Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Wejherowo – stacja kolejowa w tym mieście.

Współrzędne: 54°36'N 18°15'E / 54.6, 18.25

Wejherowo
Herb Flaga
Herb Wejherowa Flaga Wejherowa
Województwo pomorskie
Powiat wejherowski
Gmina
• rodzaj
Wejherowo
miejska
Założono 1643
Prawa miejskie 1650
Prezydent miasta Krzysztof Hildebrandt
Powierzchnia 25,65 km²
Położenie (punkt) 54° 36' N
18° 15' E
Wysokość od 24 do 110 m n.p.m.
Ludność (Marzec 2009)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja

47 917 (wg UM)
1803 os./km²
110 559 (Małe Trójmiasto Kaszubskie)
1 100 000 (Aglomeracja gdańska)
Strefa numeracyjna
58
Kod pocztowy 84-200 do 84-204
Tablice rejestracyjne GWE
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Wejherowo"
Wejherowo
TERC
(TERYT)
6222915031
Urząd miejski
pl. Jakuba Wejhera 8 84-200 Wejherowo
tel. 58 672-13-16; faks 58 672-12-57
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Wejherowo (kaszb. Wejrowò, niem. Neustadt in Westpreussen), to miasto i gmina w województwie pomorskim, położone na pograniczu Pojezierza Kaszubskiego i Pradoliny Redy–Łeby, nad rzeką Redą. Stanowi element Małego Trójmiasta Kaszubskiego, jest również częścią aglomeracji gdańskiej. Siedziba powiatu wejherowskiego i gminy Wejherowo. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, wydany w 1880 roku, uznaje miasto Wejherowo za stolicę Kaszub[1].

Spis treści

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 6, Wejherowo ma obszar 25,65 km², w tym:

  • użytki rolne: 20%
  • użytki leśne: 47%

Miasto stanowi 2% powierzchni powiatu.

[edytuj] Historia

Jakub Wejher, założyciel miasta

Wejherowo – założone w 1643 roku przez wojewodę Jakuba Wejheraprawa miejskie uzyskało w 1650 roku. Początkowo nazywane też było Wejherowską Wolą i Nowym Miastem (w odróżnieniu od "starego miasta" – czyli Pucka). Po 1676 roku przeszło na własność lokalnych rodzin magnackich (przez pewien czas należało także do Sobieskich). W wyniku I rozbioru (1772 rok) przyłączono je do Prus. W 1818 roku zostało miastem powiatowym w rejencji gdańskiej (Prusy Zachodnie), stając się też siedzibą diecezji wejherowskiej Kościoła Ewangelicko-Unijnego, która istniała do 1945 r. W 1870 roku Wejherowo otrzymało połączenie kolejowe z Gdańskiem i Słupskiem. W owym czasie miasto zamieszkane było w większości przez Niemców i Kaszubów. Na przełomie XIX i XX wieku intensywnie rozwijało się gospodarczo.

W 1920 roku wróciło do Polski (mimo protestów części lokalnej ludności). Stało się siedzibą powiatu morskiego w województwie pomorskim (który obejmował również Puck i Hel). Wkrótce struktura demograficzna zaczęła się powoli zmieniać na korzyść Polaków. W dwudziestoleciu międzywojennym był tu jeden z głównych ośrodków regionalizmu (postulowano autonomizację regionu Pomorza w ramach państwa polskiego).

We wrześniu 1939 roku Wejherowo zajęte przez Niemców powtórnie przemianowano na Neustadt in Westpreußen, zaś zasłużony burmistrz Teodor Bolduan został natychmiast aresztowany i rozstrzelany. Krótko po zakończeniu działań wojennych miasto odwiedził gauleiter Pomorza Arthur Greiser, który publicznie pogroził antyniemiecko nastawionym mieszkańcom Wejherowa. W okresie okupacji działała tu konspiracyjna organizacja TOW "Gryf Pomorski". Na przełomie 1939 i 1940 roku Niemcy rozstrzelali w Piaśnicy Wielkiej 10–12 tys. przedstawicieli lokalnej inteligencji (w tym wielu wejherowian).

