Historia Komputerów

Ten artykuł dotyczy dystrybucji Linuksa. Zobacz też: Ubuntu (ideologia), Ubuntu Cola.

Ubuntu
Rodzina systemów operacyjnych GNU/Linux
Interfejs użytkownika
Producent	Canonical Ltd / Ubuntu Foundation
Platforma sprzętowa	i386, AMD64, PowerPC, UltraSPARC[1]
Pierwsze wydanie	20 października 2004
Aktualna wersja	9.04 Jaunty Jackalope – 23 kwietnia 2009; 112 dni temu
Aktualna wersja testowa	9.10 Karmic Koala Alpha 3 – 23 lipca 2009; 21 dni temu
Jądro	monolityczne
Środowisko pracy	GNOME
Licencja	GNU GPL
Poprzednik	Ubuntu 8.10 Intrepid Ibex
Następca	Ubuntu 9.10 Karmic Koala
Typ pakietów	deb
Wersja Live	dostępna
Ubuntu w serwisie distrowatch.com
www.ubuntu.com

Ubuntu ([uːˈbuːntuː]^[2], [ùbúntú] w zulu) – kompletna dystrybucja systemu operacyjnego GNU/Linux, przeznaczona przede wszystkim do zastosowań biurowych i domowych (ang. desktop), choć powstała również wersja serwerowa.

Ubuntu bazuje na dystrybucji Debian (w wersji Sid) i jest rozwijane na serwisie Launchpad. Projekt sponsorowany jest przez firmę Marka Shuttlewortha Canonical Ltd. oraz Ubuntu Foundation.

Słowo ubuntu pochodzi z języków plemion Zulu i Xhosa zamieszkujących południową Afrykę i oznacza „człowieczeństwo wobec innych” (ang. humanity towards others). Głównym celem dystrybucji jest dostarczenie użytkownikom domowym kompletnego, otwartego systemu, który będzie łatwy w obsłudze oraz jednocześnie stabilny, niezawodny i nowoczesny.

Ubuntu wydawane jest w regularnych, sześciomiesięcznych, odstępach czasowych.

Ubuntu korzysta ze środowiska GNOME. Istnieje również kilka wariantów dystrybucji, które różnią się wykorzystywanym środowiskiem graficznym oraz podstawowym zestawem pakietów. Do najpopularniejszych z nich należą Kubuntu (korzysta ze środowiska KDE), Xubuntu (korzysta ze środowiska Xfce).

[edytuj] Historia

Pierwotna nazwa projektu Ubuntu to no-name-yet.com^[3].

Pierwsze wydanie Ubuntu ukazało się 20 października 2004 roku jako tymczasowa odmiana dystrybucji Debian GNU/Linux. Jej początkowym celem było stworzenie własnego, sześciomiesięcznego cyklu wydawniczego. Projekt stopniowo ewoluował i uniezależniał się. W przeciwieństwie do innych dystrybucji opartych na Debianie, Ubuntu pozostało jednak wierne jego filozofii, która zakłada wykorzystanie wyłącznie wolnego oprogramowania. Dwie kolejne wersje, 5.04 „Hoary Hedgehog” (7 kwietnia 2005) i 5.10 „Breezy Badger” (13 października 2005) przyniosły systemowi sukces jakiego nie spodziewali się sami jego autorzy, wyprzedzając popularnością m.in. Debiana, Fedorę i SuSE.

