz z 1830 roku
- Muzeum Morskie z 1798 roku
- Posąg Pera Brahe z 1870 roku
- Restauracja "Herman" z 1849 roku
- Park z 1600 roku
- Obserwatorium z 1795 roku
- Ruiny Pałacu Biskupiego z 1315 roku
- Martine Centre Forum Marinum z 1894 roku
- Neogotycki Kościół Św. Michała z 1894 roku
- Kościół Św. Michała z 1350 roku
- Dworzec Kolejowy z 1885 roku
- Rezydencja Prezydentów Finlandii z 1900 roku
- Park Muminków z 1970 roku
- Kultaranta z 1914-1916 roku
- Kościół z 1907 roku
- Synagoga z 1912 roku
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Turku Statistical Information (eng.) (pdf)
- ↑ Historia uniwersytetu (fin.)
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
||||||||||||||||
.svg&filetimestamp=20081230001247.html){kind=small}