W marcu 1945 roku do miasta wkroczyły wojska radzieckie. W 1975 roku Wejherowo utraciło status powiatu, by w 1999 roku ponownie go odzyskać (w ramach województwa pomorskiego). W latach 20062008 przeprowadzono pierwszą od czasów powstania Kalwarii Wejherowskiej gruntowną renowację tego zabytkowego kompleksu. Od roku 2003, przeciwnie do większości miast w Polsce, liczba mieszkańców Wejherowa systematycznie rośnie. Aktualnie (2008 rok) liczba mieszkańców miasta jest najwyższa w historii Wejherowa.

Ratusz miejski
pomnik Jakuba Wejhera

W skrócie:

Burmistrzowie, naczelnicy i prezydenci:

[edytuj] Demografia

 Osobny artykuł: Ludność Wejherowa.

Dane z 30 czerwca 2008 wg GUS 2:

Opis
Ogółem
Kobiety
Mężczyźni
Jednostka
Osób
 %
Osób
 %
Osób
 %
Populacja
46 247 100 24 053 52 22 194 48
Gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1803
937,7
865,3

[edytuj] Liczba ludności według UM

Rok Liczba ludności
2003
46 455
2004
46 588
2005
46 820
2006
47 159
2007
47 435
2008
47 882
2009
(marzec)
47 917

[edytuj] Liczba ludności według GUS

Rok Liczba ludności
2003
44 532
2004
44 657
2005
44 977
2006
45 522
2007
45 869
2008
(czerwiec)
46 247

1 października 2006 roku po raz drugi w historii liczba mieszkańców miasta przekroczyła 47 000. Po raz pierwszy stało się to w 1992 roku. Związane jest to z bardzo dużym przyrostem mieszkań w mieście, dodatnim saldem migracji oraz znacznym przyrostem naturalnym.

[edytuj] Klimat

Położenie blisko Bałtyku sprawia, że Wejherowo znajduje się pod wpływem klimatu morskiego. Klimat kontynentalny ma znacznie mniejsze oddziaływanie niż w innych regionach kraju. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, w którym średnia temperatura waha się od +13°C do +22°C. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń (temperatura waha się od -6°C do 1°C). Średnia roczna temperatura wynosi ok. +7°C. Średnia roczna suma opadów wynosi 660 mm. Najbardziej deszczowym miesiącem jest sierpień (90 mm), najmniej opadów przypada na marzec (20 mm).

Średnie wartości temperatur i opadów w Wejherowie[2]
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Czer Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rocznie
Śr. wysoka temperatura [°C] +1 0 +3 +10 +16 +20 +22 +20 +18 +12 +6 +2 +11
Śr. niska temperatura [°C] -6 -5 -2 +1 +5 +9 +13 +11 +8 +5 +1 -1 +3
Opady [mm] 40 30 20 30 50 60 80 90 60 50 40 50 660

[edytuj] Współpraca

Przykład architektury modernizmu w Wejherowie – ulica 3 Maja

[edytuj] Turystyka

[edytuj] Zabytki i interesujące miejsca

Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie
Fragment ulicy Jana III Sobieskiego
Dawny szpitalik i przytułek
Świąteczne oświetlenie rynku miejskiego
Park Majkowskiego

[edytuj] W okolicy

[edytuj] Szlaki turystyczne

fragment jednej ze ścieżek rowerowych w mieście
  • "Szlak Puszczy Darżlubskiej" – szlak biegnie zachodnią częścią Puszczy Darżlubskiej. Trasa rozpoczyna się przy dworcu kolejowym w Wejherowie, prowadzi w kierunku leśniczówki Miga. Następnie prowadzi do Piaśnicy, Jeziora Dobrego, skrajem lasu przez Sobieńczyce do Żarnowca i Krokowej. Szlak jest dostępny także dla rowerzystów.
  • "Szlak Zagórskiej Strugi" – szlak ma długość 56 km i prowadzi z Gdyni Wzgórza św. Maksymiliana przez Piekiełko, Rumię do Wejherowa. Szlak biegnie głównie lasami, krawędzią Wysoczyzny Gdańskiej, mocno porozcinanej dolinami. Pełna jest pomników przyrody (drzew, głazów narzutowych) i stromych wejść. Trasa zaczyna się i kończy w dwóch największych dolinach, pierwsza to dolina Zagórskiej Strugi, druga to dolina Cedronu. Na trasie nożna zwiedzić również 17 z 26 kaplic Kalwarii Wejherowskiej.