[edytuj] Cechy dystrybucji

• Ustawienia domyślne i wykrywanie sprzętu. Instalacja i konfiguracja sprzętu odbywa się bez konieczności podejmowania działań ze strony użytkownika.
• Uproszczona administracja – uzyskana dzięki graficznym konfiguratorom, systemowi zarządzania oprogramowaniem apt-get oraz szerokiemu wykorzystaniu mechanizmu sudo (podobnie jak ma to miejsce w Mac OS X).
• Ubuntu domyślnie jest oparte na środowisku graficznym GNOME.
• Wsparcie dla osób niepełnosprawnych, internacjonalizacja (tłumaczenie) wszystkich komponentów dystrybucji.
• Poprzez stosowanie wspólnego z Debianem formatu pakietów instalacyjnych deb, dystrybucja Ubuntu jest bardzo silnie związana ze wspólnotą Debiana, co owocuje dużą ilością dostępnego oprogramowania^{[potrzebne źródło]}.
• Wsparcie techniczne – Canonical za odpowiednią opłatą zapewnia 18-miesięczny okres wsparcia dla każdego z wydań (wydania LTS – ang. Long Time Support – wsparcie długoterminowe to 5 lat wsparcia dla poprawek bezpieczeństwa dla serwerów oraz 3 lata dla instalacji biurkowych).

[edytuj] Oprogramowanie

W skład wydania Ubuntu 9.04 Jaunty Jackalope wchodzą następujące programy oraz zestawy programów:

• Linux 2.6.28 – jądro systemu.
• GCC 4.3.3 – zestaw kompilatorów.
• Xorg 7.4 – system wyświetlania grafiki.
• GNOME 2.26.1 – podstawowe środowisko pracy. Składa się m.in. z klienta poczty Evolution 2.26.1, edytora grafiki Gimp 2.6.6, odtwarzacza wideo Totem 2.26.1, komunikatora internetowego Pidgin 2.5.5, a także wielu innych narzędzi.
• OpenOffice.org 3.0.1 – pakiet biurowy.
• Mozilla Firefox 3.0.8 – przeglądarka internetowa.

[edytuj] Komponenty

Oprogramowanie wchodzące w skład Ubuntu zostało podzielone na cztery sekcje zwane komponentami. Celem takiego podziału jest oddzielenie od siebie aplikacji różniących się poziomem wsparcia ze strony Ubuntu oraz sposobem licencjonowania.

• Sekcja main to tylko te aplikacje, które spełniają wymagania licencyjne Ubuntu i są wspierane przez zespół projektu. Z założenia ma zawierać oprogramowanie najważniejsze z punktu widzenia użytkownika. Aplikacje wchodzące w skład tej sekcji posiadają pełne wsparcie ze strony Canonical.
• Sekcja restricted zawiera oprogramowanie niezbędne lub istotne dla pracy lub funkcjonalności systemu, lecz opublikowane na licencji niezgodnej z wymogami Ubuntu. Są to np. sterowniki kart graficznych.
• Sekcja universe obejmuje szeroki obszar oprogramowania, które posiada przyjazną licencję, lecz nie jest wspierane przez główny zespół Ubuntu. Wydzielenie tej sekcji wynika z tego, że Canonical nie jest w stanie zapewnić pełnego wsparcia technicznego dla wszystkich programów. Pakiety znajdujące się w tej sekcji tworzone są przez podmioty niezależne od głównego zespołu Ubuntu.
• Sekcja multiverse zawiera oprogramowanie na licencji niezgodnej z wymogami Ubuntu i nie wspierane przez zespół Ubuntu.

Poza oficjalnymi sekcjami istnieje także sekcja backports, która zawiera wybrane pakiety z nowszych wersji dystrybucji.

[edytuj] Społeczność

Pulpit Ubuntu 6.06 w polskiej wersji językowej stworzonej dzięki pomocy społeczności

Społeczność Ubuntu skupia się m.in. na forach, grupach dyskusyjnych oraz sieci IRC.

Wszystkie oficjalne kanały sieci IRC Ubuntu znajdują się na serwerach sieci Freenode. Do największych należą kanały pomocy #ubuntu i #kubuntu. Prowadzone są również dyskusje dotyczące rozwoju dystrybucji i jej przyszłego kształtu (#ubuntu-devel, #ubuntu-meeting), użytkownicy chcący zgłosić błędy, mogą zrobić to na #ubuntu-bugs. Istnieje także kilkadziesiąt mniejszych kanałów, zazwyczaj będących kanałami regionalnymi lub poświęconymi ściśle określonym tematom. Polscy użytkownicy mogą uzyskać pomoc na kanale #ubuntu-pl.

