Zjednoczenie Włoch (wł. il Risorgimento) – zapoczątkowany w 1859 roku i stanowiący kilkunastoletni okres w historii Italii proces jednoczenia państw Półwyspu Apenińskiego pod władzą Królestwa Sardynii.
Spis treści |
[edytuj] Wydarzenia poprzedzające
Po okresie Wiosny Ludów utrzymane zostały dążenia ludności państw włoskich do odzyskania niepodległości. Na całym Półwyspie Apenińskim władzę objęły rządy powołane po kongresie wiedeńskim, a obalone w okresie wystąpień Wiosny Ludów. Stróżem dotychczasowego układu sił była Austria, która utrzymywała wpływy w kilku księstwach oraz Państwie Kościelnym.
W większości państw włoskich rządzili konserwatyści, a społeczeństwo było pozbawione praw politycznych. Władca Królestwa Piemontu i Sardynii Wiktor Emanuel II starał się o rozszerzenie swoich wpływów w północnych Włoszech. Aby osiągnąć cel, odwołał się do poczucia świadomości narodowej Włochów. Ruch ideowy Risorgimento miał na celu pobudzenie świadomości narodowej Włochów i poczucia jedności, a także walki z obcym panowaniem i dążeń do zjednoczenia poszczególnych włoskich księstw oraz likwidację absolutyzmu.
Znaczenie Piemontu podniosło się po objęciu posady premiera przez Camillo Cavoura, który chciał zjednoczyć Włochy, w celu zniesienia ceł między państwami włoskimi, co miało pobudzić rozwój gospodarczy. Największą przeszkodą w drodze do zjednoczenia była Austria. Cavour rozbudował armię, wiedział jednak, że Piemont nie poradzi sobie z silnym sąsiadem, toteż zbliżył się politycznie do Casarstwa Francji Napoleona III. Było to na rękę również Napoleonowi III, który miał własne interesy polityczne w Austrii.
Królestwo Sardynii wzięło udział w wojnie krymskiej, co przyniosło jej korzyści polityczne i pozwoliło na zawarcie sojuszu obronnego z Francją w 1858 roku w Plombières. Francja gwarantowała w nim pomoc Sardynii, jednak tylko w wypadku agresji austriackiej. Sardynia chcąc sprowokować Austrię do wypowiedzenia wojny, zaczęła się zbroić.
[edytuj] Zjednoczenie Włoch i Państwa Kościelnego
.jpg&filetimestamp=20061205153936.html)
Austria w 1859 wypowiedziała wojnę Sardynii, której z pomocą przyszła Francja. Armia austriacka została pobita w bitwach pod Magentą i Solferino. Zwycięstwa wojsk francusko-sardyńskich wywołały entuzjazm wśród mieszkańców Włoch, którzy demonstracjami starali się nakłonić panujących do zjednoczenia. Napoleon III nie chciał zbytnio osłabiać Austrii, dlatego w lipcu 1859 roku doszło do zawarcia traktatu w Villafranca. Na mocy tego traktatu Austria utraciła jedynie Lombardię, którą Francja na mocy układu w Zurychu przekazała Sardynii w zamian za Niceę i Sabaudię. Za zgodą Napoleona III tereny środkowych Włoch także zostały włączone do Królestwa Sardynii.
W 1860 roku Giuseppe Garibaldi rozpoczął organizację wyprawy, której celem było opanowanie Królestwa Obojga Sycylii. Choć wyprawa była organizowana za przyzwoleniem Wiktora Emanuela,król oficjalnie się od niej odciął. Nie ma też jasności, czy władca nie chciał się pozbyć Garibaldiego, znanego ze swoich republikańskich i rewolucyjnych poglądów, wysyłając go na samobójczą misję. Ostatecznie wyprawa tysiąca, nazwana od liczebności ludzi Garibaldiego, ruszyła w maju tego roku na podbój południa półwyspu. Garibaldi opanował samą Sycylię w ciągu dwóch tygodni, był to efekt poparcia miejscowej ludności oraz rozkładu armii neapolitańskiej. We wrześniu 1860 roku król Obojga Sycylii Franciszek II Burbon uciekł z Neapolu. W przeprowadzonym w międzyczasie plebiscycie na terenie opanowanego kraju ludność wyraziła wolę zjednoczenia z resztą Włoch. W październiku Garibaldi spotkał się z królem Wiktorem Emanuelem, pozdrawiając go tytułem króla Włoch. Na południe wojska sardyńskie wkroczyły przez terytorium Państwa Kościelnego, które w porozumieniu z Napoleonem III okrojono.
W marcu 1861 roku ogłoszono powstanie Zjednoczonego Królestwa Włoch i koronowano Wiktora Emanuela II na króla Włoch.
W 1866 roku w wyniku wojny prusko-austriackiej uzyskano Wenecję, zaś zdobycie przez wojska włoskie Rzymu, stolicy Państwa Kościelnego) miało miejsce 20 września 1870. Sam papież Pius IX ogłosił się "więźniem Watykanu". Wkrótce potem Rzym został obwołany przez parlament nową stolicą.
Skutki zjednoczenia Włoch:
- likwidacja Państwa Kościelnego (istniejącego z przerwami od 754, 755 lub 756 roku)
- zmiana mapy politycznej Europy
- Trydent i Istria stały się terenem irredenty, czyli ruchu na rzecz przyłączenia niewyzwolonych Włoch
- powstanie w Europie kolejnego mocarstwa, dążącego do nowego podziału kolonialnego
[edytuj] Galeria map
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1000 |
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1494 |
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1796 |
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1810 |
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1859 |
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1860 |
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1861 |
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1866 |
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1870 |
 Mapa Półwyspu Apenińskiego w roku 1919 |
[edytuj] Źródła
- Radziwiłł Anna, Roszkowski Wojciech, Historia dla maturzysty, wiek XIX, Zakres rozszerzony, wyd. WSzPWN
[edytuj] Zobacz też