[edytuj] Sąsiednie miejscowości

W sąsiedztwie Wejherowa znajdują się następujące miejscowości:
Łeba Kąpino, Dębki Puck, Władysławowo
Lębork, Bolszewo
N
W E
S
Reda, Rumia
Gościcino Kartuzy Gdańsk, Gdynia, Sopot

[edytuj] Wejherowianie

Znani ludzie związani z Wejherowem (np. urodzeni lub zamieszkali w tym mieście):
  • Jan Białk – sportowiec, biegacz. Maratończyk, uprawiający również biegi uliczne. Wielokrotny mistrz i medalista mistrzostw Polski. Posiada najwyższą klasę sportową: mistrzowską międzynarodową.
  • Marcin Miotk – młody, ale mający już na swym koncie liczne sukcesy, himalaista – który 5 czerwca 2005 r. zdobył Mount Everest (8848 n.p.m.) jako pierwszy Polak nie korzystający z maski tlenowej (patrz w archiwum wiadomości na internetowej stronie UM).
  • Cezary Paciorek – kompozytor, pianista, akordeonista; uznawany za najlepszego polskiego akordeonistę jazzowego. Współpracował z najlepszymi polskim jazzmanami. Laureat wielu nagród, nagrał kilkanaście – różnych stylistycznie – płyt. Interesuje go także muzyka kościelna. Prowadzi Scholę Świętojańską przy gdańskim Duszpasterstwie Środowisk Twórczych.
  • Aleksandra Spanowicz (d. Aleksandra Czubek) – artysta plastyk, nazywana "pierwszą damą komiksu polskiego". Zajmuje się także ilustrowaniem książek. Laureatka wielu konkursów, uczestniczka wielu wystaw.


 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Wejherowem.

[edytuj] Kultura

Wejherowo na przestrzeni wieków stanowiło silny ośrodek kultury polskiej, opierając się skutecznie akcji germanizacyjnej (działalność koła filomatów "Wiec" oraz S. Marońskiego, J. Łęgowskiego, L. Jakowickiego; koła śpiewacze i teatry amatorskie). Po 1920 r. miasto było także ważnym ośrodkiem regionalizmu kaszubskiego – wydawana była tu "Gazeta Kaszubska", ukazujące się najpierw jako dwutygodnik, a później tygodnik czasopismo "Klëka", przekształcone w 1939 roku w "Tygodnik Wielkiego Pomorza" oraz "Świt".

koncert zespołu Pudelsi

Wejherowo jest siedzibą Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, które gromadzi zabytki piśmiennictwa kaszubsko-pomorskiego, a także organizuje wernisaże i wystawy. Inne muzeum, w którym zapoznać się można z dziejami rodu Wejherów oraz z działalnością wejherowskich franciszkanów, zlokalizowane jest w podziemiach klasztoru.

Verva Sacra – Danuta Stenka czyta Biblię w języku kaszubskim

W mieście funkcjonuje Wejherowskie Centrum Kultury, które – podobnie jak Ognisko Pracy Pozaszkolnej – prowadzi liczne sekcje i koła zainteresowań, a także zajmuje się edukacją kulturalną, organizuje duże imprezy o charakterze masowym oraz koordynuje działania kulturalne w mieście i regionie. Przy Wejherowskim Centrum Kultury działa też kino studyjne, które powstało po zamknięciu kina "Świt" pod koniec ubiegłego wieku. W Wejherowie swoją siedzibę ma Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Aleksandra Majkowskiego, działa tu kilka chórów, m.in. chór męski Harmonia oraz odnoszący sukcesy w kraju i w Europie chór mieszany Cantores Veiherovienses. Dynamicznie funkcjonują tu również lokalne media, w tym telewizja – Twoja Telewizja Morska i Telewizja Wejherowo, lokalna prasa – "Gryf Wejherowski", "Panorama Powiatu Wejherowskiego", "Express Powiatu Wejherowskiego" oraz lokalne serwisy internetowe.