[edytuj] Popularność

Ubuntu jest prawdopodobnie najpopularniejszą obecnie dystrybucją Linuksa. Ponieważ system jest dostępny za darmo, a jego używanie nie wymaga żadnej rejestracji, trudno jest określić dokładną liczbę użytkowników. Według różnych źródeł liczba ta mieści się w przedziale od 500 tysięcy do ponad 8 milionów. Faktem jest jednak, że od pierwszego wydania w październiku 2004 roku do chwili obecnej liczba osób używających Ubuntu dynamiczne rosła, czego potwierdzeniem mogą być m.in. statystyki na Distrowatch^[4]. Dystrybucji udało się również zwrócić uwagę mediów. Publikacje na jej temat pojawiły się m.in. w serwisach internetowych i czasopismach.

[edytuj] Warianty

Kubuntu 6.06 "Dapper Drake"

Xubuntu 6.06 "Dapper Drake"

Poza wiodącym Ubuntu, istnieje kilka innych wariantów dystrybucji, które różnią się podstawowym zestawem pakietów zamieszczonych na płycie instalacyjnej. Są one wydawane równocześnie z Ubuntu i podobnie jak pierwowzór korzystają z tych samych repozytoriów paczek i mieszczą się na jednej płycie CD.

[edytuj] Oficjalne

• Kubuntu – dystrybucja o podobnych założeniach co Ubuntu, oparta jednak na środowisku KDE^[5].
• Edubuntu – dystrybucja przeznaczona dla szkół, uczniów i nauczycieli. Edubuntu wykorzystuje środowisko GNOME, a także takie komponenty jak kdeedu (programy edukacyjne tworzone w ramach KDE), GCompris oraz pakiet OpenOffice.org^[6].
• Xubuntu – oparta na lekkim i szybkim środowisku graficznym Xfce. Xubuntu powstało z myślą o użytkownikach starszych komputerów; do sprawnego działania wystarczy procesor klasy Pentium II oraz 64 MB pamięci RAM. Jest stosunkowo młodą odmianą, pierwsze oficjalne wydanie ukazało się wraz z Ubuntu 6.06 LTS (czerwiec 2006)^[7].
• Ubuntu Server Edition – przeznaczona dla serwerów poczty email, www, DNS, baz danych i wielu innych. W odróżnieniu od standardowego Ubuntu, Server Edition zajmuje mniej miejsca na płycie instalacyjnej oraz ma mniejsze wymagania systemowe (500 MB wolnego miejsca na dysku i 64 MB RAM). Instalacja odbywa się w trybie tekstowym^[8].
• Ubuntu Netbook Remix – odmiana Ubuntu przeznaczona dla urządzeń typu netbook^[9].
• Ubuntu Studio – (oficjalna od 10 maja 2007) odmiana przeznaczona specjalnie do zastosowań multimedialnych. Zawiera duży zbiór oprogramowania służącego do obróbki dźwięku, grafiki oraz wideo, jak również specjalizowany kernel o niskich opóźnieniach^[10].
• Gobuntu – całkowicie wolna odmiana Ubuntu.
• Mythbuntu^[11].
• Ubuntu Mobile Internet Device (MID) Edition^[12].

[edytuj] Nieoficjalne

• nUbuntu – jej główne zastosowanie to testowanie bezpieczeństwa komputerów pracujących w sieci. nUbuntu jest oparte na minimalistycznym środowisku Fluxbox, w jej skład wchodzą m.in. sniffery i skanery bezpieczeństwa.
• gNewSense – zawiera wyłącznie wolne oprogramowanie na licencjach zatwierdzonych przez Free Software Foundation. Skierowane jest do osób chcących używać tylko programy o otwartym kodzie źródłowym i wolne od patentów. gNewSense, w odróżnieniu od standardowego Ubuntu oraz innych jego wariantów, nie zawiera paczek z repozytoriów "restricted" i "multiverse". Pierwsze stabilne wydanie ujrzało światło dzienne 2 listopada 2006 roku, obecnie najnowszą wersją jest 1.1, wydane 22 stycznia 2007 roku.
• gOS – dystrybucja stworzona dla tanich komputerów początkowo sprzedawanych w Wal-Marktcie. Nazwa Dystybucji wywodzi się z gry słów Green OS. System jest zintegrowany z usługami Google poprzez technologię Mozilli – Prism. Aktualna wersja nazywa się gOS Gadgets 3.0.
• Ubuntu Christian Edition – wersja przeznaczona specjalnie dla chrześcijan. Oprócz elektronicznego Pisma Świętego zawiera m.in. oprogramowanie do filtrowania stron internetowych mające chronić chrześcijan przed nieodpowiednimi dla nich treściami.
• Ubuntu Satanic Edition – wersja posiadająca mroczny motyw pulpitu oraz ostry metalowy temat dźwiękowy.

[edytuj] Nieoficjalne dystrybucje w fazie rozwoju

• Ebuntu – wykorzystuje szybkie i jednocześnie atrakcyjne graficznie środowisko Enlightenment. Data wydania stabilnego Ebuntu jest uzależniona od postępu prac nad najnowszą wersją tego środowiska, jednak już teraz można wypróbować wersje livecd z instalatorem.
• Fluxbuntu – podobnie jak nUbuntu, oparte na lekkim menedżerze okien Fluxbox, jednak skierowane do zwykłych użytkowników. Aktualnie trwają przygotowania do wydania wersji finalnej planowanej na 20 października.
• U-lite – wykorzystuje minimalistyczne środowisko LXDE
• Embedded Ubuntu – przeznaczone dla urządzeń przenośnych takich jak palmtopy, smartphony i telefony komórkowe nowej generacji.
• andLinux – dystrybucja uruchamiana bezpośrednio z poziomu systemu Windows.

[edytuj] Remiksy

Społeczność użytkowników tworzy też własne warianty dystrybucji zwane Remiksami. Zazwyczaj mają one zmieniony domyślny język i dodane/usunięte niektóre pakiety – są z tego powodu bardziej przystosowane dla lokalnych społeczności. Często w takich dystrybucjach można spotkać kodeki nie umieszczone w standardowej wersji Ubuntu.

[edytuj] Wydania

Nowe wersje dystrybucji Ubuntu ukazują się co pół roku. Każda z wersji posiada swój numer oraz nazwę kodową. Numer wersji jest datą jej wydania (według zapisu rok.miesiąc). Nazwy wydań składają się z epitetu, który określa nazwę zwierzęcia. Oba słowa rozpoczynają się od tych samych liter. W polskiej wersji, dotychczas występują nazwy ptaków.

Poniżej przedstawiona jest tabela zawierająca podstawowe informacje o wydanych i planowanych wersjach Ubuntu.

Płyty z Ubuntu 6.06 LTS	Płyty z Ubuntu 6.10	Płyty z Ubuntu 7.10	Płyty z Ubuntu 8.04
Płyty z Ubuntu 8.04 Server	Płyta z Ubuntu 8.10	Płyta z Ubuntu 9.04

[edytuj] Kalendarium wydań

[edytuj] Darmowe płyty

Firma Canonical oferuje darmowe płyty z Ubuntu i pokrywa koszty ich wysyłki – każdy może zamówić tłoczone płyty z Ubuntu i Kubuntu na stronach ShipIt Ubuntu^[32] oraz ShipIt Kubuntu^[33]. To właśnie między innymi dzięki temu Ubuntu zyskało sobie tak wielką popularność. Dawniej istniała także możliwość zamówienia Edubuntu^[34].