Cykliczne imprezy kulturalno-rozrywkowe w Wejherowie:

  • Open Air Rock Festival
  • Ogólnopolski Festiwal Pieśni o Morzu
  • Verba Sacra – Modlitwy Katedr Polskich
  • Imprezy z cyklu African Battle: Reggae & Dub vs. Old Skul Funk & Afrobeat
  • Spotkania z Muzyką Kaszub w pałacu-muzeum
  • Jarmark Wejherowski
  • Dzień Jakuba
  • Festyn Wakacyjny
  • koncerty organowe w wejherowskiej kolegiacie
  • kameralne koncerty wigilijne w wejherowskiej kolegiacie
  • letnie koncerty w parku i na rynku
  • poetyckie wieczory literackie i muzyczne w kawiarni-galerii "Insula"
  • występy kapel alternatywnych w undergroundowym klubie "Fantomas"

[edytuj] Sport i rekreacja

korty tenisowe
kryta pływalnia

Najważniejsze obiekty sportowe w Wejherowie to:

  • Wejherowskie Korty Tenisowe
  • Stadion WKS "Gryf" – Wzgórze Wolności
  • Sala widowiskowo-sportowa przy Zespole Szkół nr 1
  • Kryta pływalnia i lodowisko (przy Zespole Szkół nr 3)
  • Pole golfowe "Sierra Golf Club" (Pętkowice k. Wejherowa)

Działają tu też kluby sportowe:

  • Wejherowski Klub Sportowy "Gryf" (przez kilka lat WKS "Gryf" był jedyną w okolicy drużyną III ligi piłkarskiej)
  • Klub Sportowy "Sprzęgło" Wejherowo
  • Klub Sportowy UKS "Szóstka"
  • Klub Sportowy UKS "Ósemka" (koszykówka, Unihokej)

Cykliczne imprezy sportowe w Wejherowie:

  • turniej streetballa na rynku
  • wyścig rowerów górskich na morenowych wzgórzach
  • biegi im. Jakuba Wejhera
  • turnieje piłkarskie
  • zawody balonowe

[edytuj] Obiekty sakralne i cmentarze

kapliczka Kalwarii Wejherowskiej

[edytuj] Kalwaria wejherowska

Wejherowo jest niekiedy nazywane "duchową stolicą Kaszub" ze względu na znajdujące się tu liczne obiekty kultu religijnego, w tym sanktuarium pasyjno-maryjne oraz związane z nimi ruchy pielgrzymkowe o wielowiekowej tradycji.

 Osobny artykuł: Kalwaria Wejherowska.

[edytuj] Parafie

Istnieją tu następujące parafie rzymskokatolickie i podlegające im obiekty:

  • Parafia Chrystusa Króla – kościół parafialny Chrystusa Króla, ul. Narutowicza 2
  • Parafia NMP Królowej Polski – kościół parafialny NMP Królowej Polski, ul. Rybacka 22
  • Parafia św. Leona Wielkiego – kościół parafialny (poewangelicki) św. Stanisława Kostki, ul. Sobieskiego 235 oraz konwikt Św. Leona Wielkiego, ul. 3 Maja 19
  • Parafia Świętej Anny – kościół parafialny Św. Anny, ul. Reformatów 19
  • Parafia Świętej Trójcy – kościół parafialny Świętej Trójcy (kolegiata Wejherowska), ul. Kościuszki 2 oraz kościół cmentarny Chrystusa Pana Zmartwychwstałego, ul. Ks. Edmunda Roszczynialskiego

Na terenie Wejherowa działalność duszpasterską prowadzi również zbór Kościoła Zielonoświątkowego, protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym oraz zbory Świadków Jehowy.