[edytuj] Ciekawostki i kontrowersje

• Wersja 4.10 (Warty Warthog) dystrybucji zawierała zbiór tapet pulpitu, które przedstawiały ludzi różnych kolorów skóry i narodowości pozujących nago. Przez krótki okres Ubuntu zyskało kilka ironicznych przydomków, z których najpopularniejsze to "the porn distribution" oraz "LinuXXX". Autorzy odrzucali wiele zarzutów i niepochlebnych komentarzy twierdząc, że tapety mają charakter czysto artystyczny (akt), a nie pornograficzny. Ostatecznie zrezygnowano jednak z ich umieszczania w kolejnych wydaniach.
• Ubuntu jest oskarżane o „podkradanie” deweloperów od innych dystrybucji Linuksa. Tego typu głosy pojawiały się w odpowiedzi na zatrudnianie przez Canonical Ltd. deweloperów-wolontariuszy Debiana. Część z nich porzuciło w ten sposób Debiana na rzecz Ubuntu. Poza tą sytuacją zarzuty te odrodziły się wraz z niefortunnym listem Marka Shuttlewortha – lidera Ubuntu na listę dyskusyjną deweloperów dystrybucji openSUSE, w którym zachęcał on ich do przyłączenia się do projektu Ubuntu^[35] Większość środowiska odebrała to jako próbę „porwania” programistów openSUSE do Ubuntu. Część społeczności Ubuntu również odcięła się od tego typu działań.
• Współpraca między Ubuntu, a jego pierwowzorem – Debianem nie układa się najlepiej. Ian Murdock, założyciel projektu Debian, krytykuje Ubuntu za to, że jego paczki są niekompatybilne, co utrudnia współpracę obu projektów^[36]. Twórcy Ubuntu odrzucają propozycję Murdocka, aby Ubuntu przystąpiło do Debian Common Core Alliance – wspólnego rdzenia wszystkich pakietów deb. Faktem jest jednak, że Ubuntu jest dystrybucją która najaktywniej włącza się w zwracanie zgłoszeń błędów w swoich paczkach do BTS Debiana; argument ten jest wykorzystywany jako obrona przed twierdzeniem, że „Ubuntu czerpie pełnymi garściami z Debiana nie zwracając nic w zamian”.
• Początkowa decyzja o oparciu Ubuntu wyłącznie na środowisku GNOME i rezygnacji z umieszczania na płycie instalacyjnej pakietów KDE wzbudziła duże kontrowersje, czego skutkiem było powstanie nowego wariantu o nazwie Kubuntu. Po krótkich zawirowaniach Canonical Ltd udało się jednak załagodzić spór uznając Kubuntu za oficjalną odmianę systemu i oferując wsparcie dla jej twórców.

[edytuj] Galeria

Pulpit Ubuntu (dock AWN)	Ubuntu i Compiz – kostka	Ubuntu i Compiz – sortowanie okien	Ubuntu i Compiz – switcher
Ubuntu i Compiz Fusion – switcher	Ubuntu i beryl – kostka	Kubuntu 5.04

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

Informacje w siostrzanych projektach:

 Grafiki i media  na Wikimedia Commons
 Podręczniki  na Wikibooks

• wolne oprogramowanie
• porównanie dystrybucji Linuksa

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Ubuntu (en)
• Oficjalne forum Ubuntu (en)
• Polski serwis Ubuntu
• Lista remiksów Ubuntu

• Ubuntu w katalogu Open Directory Project

p • d • e Ważniejsze dystrybucje Linuksa Główne Debian • Fedora • Gentoo • Mandriva Linux • PLD Linux • Red Hat Linux • Slackware • SUSE • Ubuntu Inne Arch Linux • Ark Linux • Aurox • Austrumi • Cdlinux.pl • CentOS • CRUX • Damn Small Linux • Dreamlinux • Foresight Linux • Freesco • Gnoppix • GoblinX • Google Chrome OS • Jazz Linux • KateOS • Knoppix • Kubuntu • Kurumin • Linspire (dawniej Lindows) • Linux From Scratch • Linux Mint • Linux XP • Lycoris • NND • Linux-EduCD • Mepis • OpenGEU • Pardus • PCLinuxOS • Red Flag Linux • Quantian • Sabayon • sidux • SLAX • SliTaz • Tiny Core Linux • Turbolinux • Trustix • VectorLinux • Wolvix • Xandros • Xubuntu • Yoper • Zenwalk GNU-Linux • więcej Portal:Linux