[edytuj] Cmentarze

Współcześnie istniejące to:

Od 2004 roku działa w mieście stowarzyszenie, mające na celu upamiętnienie dawnych cmentarzy wejherowskich, do których należą:

  • Cmentarz Choleryczny
  • Cmentarz Ewangelicki – zlikwidowany (bez ekshumacji ciał) w 1951 przez władze komunistyczne ku oburzeniu mieszkańców miasta; obecnie upamiętniony granitowym głazem
  • Stary Cmentarz Ewangelicki – przy obecnej ulicy Kościuszki
  • Cmentarz Zakładu Psychiatrycznego – położony w lesie za jednostką wojskową, zachowało się sporo płyt nagrobnych, a także oryginalny układ ścieżek. W planach jest utworzenie lapidarium
  • Cmentarz Żołnierzy Niemieckich – zlikwidowany razem z cmentarzem ewangelickim w 1951
  • Cmentarz Żydowski – zachowały się ślady maceb.

[edytuj] Edukacja

gmach Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2

Poza szkołami podstawowymi, gimnazjami oraz szkołami ponadgimnazjalnymi istnieją w Wejherowie następujące placówki oświatowe:

  • Kaszubsko-Pomorska Szkoła Wyższa
  • Medyczne Studium Zawodowe im. Z. Kieturakisa
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia im. F. Chopina
  • Filia Akademii Morskiej w Gdyni
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Janusza Korczaka
  • Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Niesłyszących im. Jana Siestrzyńskiego

[edytuj] Transport i komunikacja

 Osobny artykuł: MZK Wejherowo.

[edytuj] Komunikacja autobusowa

System komunikacji miejskiej w Wejherowie składa się z 16 miejskich linii autobusowych, organizowanych przez Miejski Zakład Komunikacji w Wejherowie (obsługiwanych przez MZK Wejherowo, kartuską firmę Przewozy Autobusowe "GRYF" i Pomorską Komunikację Samochodową Wejherowo) i Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni. Z innymi miastami w Polsce Wejherowo ma połączenie dzięki węzłowi drogowemu i kolejowemu. Natomiast do okolicznych miejscowości dotrzeć można autobusami PKS. Funkcjonują tu również korporacje taksówkarskie.

[edytuj] Kolej

Przez Wejherowo przebiega linia kolejowa nr 202 (Gdańsk-Stargard Szczeciński). W mieście krzyżują się relacje kolejowe BerlinSzczecinKoszalinSłupskWejherowoGdynia oraz, aktualnie nieczynna, Wejherowo – Garczegorze. Z Trójmiastem Wejherowo połączone jest dzięki Szybkiej Kolei Miejskiej, obsługującej dwa przystanki osobowe oraz stację Wejherowo.

[edytuj] Stacje i przystanki kolejowe

W mieście aktualnie znajduje się stacja kolejowa i dwa czynne przystanki osobowe:

Dawniej znajdował sią także przystanek (obecnie bocznica szlakowa) Wejherowo Cementownia oddany do użytku w 1902 roku.

[edytuj] Drogi

W Wejherowie krzyżuje sie kilka ważnych dróg:

[edytuj] Bibliografia

  • Józef Borzyszkowski, Klemens Bruski – "Historia Wejherowa", 1998, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, Wejherowo, ISBN 83-901354-8-5
  • Regina Osowicka, Jerzy Grubba – "Ziemia Wejherowska", 1980, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk, ISBN 83-215-7196-4
  • Regina Osowicka, Stanisław Janke (red.) – "Bedeker Wejherowski", 2006, Wydawnictwo ACTEN, Wejherowo, ISBN 83-922059-2-8

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. zob. [1]
  2. Historia pogody dla Słupska (en). Weatherbase.com. [dostęp 2008-04-17].